CPI-Relatorio

Het werk van de parlementaire onderzoekscommissie m.b.t. de pandemie zit erop. Het eindrapport werd vorige dinsdag voorgelezen door senator Renan Calheiros (foto boven) en goedgekeurd door een meerderheid van de senatoren die deel uitmaakten van de commissie. Het gaat om meer dan 1.000 bladzijden die netjes ingebundeld werden, en nu in handen zijn van Augusto Aras, de procureur-generaal van de republiek voor het deel van de conclusies en beschuldigingen die in latere instanties moeten beoordeeld worden door hogere gerechtshoven, en het andere deel voor mensen die eventueel voor een gewone rechtbank in hun eigen deelstaat moeten verschijnen.

Aras heeft een geschiedenis van verdediging van de president en vertoonde al vaak een pro-regering gedrag, in vele situaties. Hoe hij dit dossier zal beoordelen, is voorlopig nog een incognito. Tijdens de PT-regeringen werden procureurs-generaals altijd uitgekozen uit een lijst van drie, zoals de traditie dat wil, en keerden zij zich later herhaaldelijk tegen de regering die hen benoemden. Aras is een persoonlijke keuze van Bolsonaro en maakte geen deel uit van de lijst van drie. Zijn gedrag stuurde signalen uit dat hij de president zal verdedigen.

CPI-Aras
Het rapport werd overhandigd aan procureur-generaal Augusto Aras

De president wordt van tien verschillende misdaden beschuldigd door de senatoren. Zelfs indien de commissie hier of daar een uitschuiver maakte, kan de verantwoordelijkheid van Bolsonaro voor een deel van de covid-slachtoffers niet ontkend worden. Het motief? De opzettelijke vertraging bij de vaccinatie van de Brazilianen.

De beslissing van Aras is nog belangrijker omdat 2022 een verkiezingsjaar is, en omdat de bom net kan ontploffen op het moment dat de president al zijn krachten nodig heeft om herverkozen te worden. Indien de procureur-generaal met een verrassing op de proppen komt, dan opent hij de deur voor een lang en ernstig proces tegen Bolsonaro.

CPI-Senado
De overhandiging van het eindverslag aan Senaatsvoorzitter Rodrigo Pacheco.

Indien hij doet wat in de verwachtingen ligt en de regering beschermt, dan mag hij zich verwachten aan een zeer harde kritiek. Daarnaast is de kans niet gering dat de president de verkiezingen verliest, en bijgevolg ook zijn voorrecht om door een hogere instantie beoordeeld te worden. Op die manier kan zijn proces bij de eerste instantie terechtkomen en kan hij daardoor zelfs achter de tralies belanden.

Of hij nu wel of niet de verkiezingen verliest, verliezen deed hij sowieso al. En Aras heeft dat zeker begrepen. De president verliest aan geloofwaardigheid door beschuldigd te worden van zware misdrijven, waarbij zelfs zijn digitale verzegeling werd opgeheven, en door te zien dat senatoren en vele duizenden Brazilianen naar antwoorden zoeken die hij niet wil geven, maar uiteindelijk niet anders zal kunnen.

CPI-STF
Ook minister Alexandre de Moraes van het STF kreeg een exemplaar.

Het kabinet van de procureur-generaal ziet veel roekeloosheid en onnodig lawaai in het onderzoek van de Senaatscommissie, maar daarnaast ook een overvloed van bewijzen, verzameld in de zes maanden dat de commissie actief was, vooral dan via de opheffing van bankgeheimen en andere verzegelde informatie. Aras beloofde alvast de “nodige vlotheid” om vooruitgang te maken in het onderzoek bij de beschuldigden die genieten van gerechtelijke onschendbaarheid en enkel kunnen beoordeeld worden door het hooggerechtshof STF, zoals president Bolsonaro.

Buiten het hekje

De Braziliaanse president kreeg deze week een voorproefje van de harde manier waarop hij kan aangepakt worden, buiten het beschermende hekje van de presidentiële residentie Palácio do Alvorado, of ver weg van de verkiezingscampagnes, door zijn aanhangers opgezet, en waar hij voluit een dodelijk virus kan promoten, homofobische uitspraken kan doen of leugens vertellen en toch nog nog als een mythe beschouwd wordt door de volgelingen.

Tijdens een interview in het programma Pânico, op de première van de televisieuitzendingen van Jovem Pan (voorheen enkel radio), meende hij wellicht dezelfde rust te vinden als bij de dagelijkse praatjes met journalisten in Brasília. Het was toen dat hij plots geconfronteerd werd met de vraag van humorist André Marinho of hij vindt dat “een rachador gevangenisstraf verdient”. Marinho, zoon van Paulo Marinho – vroegere bondgenoot van Bolsonaro en suplente (opvolger) van senator Flávio Bolsonaro mocht die om een of andere reden zijn ambt niet kunnen uitvoeren – verwees eigenlijk naar het inmiddels welbekende ‘rachadinho-schandaal’ waar zonen Flávio en Carlos zich (verondersteld) aan bezondigden.

De humorist verpakte zijn vraag in een grapje, onderzoeken citerend die verwijzen naar veronderstelde gevallen van wegsluizen van overheidsgeld door de arbeiderspartij PT in Rio de Janeiro, vragend wat Bolsonaro hiervan vond. Die antwoordde geïrriteerd dat Paulo Marinho (vader) uit was op de stoel van Flávio. Paulo Marinho keerde zich tegen Bolsonaro na de verkiezingen van 2018, voelt zich in de steek gelaten door de president en werd een criticus.

Het interview werd een voorbeeld van het verlies van respect voor het presidentsschap, en wel door de eigen schuld van de kapitein. Gedurende de 34 maanden (tot nog toe) van zijn regering deed Bolsonaro er alles aan om het imago van de president van de republiek te ondermijnen: van dreigingen tegen de rechtsstaat, het manipuleren van de instituten om zichzelf en zijn zonen te verdedigen, en last but not least door zijn macht in te zetten om de strijd tegen het coronavirus te saboteren, zoals leugens vertellen over de connectie tussen vaccins en het oplopen van Aids.

Bolsonaro stond recht en onderbrak het interview. André Marinho liet zich niet onbetuigd: “Antwoord op mijn vraag kerel. Waarom? Of wil je enkel ondervraagd worden door vleiers?”, en: “Tegen een humorist hang je de tijger uit, tegen het STF (hooggerechtshof) ben je een tchutchuca (iemand die nederig toegeeft)”. En tenslotte: “Mijn vader gaat niet uithuilen in de badkamer” (Bolsonaro gaf onlangs toe dat hij soms staat te huilen in zijn badkamer en dat zijn echtgenote Michelle dat niet wist).

Nog meer ‘rachadinha’

Een reportage in de nieuwste uitgave van het weekblad Veja onthult een ‘rachadinha’ schema in het kabinet van senator Davi Alcolumbre. Zes raadgeefsters vertellen hoe zij in dienst werden genomen met een salaris van R$ 4.000 tot R$ 14.000 per maand, maar niet werkten en slechts een klein deel van dat salaris kregen. Het totale bedrag van de fraude loopt op tot R$ 2 miljoen.

De reporters van Veja namen contact op met de senator die zegt dat hij zich niet herinnert wie die ex-medewerkers van zijn kabinet zijn, en dat het de voormalige chef van het kabinet Paulo Boudens was, die destijds de administratie van de senator afhandelde. Boudens werd bedankt voor zijn diensten in 2020.

Davi

Alcolumbre (foto) was de voorzitter van de Senaat tot het begin van dit jaar. Momenteel leidt hij de niet onbelangrijke “Comissão de Constituiça e Justiça”. Het is hij die bepaalt wanneer André Mendonça, de “verschrikkelijk evangelische” bolsonarist die aangeduid werd voor een zetel bij het hooggerechtshof STF door president Bolsonaro, uitgenodigd wordt voor een ondervraging door de senatoren die nadien moeten stemmen of hij al dan niet geschikt is voor het ambt. Alcolumbre blokkeert dit nu al meer dan 4 maanden waardoor de kansen van Mendonça gekelderd werden. Het is dus wellicht niet toevallig dat dit alles nu plots aan het licht komt.

De zes vrouwen, allemaal van eenvoudige afkomst, huisvrouwen, studenten, poetsvrouw, werkloos, vertellen allemaal hun verhaal dat gelijklopend is: het kleine deel dat zij kregen van de riante vergoedingen, hielp hen om te overleven, ondanks hun beschaamdheid omdat ze heel goed wisten dat het om een frauduleuze praktijk ging.

Tussen de gevonden papieren zijn er bankuittreksels die bewijzen dat iemand de rekening van de raadgeefsters meteen plunderde nadat de maandelijkse vergoeding uitbetaald werd. Zij kregen dan 1/10 of minder van het totaalbedrag. Het geld werd telkens afgehaald via een bankautomaat op 200m afstand van het kabinet van de senator.

Rachadinha: Komt van het woord ‘racha’ (barst, scheur) of het werkwoord ‘rachar’ (breken). De politicus “scheurt” de vergoeding van zijn raadgever die dat uiteindelijk met hem deelt, een win/win situatie. Rachadinha is een verkleinwoord (scheurtje, barstje), als het ware een ironische omschrijving van een daad van corruptie die door sommigen goedgepraat wordt door te stellen “Ja maar iedereen doet het, dat is geen misdaad”. Echter, de overgrote meerderheid van dergelijke raadgevers voeren geen klap uit, werden enkel aangeworven voor dit doel.

De verrijzenis

Het overlijden van pastoor Huber Carlos Rodrigues veroorzaakte veel ophef in Goiatuba (Goiás), op 180 km van de hoofdstad Goiânia, dit na de bekendmaking van een brief die hij in 2008 schreef. In die brief voorspelde hij dat hij zou verrijzen uit de dood, drie dagen na het overlijden, net zoals de Bijbel vertelt over Jesus Christus.

Huber-Carlos-Rodrigues

Omwille van dat document besloot de weduwe van de pastoor om de begrafenis niet toe te laten, en om drie dagen af te wachten zoals voorspeld in de brief. En dat werd een sanitair probleem voor de lokale gemeente. Huber Carlos overleed op vrijdag 22 oktober en werd pas begraven op de ochtend van dinsdag 26 oktober, nadat de weduwe zeker was dat haar echtgenoot niet meer tot leven zou komen. In die brief van 13 jaar geleden schreef Rodrigues dat zijn fysieke integriteit “volledig moest bewaard worden”:

“Ik zal drie dagen dood blijven, maar terug keren naar het leven op de derde dag om 23h30. Mijn lichaam zal in die drie dagen geen slechte geur verspreiden, noch ontbinden”.

Op de vooravond van de uiteindelijke teraardebestelling trokken velen naar het funerarium om te wachten op de verrijzenis die niet gebeurde. Er werd ook een live opname gemaakt, uitgezonden via Facebook, met meer dan 11.000 bezichtingen.

Kies uw zijde

Soms volstaat een onnozele tweet om de stompzinnigheid aan te tonen van de twitteraar in kwestie, in dit geval een twitteraarster.

De compleet van de pot gerukte Bolsonaro aanbidster, volksvertegenwoordigster Carla Zambelli, publiceerde deze week een plaatje waarop beide kemphanen getoond worden in een situatie die niets aan de verbeelding overlaat. Jair Bolsonaro stapt op naast Jesus Christus, gevolgd door een pak aanhangers met de Braziliaanse vlag. Aan de linkse kant staat Satan, hand in hand met een breed lachende Lula, voor een vuur waarin het hamer & sikkel symbool afgebeeld wordt. Bovenop staat de titel: “Kies uw zijde”. Volgens Zambelli was de strijd tussen goed en kwaad nooit eerder zo evident.

LulDiaboBolCris

De volksvertegenwoordigster doet hier een poging om de religieuze gevoelens van de Braziliaanse kiezers te manipuleren, gebruik makend van het Christus beeld en zijn antithese Satan om een electoraal spel te spelen waar velen met open ogen in trappen. Brazilië is tenslotte een seculiere staat en er is hier duidelijk sprake van misbruik van de gelovigen. Het gaat te ver om Lula te identificeren als een ‘partner in crime’ van Satan (ook al is hij verre van heilig), en het gaat heel zeker niet op om het gedrag van Bolsonaro parallel te laten lopen met dat van Christus.

Columnist Matheus Leitão (Veja) vindt dan ook dat de PT Carla Zambelli voor de rechter moet sleuren.

Hoe het ook zij, de publicatie toont aan dat er nu al “duivels tewerk gegaan wordt” in het licht van de verkiezingen van volgend jaar, en de campagne is (officieel) nog niet eens begonnen. Wat ook aangetoond wordt, is het erg lage niveau van de bolsonaristas.

We wensen de Brazilianen veel wijsheid toe.

Domme astronaut

Paulo Guedes, minister van Economie, zei op een besloten vergadering (maar niet zó besloten dat het niet uitlekte) dat er geen geld ontbreekt in Brazilië, maar wel een goed beheer. Het was in zijn eigen kantoor dat hij de collega’s van de regering onbekwaamheid verweet, en dat hij daarbij verwees naar minister voor Wetenschap en Technologie, ex-astronaut Marcos Pontes, zeggende dat hij “dom is” en dat “hij zich soms zelfs afvraagt wat die hier eigenlijk doet”.

PontMarcos Pontes

Guedes deed deze uitspraken in aanwezigheid van de leden van de Kamercommissie voor Wetenschap en Technologie, die wensten dat de R$ 600 miljoen die Guedes eerder afnam van de begroting van Marcos Pontes, terug beschikbaar komt. In deze context bevestigde de economieminister dat er veel incompetentie betrokken is in het beheer van het geld van de belastingbetaler, dat de ministers de beschikbare fondsen niet gebruiken en laten stilstaan.

Guedes had het hierbij voornamelijk over het ministerie van Wetenschap en Technologie, zonder de naam te noemen van Pontes, maar wel verwijzend naar hem als “de astronaut”. Hij gaf te kennen dat zijn collega “in de ruimte zweeft” en geen flauwe notie heeft van een goed beheer. Volgens Guedes werd 50% van de projecten van het ministerie van Pontes tot nog toe niet uitgevoerd, en bevestigde dat hij investeringen in de wetenschap verdedigde, maar dat het geld besteed werd aan “raketten”. Het was op dat moment dat hij het woord “dom” gebruikte.

Guedes gaf gelijkaardige kritiek op het beleid van Rogério Marinho (Regionale ontwikkeling) en Onix Lorenzoni (Arbeid). Een aanwezige verweet Lorenzoni om geld te besteden aan voetbalvelden en wedstrijden, iets waar Guedes onmiddellijk mee akkoord ging.

Guedes is niet de enige die het niet zo hoog op heeft met Pontes. Bolsonaro liet zich ontvallen: “Pontes ging naar de ruimte maar liet er zijn hersens achter”.

De kritiek en de plannen van Doria

João Doria, gouverneur van de staat São Paulo, en pré-kandidaat voor de PSDB voor de verkiezingen van volgend jaar, zei dat hij van plan is om de Banco do Brasil en Petrobras, twee staatsbedrijven, te privatiseren indien hij verkozen wordt als president.

Doria-Roda-Viva

“Ik ben voorstander (van de privatisering), niet om een privaat monopolie te maken van een publiek monopolie, maar wel een model waarbij Petrobras kan opgedeeld worden in verschillende bedrijven die geveild kunnen worden op de beurs. Dat is hetzelfde model als wat in de Vernigde Staten gevolgd wordt”, zo zei hij.

Voor de gouverneur is het noodzakelijk dat er een reguleringsagentschap opgericht wordt om de prijzen van brandstoffen en gas in evenwicht te brengen, als die prijzen omhoog gaan op de internationale markten.

Hij zei erbij dat hij niet “in naam van de PSDB” kan spreken, maar dat de privatisering van de overheidsbank Banco do Brasil op zijn agenda staat: “Indien ik win, dan zal de Banco do Brasil geprivatiseerd worden. De instelling beschikt over goede professionals en een goede structuur. Maar er is geen nood aan twee overheidsbanken (Caixa Económica en Banco do Brasil). De BNDES daarentegen moet blijven. Die kan opnieuw gestructureerd worden opdat ze effectief de rol vervult van een bank voor de sociale en economische ontwikkeling, vooral dan voor micro-, kleine- en middelgrote bedrijven”.

Doria gaf ook kritiek op de regering Bolsonaro: “Dat is de slechtste regering uit de geschiedenis van Brazilië, een complete ramp. Kijk maar naar de inflatie. Verhoging van keukenolie met 30%; rijst, 36%; suiker, 12%; meel, 15%. Allemaal met twee cijfers. Er zijn geen nieuwe investeringen. Wat is dan de grote economische politiek van Brazilië? Die is er niet. Er is geen project, net zo min als voor de opvoeding. De gezondheidszorg is een voorbeeld van onbekwaamheid voor de rest van de wereld. En dan het milieu: Brazilië is vandaag een geïsoleerd land in de internationale gemeenschap door de agressies tegen het milieu. Een verschroeide aarde, echt verschroeid”.

Petrobras waardeloos over 30 jaar

De overheidsreus Petrobras kondigde deze week een nieuwe verhoging aan van de brandstofprijzen. Dit betekent voor de benzine R$ 3,19/liter voor de distributeurs, een verhoging van 7%. Diesel gaat met 9% omhoog, naar R$ 3,34/liter. President Bolsonaro zei dat Petrobras “in de radar verscheen” van de regering.

Gued

Minister van Economie Paulo Guedes verdedigde eveneens het idee van privatisering en bevestigde dat met de diversificatie van de energiebronnen, het oliebedrijf “over dertig jaar niets meer zou waard zijn”. Die verklaring animeerde de financiële markt en de aandelen van Petrobras op de beurs stegen met 7,1%.

Ze kunnen helemaal niets

“Je kan de mensen hun Bolsa Família niet afnemen, zoals sommigen wensen. Het gaat om 17 miljoen mensen die nergens meer terechtkunnen op de arbeidsmarkt. Met alle respect, maar ze kunnen helemaal niets. Wat heeft de jeugd geleerd onder bijna 14 jaar regering van de PT, met (Fernando) Haddad als onderwijsminister?”, aldus president Bolsonaro bij een interview door de bolsonaristische Sikêra Jr. in het programma Alerta Nacional, van TV A Critica (Manaus).

51633394597_895a06cc28_c

De commentaar kwam er door de foto die in de voorbije dagen het internet rondgaat, en waarop te zien is hoe mensen in een vrachtwagen met rundsbeenderen zoeken naar iets eetbaars. Bolsonaro zei hierbij dat hij veel kritiek krijgt op de beslissing om de uitkering Bolsa Família, nu Auxílio Brasil, te verhogen tot R$ 400: “Iedereen zag die foto waar mensen scharrelen tussen een hoop rundsbeenderen op een vrachtwagen. En dan komen ze bij mij aankloppen: ‘Kijk eens hoe het volk honger lijdt’. Ik antwoord daarop door te zeggen dat ik de Bolsa família zal verdubbelen – van nu R$ 192 naar een gemiddelde van R$ 400 – en dan klinkt het weer ‘Kijk eens naar zijn onverantwoordelijkheid’. Als ik zwijg, dan dood ik de bevolking; als ik de uitkering wil verhogen – dan hangt dat af van de stemming in het parlement over de precatórios (publieke schulden als gevolg van rechtszaken waarbij deelstaten, gemeentes of de federale overheid de verliezer waren. Die schulden werden nooit betaald en zijn inmiddels opgelopen tot een totaal van 89 miljard reais). In de Kamer zie ik geen problemen, in de Senaat weet ik niet”.

Auxilio-Brasil

Ook kwam hij terug op de isolerende maatregelen tijdens de pandemie: “Zij die een lockdown afkondigden, bezorgden veel miserie aan het volk. En daar betalen we nu een prijs voor: ‘de economie bekijken we later wel’. En dan geven ze kritiek op mij. Wacht even, ik sloot geen enkele kroeg”. Hij zei hierbij niets over de meer dan 607.000 doden.

De pandemie trof de economie overal ter wereld, maar Brazilië staat op de derde plaats wat de inflatie betreft, tussen de 20 grootste economieën van de planeet, enkel achter Argentinië en Turkije. In september werd de grens van 10% overschreden in 12 maanden tijd.

Bronnen: UOL Notícias – Folha de São Paulo – Estadão – G1 – Veja – Metrópoles – O Globo – G1

Foto’s: Facebook – Twitter – YouTube – Fotos Públicas – Gustavo Bezerra – Edilson Rodrigues – Jefferson Rudy/Agência Senado – Antonio Augusto/Secom/MPF – Isac Nóbrega – Alan Santos – Clauber Cleber Caetano/PR – Pedro França/Agência Senado