BBack

Journalist Ricardo Noblat deed een poging om president Jair Bolsonaro te ontleden. BRNieuws doet een poging om zijn verhaal samenvattend te vertalen, voor een beter begrip van de manier waarop Bolsonaro handelt, en doet wat hij doet.

Empathie volgens het woordenboek: het vermogen om je in te leven in de gevoelens of de gedachtegang van anderen.

Van Jair Messias Bolsonaro, de 38ste president van Brazilië, wordt gezegd dat hij nood heeft aan empathie, en dat is ook zo. Maar om zijn gedrag te doorgronden in bepaalde omstandigheden, en de manier waarop hij beslissingen neemt, is het nodig om zich in zijn plaats te stellen.

Waarom is het, terwijl de vlek van corruptie alsmaar groeit in zijn regering, dat hij blijft volhouden dat zijn regering de eerlijkste is in de geschiedenis van het land? Omdat hij daar echt in gelooft, net zoals hij gelooft dat de aanstelling van spookmedewerkers in kabinetten slechts een kleine pekelzonde is, zelfs geen ernstige pekelzonde. Welke parlementair bezondigde zich nooit aan hetzelfde, zo vraagt hij zich af. Hij vraagt dat niet alleen, hij denkt zo. Het is geen zonde of pekelzonde meer als iedereen het doet. Voor het overige komt na God de familie en het leven is duur.

Het was daarom dat Bolsonaro in de tijd dat hij nog soldaat was, in opstand kwam omdat de officieren van het leger – volgens hem – te vet betaald werden i.v.m. hun minderen. Dat was het begin van een militaire carrière van de jonge Bolsonaro die door generaal en ex-president Ernesto Geisel omschreven werd als een “slechte militair”.

In de kazernes werd hij bekend als een goede korte afstandsloper en kreeg de bijnaam “Cavalão” (paard). Hij werd geloofd omdat hij een vriend wist te redden van verdrinking. Maar het was omwille van geld dat hij plannen maakte om bommen te laten ontploffen in kazernes. Hij wilde het geld niet alleen voor zichzelf, maar ook voor zijn kameraden in de lagere rangen. Uiteindelijk werd hij uit het leger gezet wegens gebrek aan ethiek, een begrip dat hij tot op vandaag niet helemaal beheerst. En om te overleven ging hij in de politiek. Het werd een moeilijke start.

BCavalo

Hij werd raadslid in Rio de Janeiro, vervolgens federaal volksvertegenwoordiger. Hij kreeg het verbod opgelegd om zich te bewegen in militaire kringen. Dat verbod gold ook voor zijn zonen. De poorten van militaire scholen gingen op slot voor hen. Dertig jaar lang was hij een volksvertegenwoordiger op laag niveau.

Hij wisselde acht keren van politieke partij, altijd op zoek naar een hoofdrol waar hij nooit in slaagde, en naar materiële voordelen. Waar leef je anders voor, of kan je nalaten voor je kinderen? Hij vond ook niet het geluk in zijn huwelijken. Hij bedroog en werd bedrogen.

Op een dag besloot hij om de Kamer te laten voor wat het is, en om wat te genieten van het kleine fortuin dat hij wist te vergaren, samen met zijn nieuwe echtgenote Michelle die hem een dochter schonk. Zijn laatste daad – om de politieke carrière van zijn zonen een duw te geven – zou een kandidatuur zijn als president.

Hij rekende er niet echt op om verkozen te worden. Ook zijn collega’s in de Kamer konden zich dat nauwelijks inbeelden. In de nacht volgend op de 2de kiesronde waarin hij won, en na de ster te zijn bij een rijkelijke barbecue in zijn woning in Rio de Janeiro, weende hij van geluk.

Hij wist dat hij niet klaar was om te regeren, dat hij zelfs niet goed wist met wie hij zich zou omringen in die regering en dat hij er nauwelijks in slaagde om zijn kabinetten en die van zijn familieleden – barstend van conflicten – te controleren, zoals in vele families, niet alleen de zijne. Regeren is luisteren, samenstellen, beslissingen nemen en vooruit gaan.

Maar dat leer je niet in kazernes. Daar leert men bevelen geven en gehoorzamen. Wie het kan, die beveelt, wie verstandig is, luistert. Hij was nooit in de gelegenheid om te bevelen en was ongehoorzaam en overschreed hierbij limieten. Bolsonaro werd nooit getraind om te onderhandelen, te overleggen.

Hij omringde zich met officieren om te regeren omdat hij hen kende, alsmede hun codes. De ministeries die hij opzette waren middelmatig, met slechts enkele uitzonderingen, omdat hijzelf middelmatig is, en bovendien anderen wantrouwt die intelligent zijn.

Met heimwee naar de militaire coup van 1964 waarover hij hoorde vertellen, zonder er ooit een boek over te lezen, zelfs niet de memories van folteraar Brilhante Ulstra, en arm aan andere ideeën dan degene die hem verbazen, werd hij verrast door een pandemie die hier alleen al aan meer dan 650.000 mensen het leven kostte.

Als Paulo Guedes (minister Economie) hem zegde dat de redding van de economie belangrijk was om de regering recht te houden, waarom zou hij daar dan niet naar luisteren. Als dokters/kwakzalvers hem de raad gaven om niet-efficiënte geneesmiddelen in te zetten in de strijd tegen het virus, wie was hij dan om daar tegenin te gaan? Het was net dat wat hij wilde horen.

Dit is misschien wel de ergste ziekte waaraan een heerser kan lijden: alleen geloven in wat zijn indruk versterkt, goed of fout. Weinigen durven hem de waarheid te vertellen. Weinigen durven hem tegen te spreken. Wie hem tegenspreekt, wordt ontslagen.

Opmerkelijk is dat de slechtste president in de geschiedenis van Brazilië, met de slechtste regering in de geschiedenis, het einde van zijn termijn bereikt met kans op herverkiezing. Hoe valt dit te verklaren? Bolsonaro weerspiegelt van nature een conservatief land met sociale ongelijkheid, een land waar de toekomst nooit echt aankomt.

Wie verkoopt het meeste onzin?

Het volstaat om te luisteren naar de uitspraken van de politieke leiders om te begrijpen waarom de toekomst altijd zichtbaar is aan de horizon van Brazilië, maar nooit echt aankomt.

President Bolsonaro richtte zich vorige week tot hogere sferen en bedankte São Pedro omdat die het voldoende liet regenen in Brazilië zodat de waterreservoirs weer op een hoge peil staan waardoor de waterkrachtcentrales weer draaien en de elektriciteitsrekeningen weer wat omlaag kunnen. Dat heeft dan ook weer mogelijke gevolgen voor de inflatie, en dus ook voor de populariteit van de president. Dat belette hem niet om opnieuw een aanval te doen op de elektronische stembussen.

Hij deed dat tijdens een evenement in Pelotas – Rio Grande do Sul. Hij vermeldde geen enkel instituut, maar klaagde dat een klein groepje mensen verantwoordelijk is voor de resultaten van de verkiezingen:

“Wat de verkiezingen van oktober aangaat, de stemmen zullen geteld worden. Wij zijn niet verplicht om te geloven in twee of drie mensen alsof die de waarheid in pacht hebben. De waarheid ligt bij het volk, het grootste leger van Brazilië dat zich achter ons schaart”, zo klonk het.

Hierbij moet gezegd worden dat het kiestribunaal TSE (Tribunal Superior Eleitoral) garandeert dat er geen ruimte is voor menselijke manipulatie bij het tellen van de stemmen. Na het afsluiten van de stembussen worden de bulletins via een privaat netwerk verstuurd naar de landelijke kiestribunalen die ze doorsturen naar het TSE. De telling verloopt volkomen automatisch.

Eveneens zonder namen te noemen refereerde Bolsonaro naar het hooggerechtshof STF: “Er zijn maar weinigen in Brasília die veel te zeggen hebben, maar geen enkele heeft alles te zeggen”.

Lulala

“Wie heeft belang bij deze oorlog? Het motief voor dit conflict, wat mij betreft, wat ik erover lees en hoor vertelllen, zou hier in Brazilië opgelost worden aan tafel met een glas bier. Het zou hier opgelost worden, zoniet na een eerste glas, dan na het tweede; indien niet na het tweede, dan na het derde; indien er na het derde nog geen oplossing is, dan nadat alle flessen leeg zijn en er een vredesakkoord komt”.

De uitspraak komt van ex-president Lula, tijdens de deelname aan een evenement, georganiseerd door de universiteit van Rio de Janeiro, op woensdag 30 maart.

Ex-ambassadrice van Oekraïne Fabiana Tronenko reageerde boos via haar Instagram account waar ze het filmpje toonde met de uitspraak van Lula: “Wat een gebrek aan respect van ex-president Lula voor het Oekraiaanse volk en voor alle inspanningen van president Zelenski! Vrijheid, democratie en levens zijn dingen die je niet oplost aan de tafel van een bar”, zo schreef zij.

De blunder van Lula is niet de enige. Het gaat zover dat zelfs geallieerden van de PT-leider zich zorgen maken over de gezondheid van de ex-president en over zijn onvoorzichtigheid.

De PT ontkent het in alle toonaarden, maar afgezien van het verlies aan kracht van vroegere tijden, is Lula onvoorzichtig in de ogen van zijn geallieerden gedurende politieke onderhandelingen waar hij zijn standpunten opdringt zonder rekening te houden met andere visies, en dat bevoordeelt zijn tegenstanders zoals Jair Bolsonaro.

Lula is zo zeker van zijn overwinning dat hij zijn acties en uitspraken niet afweegt met de nodige voorzichtigheid. In een week tijd verdedigde hij het recht op abortus, ingaande tegen een leger van 60 miljoen evangelische kiezers, klasseerde de ondernemers onder de noemer “slavendrijvers van de elite” en verklaarde dat hij niet opgezet was met de klachten van de middenklasse die – ondanks alle problemen die Brazilië momenteel ondervindt – “een levensstijl aanhoudt boven het gemiddelde”.

Lulala

“Wij hebben een middenklasse die een levensstijl aanhoudt die zelfs in Europa niet bestaat, en ook elders niet. De mensen daar zijn wat meer nederig. Hier in Latijns-Amerika leeft de zogenaamde middenklasse boven zijn stand. Het is spijtig dat mensen geboren worden en geen les krijgen, lessen over wat nodig is om te overleven. Er is een limiet die wij moeten aanhouden, een limiet die mij oplegt hoe ik tevreden moet zijn als mens. Ik wil een huis, ik wil huwen, ik wil een auto, ik wil een TV, we hoeven er geen twee te hebben van alles. Eén TV is al genoeg”, aldus Lula. En verder:

Regering

“We zullen beginnen te regeren in de wetenschap dat we ongeveer 8.000 militairen moeten weghalen uit de regering omdat ze aangeworven werden zonder de nodige examens af te leggen”

Parlement

“Indien we de privé adressen van alle volksvertegenwoordigers in kaart brengen, en 50 mensen naar elk adres sturen, niet om hem of haar uit te schelden, maar om te praten, met hun echtgenote/echtgenoot, hun zoon of dochter, hun rust verstoren. Ik denk dat dit veel effect zou scoren”

Media controle

“Er moet een regeling komen waarbij het kaf van het koren gescheiden wordt. Dat wil zeggen: het gaat er niet om te vermijden dat het niet om echte mensen gaat, maar wel om nepnieuws te voorkomen, leugens, tegen de vaccinatie, tegen ziektes”

Hervorming arbeidswetgeving

“De hervorming moet herzien worden, de rechten van de arbeiders gerecupereerd. Enkele ondernemers raken in paniek: Hoezo ik moet weer alles wijzigen, opdat de arbeider zijn rechten terugkrijgt?”

Privatisering

“Wij gaan de Post niet privatiseren, noch de Banco do Brasil en de Caixa Económica. Wij gaan de BNDES niet vernietigen. We gaan Eletrobras niet privatiseren. Ik ben niet meer op de leeftijd om te liegen”

Of dat allemaal nog niet genoeg is, zei hij deze week dat hij zich kan inbeelden dat “God een petista is” (petista is een lid van de PT, de arbeiderspartij).

Niet alles is hopeloos

De raad voor Ethiek in de raadskamer van São Paulo (Alesp) keurde unaniem de schorsing goed van het ambt van raadslid Arthur do Val, ook gekend onder zijn YouTube pseudoniem Mamãe Falei. De sessie werd gekenmerkt door verwarring en beschuldigingen binnen en buiten de raadszaal. Het proces werd geopend nadat Arthur do Val een maand geleden naar Oekraïne reisde in het gezelschap van Renan Santos, een van de leiders van de beweging MBL (Movimento Brasil Livre) om het conflict met eigen ogen te gaan bekijken. Na zijn ervaringen ter plaatse stuurde hij enkele audio’s naar persoonlijke vrienden, op zich niets bijzonders, ware het niet dat de inhoud bepaald seksistisch was. Mamãe Falei zei onder meer dat “de Oekraïaanse vrouwen erg meegaand waren omdat ze arm zijn, en dat de lange file van vluchtelingen meer mooie vrouwen bevat dan de beste fuif van Brazilië”.

ADVArthur do Val, alias Mamãe Falei op Facebook: “Het is wel duidelijk dat jullie mij vandaag zullen onthoofden, maar vergis u niet: er zullen andere hoofden in de plaats komen”.

Het besluit van de raad moet nog goedgekeurd worden bij een voltallige zitting van de gemeenteraad met een meerderheid van minstens 48 stemmen.

De doodsteek van het Lava Jato onderzoek

Het Braziliaanse rekenhof zal vandaag overschrijvingsformulieren verzenden naar ex-procureur-generaal Rodrigo Janot, en naar de leiding van de procureurs van het Lava Jato proces in Curitiba Deltan Dallagnol en João Vicente Romão, voor een totaalbedrag van R$ 2,78 miljoen.

Volgens minister Bruno Dantas van het Rekenhof, de rapoorteur van de zaak, werden er overdreven reiskosten aangerekend om dagelijke verplaatsingen van Janot en de procureurs in kwestie te vergoeden. Naast dit drietal gaat het ook om 7 andere procureurs die elk tussen R$ 105.000 en R$ 489.000 moeten teruggeven aan de schatkist.

Ex-rechter Sérgio Moro reageerde boos via Twitter: “De eis tot terugbetaling van de reiskosten is absurd. Het werk van deze mensen leidde ertoe dat de overheid reeds R$ 6 miljard smeergeld kon recupereren, enkel voor Petrobras. Wordt het goede werk nu afgestraft?”

Bronnen: Estadão – Veja – Folha de São Paulo – Estado de Minas – Metrópoles

Foto's: Twitter - Facebook - Wikimedia Commons - Alan Santos/PR