LulaSalvador

Ex-president Lula bevestigde deze week dat hij van plan is om een nieuwe reglementering van de media uit te vaardigen, als hij volgend jaar verkozen wordt als president. Hij deed die uitspraak tijdens een interview door Rádio Metropole in Salvador – Bahia, een van de plaatsen die hij aandeed tijdens zijn bezoeken aan het noordoosten van het land.

“Ik heb nog niet besloten dat ik me kandidaat zal stellen. Ik spreek met velen, krijg ook beledigingen te horen, ik lees wat in de pers verschijnt waar sectoren zijn die mij niet terug willen zien als kandidaat omdat, als ik terugkeer, de pers zal reglementeren. We kunnen niet blijven doorgaan met de spelregels uit 1962, dat is niet mogelijk. Ik denk dat we met iets totaal nieuw op de proppen gaan komen”, zo verklaarde hij.

Hij zei ook dat hetzelfde zal gelden voor het internet, maar dat het nodig is om de juiste normen te bepalen zodat het “geen censuur wordt”.

“De regeling van de communicatiemiddelen dateren uit de tijd dat we alles per brief deden, in 1962. Kijk eens naar de revolutie die plaatsvond. Denkt u dat het internet geen reglementering nodig heeft? Een regeling die geen censuur is?”

Lula zei erbij dat het niet de bedoeling is om de patronen van Cuba en China te volgen, en dat hij de pers niet wil controleren: “Niemand wil controleren, ik wil dat ook niet. Ik wens geen communicatie model zoals in Cuba of China, ik wil dat van Engeland”.

LulaNordeste
In Recife

Tijdens zijn aanwezigheid in Maranhão en Natal deed hij gelijkaardige uitspraken en citeerde de media in Venezuela die volgens hem Hugo Chávez “vernietigde”, net als “de Braziliaanse media met hem deden”.

Om te weten wat Lula van plan is met een project om de pers te reguleren, is het noodzakelijk om te begrijpen wat Franklin Martins, zijn vertrouwensman op het gebied van communicatie en auteur van het project dat door Dilma Rousseff werd genegeerd, voorstelt.

In het voorstel van Franklin wordt gesproken over het ‘democratiseren’ van de pers, inclusief de oprichting van een Nationale Communicatieraad, met een representatieve samenstelling van overheden en sectoren van het maatschappelijk middenveld, om normen en openbaar beleid in de communicatiesector vast te stellen. Dit soort raden is een typisch kenmerk van de PT; het uitroeien ervan was altijd al het doel van de regering Bolsonaro. Daarnaast voorziet het project een “sociale deelname” in “alle instanties en processen van formulering, inplanting en politieke beoordeling van de communicatie”, door de “realisatie van audiënties en publieke raadplegingen voor het nemen van beslissingen”.

Het idee kan aantrekkelijk klinken, maar in de praktijk dreigt er een controle. Uiteindelijk is er een groep mensen, wie weet op welke basis die gekozen worden, die regels gaan uitvaardigen met betrekking tot de communicatie, de manier waarop men zich wenst uit te drukken, zo zegt socioloog Lucas Azambuja van de universiteit Ibmec BH.

Professor Eugênio Bucci (USP) vindt dat een nieuwe regeling nodig is, zoals in andere landen, maar dat het hier wel om een onderwerp gaat dat door democratische instellingen moet worden behandeld: “De regeling van de communicatiemiddelen mag niet de vlag zijn van een partij”.

De reacties in de pers op de uitspraken van de ex-president liegen er niet om. Lula zei precies wat Bolsonaro wilde horen. De uitspraak over Hugo Chávez klopt trouwens niet. Het was Chávez die de Venezolaanse media aanviel, censureerde en zelfs kranten en televisie liet sluiten.

Alles wijst erop dat er wrok in het spel is. De ex-president zei ook dat hij zou wensen dat mediagigant O Globo zijn excuses zou aanbieden. De polemische verklaringen van Lula zorgen er enkel voor dat hij mogelijke onbesliste kiezers van zich afduwt, kiezers die het beu zijn om toe te kijken hoe Jair Bolsonaro al twee jaar lang aanvallen richt op dezelfde pers die nu door Lula wordt bekritiseerd.

Sinds Bolsonaro aan de macht kwam, bezuinigt zijn regering niet op beledigingen en aanvallen op het werk van journalisten. De president wil geen kritiek aanvaarden, draait de zaken om en geeft de pers de schuld van zijn slecht beheer. Zijn milities vallen openlijk journalisten aan van diverse kranten. Bolsonaro zei al tegen een journalist dat hij zijn mond moest houden en dreigde een andere ermee om “op zijn bek te slaan”.

Lula miste de kans om anders te zijn en om te tonen dat hij het tegenovergestelde kan betekenen. Tijdens zijn twee ambtstermijnen respecteerde hij de pers wel.

LulaCosta
Gouverneur Rui Costa (Bahia) en Lula

Tijdens zijn doorreis door het noordoosten ontmoette de ex-president niet alleen zijn eigen basis, maar zocht hij ook naar geallieerden voor zijn toekomstplannen, in casu een toenadering tot centrumpartijen. Zijn uitspraken over een reglementering van de media gooien hierbij echter roet in het eten. Mogelijke potentiële politieke partners zien die verklaringen als een uitglijder in zijn pogingen om zichzelf voor te stellen als iemand van het “centrum”. Partijleiders zeggen in bedekte termen dat ze er niet in geloven dat Lula zich kan losmaken van de agenda van de PT en vooral die van de meest radicalen in de partij. De verdediging van een reglementering van de media wordt als “onnodig” beschouwd en is volgens velen een “teken” dat hij wel degelijk rancunes op zijn schouders draagt, in tegenstelling tot wat hijzelf beweert.

Die reglementering, alsmede de verdediging van het Cubaanse en Venezolaanse regime, het idee om weer terug een staatsbedrijf te maken van Eletrobras en om de arbeidswetgeving weer om te keren, tonen aan volgens deze mogelijke geallieerden, dat Lula maar doet alsof.

Woordvoerders van Lula zeggen intussen dat het niet eens opkomt in zijn hoofd om een censuur op te leggen aan de pers, en dat hij enkel streeft naar een democratisch opgelegde regeling, zoals in Engeland.

Hoe het ook wezen mag, hij gooide een eigen ruit in en zal die moeten herstellen.

Bronnen: Gazeta do Povo – Folha de São Paulo – Veja – Estadão

Foto's: Ricardo Stuckert - Lula Oficial/Twitter