FBolso

Niemand voert oppositie tegen de regering zoals Jair Bolsonaro. Zijn onevenwichtige retoriek, foute beslissingen en opeenvolgende stommiteiten zijn vrijwel altijd het gevolg van de overtuigingen van de president, op basis van een parallelle realiteit die hijzelf in het leven riep. Enkel hij kent die realiteit, en het is daarom dat die moeilijk te begrijpen valt. Hij ziet overal saboteurs en pakt de echte problemen van het land niet aan zoals het feit dat tot nog toe slechts iets meer dan 30% van de bevolking volledig gevaccineerd werd, het schrikwekkende aantal van 14 miljoen werklozen, de hoge inflatie en peperdure voedselprijzen en zelfs het risico van stroomuitval, met zware economische en politieke gevolgen.

ManBrasilia

De dingen gaan snel, zo snel dat een conclusie van vandaag, morgen weer moet worden herzien. De manifestaties pro-Bolsonaro van 7 september waren expressief, maar de opkomst bleef niettemin beneden de verwachtingen. Tel daarbij het politieke isolement, de economische crisis, de reacties van het hooggerechtshof op de stoere uitspraken en scheldpartijen van Bolsonaro, en meteen is de plotse terugtrekking van de kapitein verklaard. Wat gebeurde er?

Ex-president Michel Temer werd opgeroepen door Bolsonaro en naar Brasília gevlogen met een FAB-vliegtuig om de “brand te blussen tussen Bolsonaro en Moraes”, zo melde Daniela Lima van CNN Brasil donderdagnamiddag.

Volgens sommige ministers was het de bedoeling om de hulp van Temer in te roepen om enige vorm van communicatie te herstellen met Alexandre de Moraes. Het is niet geweten of het initiatief uitging van Bolsonaro, ofwel dat hij door iemand overtuigd werd. Moraes heeft zijn benoeming te danken aan Temer. Het leek allemaal zo een beetje op het inschoppen van de ruit van de buren met een voetbal, en dan je oudere broer erbij te halen om het uit te leggen.

BolsoPiquet
President Bolsonaro op weg naar het hijsen van de vlag t.g.v. de herdenking van de onafhankelijkheid, nog voor de manifestaties van die dag. De bestuurder van de Rolls Royce is niemand minder dan Nelson Piquet.

BolsoWood
President Bolsonaro en Luiz Eduardo Ramos, secretaris-generaal van de republiek, voor een houten sculptuur van Bolsonaro, een geschenk van een bewonderaar uit Mato Grosso do Sul, overhandigd op maandag 6 september.

Witte vlag

Even later kwam het nieuws: President Bolsonaro gaf een nota uit, getiteld “Verklaring aan de Natie”, waarin hij bevestigde dat het “nooit zijn bedoeling was om eender welke macht aan te vallen”, en dat de beleidsmensen die aan de macht zijn, “niet het recht hebben om het touw zodanig aan te spannen dat dit het leven van de Brazilianen en de economie benadeelt”. Later bleek dat de nota vooraf opgesteld werd door Temer en een van zijn raadgevers, vervolgens voorgelegd aan Bolsonaro die ze lichtjes aanpaste en akkoord ging.

De president gelooft dat de institutionele crisis het gevolg is van de beslissingen van minister Alexandre de Moraes, maar geeft toe dat “deze kwesties op juridisch vlak moeten worden opgelost”.

Bolsonaristen in de war

Nadat Bolsonaro de witte vlag uitstak met de hulp van ex-president Michel Temer, zelfs even naar Alexandre de Moraes belde via de gsm van Temer (een formeel gesprekje, zo heet dat) en een ‘nota aan de natie’ uitgaf waarin hij gewoon terugkrabbelde, zeggende dat zijn woorden moeten gezien worden “in de hitte van de strijd”, weten zijn aanhangers niet goed meer waar ze aan toe zijn.

BolsoCalorPresident Bolsonaro in São Paulo, woorden uitsprekend “in de hitte van de strijd”.

Bolsonarist en blogger Alan Santos schreef “Game over”. Een andere was nog korter: “Schaakmat”.

Er verschenen ook meteen memes, zoals een omgekeerde versie van de overhandiging van de presidentiële sjaal waarbij Bolsonaro die teruggeeft aan Temer.

Een andere activist schreef: “Dit is mijn boodschap aan president Bolsonaro. Een generaal die naar de oorlog trekt met de angst dat hij een kogel in zijn lijf zal krijgen, is een lafaard… En verdient niet de trouw van zijn leger… “.

CNogueira
Ciro Nogueira: “Zie mij als de schokdemper tussen de drie machten”

Ciro Nogueira (foto), de nieuwe stafchef, zei bij zijn aantreden op 4 augustus l.l. dat hij zichzelf beschouwde als de “schokdemper” tussen de drie machten. Het is echter duidelijk dat Michel Temer deze pluim nu op zijn hoed mag steken, wellicht een poging om zijn eigen onfris verleden te verdoezelen. Iemand van CNN Brasil belde naar Temer en zei: “U verrichtte een mirakel”. Temer antwoordde: “Dat denk ik ook”.

Reacties op 7 september

De dag na de manifestaties zat iedereen te wachten op de reacties van de andere machten. En die kwamen er ook.

Kamervoorzitter Arthur Lira gaf een eerder lauwe toespraak en ging zover om de manifestanten te huldigen omdat alles in vrede verliep.

SP07092021

Procureur-generaal Augusto Aras las eveneens een boodschap voor, naast STF-voorzitter Luiz Fux, eerder slaapwekkend.

Het zijn net de bovenstaande heren die konden ingrijpen (impeachment, aanklacht & vervolging), maar het is wel duidelijk dat zij dat niet van plan waren. Lira geeft voorrang aan ‘business as usual’, Aras ligt op de loer voor een zetel bij het STF.

Fux bracht zijn speech aan de kook: “Niemand zal dit hof sluiten!”, en “Indien de chef van een andere macht de uitspraken van het gerecht negeert, dan begaat hij een misdaad tegen de verantwoordelijkheid!”

Donderdag was het de beurt aan de collega van Fux, Luís Roberto Barroso.

BarrosoTSE

Bij de opening van de zitting bij het kiestribunaal TSE (foto) weerlegde voorzitter Luís Roberto Barroso (in het midden), tevens minister bij het hooggerechtshof STF, de aantijgingen zonder bewijzen van president Bolsonaro, tijdens diens toespraken bij de anti-democratische manifestaties van 7 september. Barroso benadrukte dat het ontoelaatbaar is om “de vernietiging van de instellingen toe te laten om het economische-, sociale- en morele falen van het land te verdoezelen”:

“In een democratie is er plaats voor liberale conservatieven en progressieven. Wat ons verenigt is de grondwet. In een democratie is er geen plaats voor hen die ze willen vernietigen”, zo bevestigde hij.

Het was een harde toespraak, net zoals die van STF-voorzitter Luiz Fux de dag voordien: “Het land doorstaat een zeer ernstig moment, het ‘merk’ Brazilië lijdt onder een wereldwijde devaluatie. Wij staan beschaamd tegenover de rest van de wereld, zijn het slachtoffer van wereldwijde spot en minachting, een diskrediet dat groter is dan de inflatie, werkloosheid, erger dan de dalende inkomsten, de ontbossing van het Amazonegebied”.

Barroso schrok ook niet terug om rechtstreeks naar de president te verwijzen en zei “dat hij niet kon deelnemen aan de klucht over het TSE, gesponsord door de president”. Hij verwees eveneens naar de beruchte ‘live’ van Bolsonaro waarin die probeerde om het kiestribunaal te beschuldigen van fraude, zonder dat hij daar enig bewijs voor aanbracht: “Vandaag is het voor iedereen duidelijk, buiten de fanatici die verblind zijn door het radicalisme en de huurlingen die verblind zijn door het geld dat zij opstrijken om fake news te verspreiden, dat er geen fraude in het spel is, en wie hier de bedrieger is”.

“Een van de manifestaties van autoritarisme over de ganse wereld, is de poging om het verkiezingsproces en de verkiezingsinstellingen in diskrediet te brengen, zodat ze – in het geval van een nederlaag – fraude kunnen aanvoeren en de winnaar uitschakelen. Het extremisme maakt gebruik van haatcampagnes, desinformatie, halve waarheden en samenzweringstheorieën die tot doel hebben om de fundamenten van een representatieve democratie te verzwakken.”

Bolsonaro reageerde later op de woorden van Barroso en zei, ondanks dat hij net daarvoor de witte vlag uitstak, dat Barroso “niemand zal overtuigen over de veiligheid van de elektronische stembus”.

Journalisten vragen zich dan ook af: “Zal hij vanaf nu een lagere toon aanslaan, of was al dat gedoe rond die nota maar een strovuurtje?”

Tegenover zijn (teleurgestelde) aanhangers zei Bolsonaro dat die nota niet zoveel voorstelde, en vroeg zelfs dat de vrachtwagenchauffeurs, die overal in het land de wegen blokkeerden, die weer zouden vrijmaken, omwille van de economie.

FrancesIngles
De manifestanten toonden hun slogans ook in het Frans en in het Engels, kwestie van ook “de rest van de wereld te tonen waar het om gaat”.

Anhangabau07092021Enkele kilometers verderop (15, in Anhangabaú – SP) was er een tegenbetoging van links.

Nieuwe acties

MBL

Zondag 12 september komen er nieuwe acties, deze keer georganiseerd door de bewegingen MBL (Movimento Brasil Livre, VPR (Vem Pra Rua) en Livres, rechtse politici die geen deel uitmaken van de harde kern van de Bolsonaro-volgelingen. Zij deden een poging om de vakbonden te betrekken in hun manifestaties, maar die gaan daar niet op in. Ciro Gomes (PDT) zou wel aanwezig zijn, maar het is erg onwaarschijnlijk dat de oppositie zich plots zou verenigen met deze bewegingen. De versnippering is nog altijd een realiteit.

Parlementaire onderzoekscommissie pandemie

Terwijl Brazilië stilaan afstevent op het indrukwekkende aantal van 600.000 covid-doden, werkt de koepel van de parlementaire onderzoekscommissie met betrekking tot de pandemie, aan zijn eindverslag. De commissie staat aan de vooravond van de afsluiting van hun werkzaamheden, en voorzitter Omar Aziz (PSD) twijfelt er niet aan dat de Braziliaanse maatschappij een antwoord zal krijgen op de juiste hoogte en dat dit antwoord zal voldoen aan de vraag naar justitie: “Iedereen kent wel iemand die overleed aan de gevolgen van covid-19; deze tragedie mag niet ongestraft blijven”, zo meent hij.

Aziz

Aziz (foto) is wel voorzichtig en vermijdt het om meteen misdaden te schuiven op de nek van president Bolsonaro, of om zijn naam in verband te brengen met corruptie, maar hij zegt wel dat er aanwijzingen zijn voor een inbreuk tegen de verantwoordelijkheid, wat kan leiden tot een afzettingsprocedure in de Kamer. Hij verwijst hierbij naar drie ernstige elementen die het onderzoek opleverden: de stimulering van het gebruik van geneesmiddelen waarvan de efficiëntie niet wetenschappelijk bewezen werd, de weddenschap op een groepsimmuniteit die onvermijdelijk meer doden opleverde, en de nalatigheid bij de aankoop van vaccins. Dit alles, volgens Aziz, ondersteund door een regering die het negationisme omhelsde, een aspect dat hij belangrijker acht dan het eventuele wegsluizen van financiële middelen.

Dit alles staat te lezen in een interview, in de nieuwste uitgave van het weekblad Veja.

Bronnen: Veja – CNN Brasil – Folha de São Paulo – O Globo – Estadão – Metrópoles

Foto's: Fotos Públicas - Roberto Parizotti - Maí Yandara - Jefferson Rudy/Agência Senado - Clauber Cleber Caetano - Alan Santos - Marcos Corrêa - Isac Nóbrega/PR