DiaDoSoldado

President Bolsonaro was aanwezig tijdens de viering van de “Dag van de Soldaat” (jaarlijks op 24 augustus), maar in tegenstelling tot de verwachtingen, hield hij er geen toespraak. Generaal Paulo Sérgio Nogueira de Oliveira, bevelhebber van het leger, deed dat wel.

“Het moment van dit terechte eerbetoon aan de soldaten, die veel bijdroegen en nog altijd bijdragen aan de eenheid en grootsheid van Brazilië, motiveert ons om onze toewijding aan de nobele waarden van het land en aan de Braziliaanse samenleving opnieuw te bevestigen in het verlangen naar rust, stabiliteit en ontwikkeling”, zo sprak hij.

DiaSoldado

De fraaie woorden van de generaal (foto) komen op een moment van spanningen tussen de drie machten waarin president Bolsonaro, zijn volgelingen en nauwe medewerkers, en ook reservegeneraal Augusto Heleno, leider van het kabinet voor Institutionele Veiligheid, spreken over de “modererende kracht” van de strijdkrachten, een thesis die in krachtige termen verworpen werd door minister Luiz Fux, voorzitter van het hooggerechtshof STF.

Bolsonaro, ooit nog een kapitein bij het leger voor zijn politieke carrière, komt frequent terug op zijn link met het leger en herhaalt vaak dat het de militairen zijn die de democratie en de vrijheid garanderen. Geïrriteerd door de beslissingen van het STF in zijn nadeel en dat van zijn aanhangers omtrent de aanvallen op het elektronische kiessysteem, zei Bolsonaro onlangs dat hij mogelijk zal optreden buiten de ‘vier lijnen van de grondwet’.

1 – 0 voor Pacheco

Niemand weet of het zwijgen van de president op de dag van de soldaat een stilte voor de storm inhoudt, of dat hij tot een beter inzicht kwam. In ieder geval werd zijn verzoek tot de afzetting van minister Alexandre de Moraes (STF) snel in de kiem gesmoord door Senaatsvoorzitter Rodrigo Pacheco, vijf dagen nadat het ingediend werd. Gerson Camarotti (G1 – GloboNews) schrijft dat de snelle verwerping en archivering van het impeachmentverzoek door Pacheco de politieke zet van Bolsonaro opdroogde. Pacheco verklaarde dat zijn besluit gemotiveerd werd door juridische en politieke aspecten.

BolsoEC

De inschatting van de senatoren, ook de bolsonaristen onder hen, is dat Bolsonaro niet verwachtte dat hij succes zou hebben met zijn verzoek, maar dat hij wel wou dat de analyse langer zou aanslepen, aldus de politieke spanning volhoudend, en hierdoor zijn extremistische aanhangers op de sociale netwerken stimulerend.

SenadoFederalRP

Pacheco (foto) gaf toe tijdens de persconferentie dat hij hiervoor zal aangevallen worden door de bolsonaristen op het internet, maar zei dat hij desondanks niet anders zou gehandeld hebben.

Donderdag zei Bolsonaro dat hij het besluit van Rodrigo Pacheco betreurt, en vergeleek de situatie met de CPIPandemie (de parlementaire onderzoekscommissie die het beleid van de pandemie door de federale regering onderzoekt) waar Pacheco volgens hem anders handelde. Dit klopt echter niet. De Senaatsvoorzitter ging enkel in op een beslissing van minister Barroso (STF) waardoor hij verplicht werd om de commissie te laten opstarten. In het geval van het verzoek tot impeachment tegen Alexandre de Moraes lag de beslissing wel in handen van de Senaatsvoorzitter die hiervoor de advocaten van de Senaat raadpleegde. Het verzoek van Bolsonaro werd afgewezen door specialisten wegens gebrek aan juridische basis.

Bolsonaro: “Ik startte de actie op om het proces in gang te zetten. Ik ga hier niet eisen dat de Moraes afgezet wordt, maar wenste wel dat het proces zijn verloop zou kennen”. De president vroeg niet alleen om een afzetting, maar ook dat de magistraat zou verboden worden om een publieke functie uit te oefenen gedurende 8 jaar.

7 september

De aangekondigde pro-Bolsonaro manifestatie op dinsdag 7 september, de nationale feestdag, leidde ertoe dat het parlement en het hooggerechtshof van de regering van het Federaal District een versterkt veiligheidsschema eisen. Ze willen dat het protocol PRTI (Protocolo de Reação Tática Integrada) wordt toegepast, gebruikt tijdens grote manifestaties, zoals tijdens de inauguratie van een nieuwe president. Bij het STF en het parlement heerst de bezorgdheid voor gewelddadige episodes door de verwachte grote aanwezigheid van Bolsonaro aanhangers en de infiltratie van leden van de militaire politie. Gouverneur Ibaneis Rocha zal een beslissing nemen over het veiligheidsschema dat zal toegepast worden.

Reserve-officieren van de militaire politie in São Paulo doen inmiddels oproepen aan het adres van leden van de politie om mee te doen aan de manifestaties pro-Bolsonaro, en tegen het parlement en het STF. Die oproepen gaan gewoon door, ondanks de tussenkomst van gouverneur João Doria die een kolonel van de PM strafte voor een gelijkaardige actie. Bij die pro-Bolsonaro officieren hoort reservekolonel Homero Cerqueira, die bij het ministerie van milieu werkte onder ex-minister Ricardo Salles, en Ricardo Augusto Araújo, een andere reserve kolonel die nu directeur is bij Ceagesp (Companhia de Entrepostos e Armazéns Gerais de São Paulo – gemeenschappelijke aanvoer en verkoop van groenten & fruit).

MalafaiaBolso
Silas Malafaia en president Bolsonaro

Anderen die zich inzetten om zo veel mogelijk mensen op te roepen voor de manifestaties zijn evangelische leiders als Silas Malafaia, Estevam Hernandes en Cláudio Duarte.

De krant Folha de São Paulo publiceerde donderdag een interview met kolonel Alberto Sardillo, ex-commandant bij de speciale eenheid Rota (Rondas Ostensivas Tobias de Aguiar, een soort ‘Bope’ in São Paulo). Sardillo zegt hierin onder meer dat de meerderheid van de eenheid bolsonaristen zijn, en dat er daarom leden van de politie zullen deelnemen aan de manifestatie: “De president is een militair, onze troepen identificeren zich hiermee. Hij streeft dezelfde waardes na die de PM (Polícia Militar) al 200 jaar nastreeft”.

Sardillo verdedigt ook kolonel Aleksander Lacerda die het commando ontnomen werd door gouverneur Doria nadat hij een reeks oproepen publiceerde via zijn sociale netwerken. Volgens Sardillo veroorzaakte dit erg veel ongenoegen bij de militaire politie. Hij voegt eraan toe dat de PM een compromis heeft met de democratie, maar dat zij de strijdkrachten zullen steunen indien de “extreme limiet” zou overschreden worden door een militaire interventie.

Wat ze willen

De vraag is: wat willen ze eigenlijk? Wat zijn de uiteindelijke doelen van de bolsonaristen? De president zei op 20 augustus dat de geplande acties “een foto zullen tonen aan de rest van de wereld die dat duidelijk zal maken”, en: “Ik kan enkel maar iets doen als jullie dat uitdrukkelijk wensen”. Bij de sociale media van de bolsonaristen zijn er velen die wensen dat die “foto” het beeld zou tonen van een institutionele breuk, een forse groei van de vorige manifestaties ten voordele van Bolsonaro.

Bolsonaro zelf verklaarde deze week dat hij “extreem vredevolle bewegingen” verwacht, ondanks dat de radicalen onder zijn volgelingen de uitspraken van (onder meer) zanger en ex-volksvertegenwoordiger Sérgio Reis ondersteunen en zouden willen dat ze werkelijkheid worden, uitspraken als “Ons doel bestaat erin dat de strijdkrachten de orde herstellen indien het parlement niet ingaat op onze eisen”, of: “Op 7 september zal er een nieuwe onafhankelijkheid afgekondigd worden”, en meer van dat fraais.

Provincieraadslid Janaina Paschoal, allesbehalve een linkse militante, twitterde: “De trouwste aanhangers van de president slagen erin om het verhaal te bevestigen dat de scheppers van een opinie voor hen creëerden. Als ze echt hun steun willen betuigen, dan moeten ze hun toon aanpassen! Zelfs diegenen die het met hem eens zijn, schrikken terug voor knotsgekke filmpjes en onverantwoorde oproepen”.

De boodschappen met oproepen om de wegen te blokkeren, of om een institutionele breuk te eisen gaan rond als een lopend vuurtje bij de aanhangers van de president, maar worden door niemand bekritiseerd. Er bestaat geen dialoog bij dergelijke groepen die enkel functioneren als een presidentiële propaganda machine.

Niet zelden wordt er door de bolsonaristen teruggegrepen naar artikel 142 van de grondwet om een militaire tussenkomst te verrechtvaardigen, zelfs door generaal Augusto Heleno, momenteel chef van het kabinet voor Institutionele Veiligheid (tijdens een interview door Rádio Jovem Pan, op 17 augustus): “Het artikel 142 is zeer duidelijk, het volstaat om het met de nodige aandacht te lezen. Indien dat artikel opgenomen werd in de grondwet, dan is dat een teken dat het mag gebruikt worden”. En wat zegt dat artikel? Het volgende:

“De strijdkrachten, gevormd door de marine, het leger en de luchtmacht, zijn permanente en reguliere nationale instellingen, georganiseerd op basis van hiërarchie en discipline, onder het hoogste gezag van de president van de republiek, en zijn bedoeld om het vaderland te verdedigen, om constitutionele bevoegdheden te garanderen en, op initiatief van een van deze, van openbare orde”.

Er staat NIET in dat de constitutionele bevoegdheid van de ene macht mag onderuit gehaald worden door de andere. Wat de openbare orde betreft: 7 september zal uitwijzen of die verstoord wordt, en zo ja, door wie.

Staat eveneens in dat stukje grondwet:

IV – Vakbonden en deelname aan stakingen zijn verboden voor militairen.
V – Militairen mogen tijdens hun actieve dienst geen banden hebben met politieke partijen.

Een manifestatie is geen staking, en steun geven aan de president betekent niet noodzakelijk steun aan een politieke partij. Maar in dit geval wel aan een politicus met politieke ideeën, een ideologie. De grens tussen het ene en het andere is flinterdun. Het overschrijden van die grens doet dan ook onvermijdelijk denken aan een bananenrepubliek, zoals twee weken geleden gekopt door de krant The Guardian.

Tegenbetogingen

Linkse groeperingen bereiden zich eveneens voor om te protesteren op 7 september in São Paulo. Door het verbod van gouverneur Doria werd afgezien van te manifesteren op de Avenida Paulista waar een massale aanwezigheid van bolsonaristas verwacht wordt. De oppositie koos voor Vale do Anhangabaú, het historische centrum van São Paulo.

De Braziliaanse geheime dienst Abin (Agência Brasileira de Inteligência) stelde reeds vast in rapporten dat de aanwezigheid tijdens al die manifestaties erg groot zal zijn. De bezorgdheid draait vooral rond het besef dat de oppositie blijft volhouden om dezelfde dag de straat op te gaan als de Bolsonaro-aanhangers, en dat dit tot conflicten kan leiden.

In de reeks “Domme uitspraken”

Mocht er in Brazilië een jaarlijks festival bestaan van “Domme Uitspraken”, dan zou het geen probleem zijn om bekende namen op de affiche te plaatsen.

Champions

In de voorbije weken en dagen noteerden we de woorden van 4 kampioenen ter zake:

Onderwijsminister Milton Ribeiro: “Er zijn vandaag 1,3 miljoen mindervalide kinderen die op openbare scholen studeren. Van dit totaal heeft 12% een mate van handicap waarmee het onmogelijk is om mee te leven. Wat onze regering deed: in plaats van ze simpelweg in een klaslokaal te gooien, omwille van de ‘inclusiviteit’, creëren we speciale lokalen zodat deze kinderen de behandeling kunnen krijgen die ze verdienen en nodig hebben”.

Economieminister Paulo Guedes (m.b.t. de verhogingen van de elektriciteitstarieven): “De rekeningen worden duurder door het gebrek aan water in de waterkrachtcentrales. Het heeft geen zin om hierover te blijven janken. En wat is het probleem als de energie wat meer gaat kosten”?

President Bolsonaro (m.b.t. de inflatie die in sommige steden al twee cijfers bedraagt, omwille van de prijs van standaard levensmiddelen als rijst en bonen): “Iedereen zou beter een geweer kopen verdorie. Een bewapend volk zal nooit in de slavernij belanden. Ik weet dat een geweer duur is. En dan komt er een idioot: ‘Ah, ik moet rijst en bonen kopen’. Kerel, als je geen geweer wil kopen, doe dan niet moeilijk als anderen dat wel willen”.

Gleisi Hoffmann alias ‘Crazy Gleisi’, voorzitster van de arbeiderspartij PT, tegen de krant O Globo: “Als er iemand voldoende moraal heeft om over corruptie te praten, dan zijn wij dat wel van de PT” (wie zal haar ongelijk geven?).

Mandaat Augusto Aras verlengd

Het mandaat van procureur-generaal Augusto Aras werd met twee jaar verlengd, een eerder ongewone verlenging omdat het gebruikelijk is dat de president om de 2 jaar een andere procureur aanstelt, gekozen uit een lijst van drie, samengesteld door andere procureurs. Aras wordt in het algemeen gezien als een geallieerde van de president, maar hij ontkent dat in alle toonaarden. De verlenging werd goedgekeurd met 55 stemmen tegen 10, en 1 onthouding.

ArasAugustoProcureur-generaal Augusto Aras: Obrigado!

Hij werd voorafgaandelijk ondervraagd door de CCJ (Comissão de Constituição e Justiça). Daar gaf hij kritiek op de Lava Jato onderzoeken en zei dat het openbaar ministerie “niet werkt voor de regering noch voor de oppositie”, maar wel “voor de grondwet”. Hij zei ook dat de procureur-generaal niet de “censor is van eender welke autoriteit”, dat er op een “technische manier” moet gewerkt worden. Aras verklaarde tenslotte ook nog dat de opgesloten bolsonaristas (volksvertegenwoordiger Daniel Silveira en partijleider Roberto Jefferson) wel degelijke echte bedreigingen richtten tegen het Supremo Tribunal Federal.

Derde dosis

De vooruitgang van de Delta-variant van het coronavirus zorgde al voor meer dan 50 doden, vastgesteld in 16 deelstaten. Dit speelde zeker mee in het besluit van het ministerie voor Gezondheid om een derde dosis vaccin toe te dienen aan 70-plussers, vanaf 15 september. Alle ouderen die minstens 6 maanden geleden hun 2de dosis kregen, zullen vanaf dan een versterking toegediend krijgen van, bij voorkeur, het Pfizer-vaccin. Landen als Israël en Chili passen dezelfde strategie toe. Er is wel geen eensgezindheid: de aankondiging van het ministerie geldt voor ouderen vanaf 70 jaar en mensen met een verzwakte immuniteit (door ziektes als kanker, HIV e.d., de zogenaamde ‘imunossuprimidos’), maar gouverneur João Doria kondigde aan dat ‘paulistas’ (inwoners van de staat São Paulo) vanaf 60 jaar een derde dosis zullen krijgen, reeds vanaf 6 september. Zorgminister Marcelo Queiroga reageerde hierop en stelde dat er te weinig vaccins zullen zijn indien de deelstaatregeringen afwijken van het plan van de federale regering.

Pfizer sluit akkoord af

Pfizer

De bedrijven Pfizer en BioNTech kondigden deze week een akkoord aan met het Braziliaanse farmaceutische bedrijf Eurofarma voor de productie van het corona-19 vaccin in het land, met een jaarlijkse capaciteit van 100 miljoen dosissen. Volgens Pfizer zullen die vaccins verdeeld worden in gans Zuid-Amerika. Door dit akkoord worden de productie van de vaccins verdeeld over 4 continenten, in meer dan 20 fabrieken.

De dijen van Lula

Nadat de vriendin van ex-president Lula een foto plaatste op haar Twitter account van het koppel, waarbij de PT-leider, gehuld in een T-shirt en zwembroek, zijn gespierde dijen toont, scoorden de begrippen “Foto Lula sunga” en “Lula coxas” hoog op de zoekmachine Google. Het plaatje werd vorige maandag druk becommentarieerd bij Twitter. De internetgebruikers waren blijkbaar onder de indruk van de benen van de ex-president en – wie weet om welke reden – zijn zwembroek.

Bronnen: Folha de São Paulo – Correio Brasiliense – Estadão – Metrópoles – UOL Notícias – Veja – Estado de Minas

Foto's: Fotos Públicas - Hélia Scheppa/SEI - Marcos Brandão/Senado Federal - Marcos Corrêa - Isac Nóbrega - Alan Santos/PR - Jefferson Rudy/Agência Senado