BolaCristal

Niemand beschikt over een kristallen bol om te zien wat er gaat gebeuren, ook de Braziliaanse media niet. Toch proberen ze om de nabije toekomst te voorspellen, afgaande op recente uitspraken van allerlei specialisten en gebeurtenissen, al dan niet in de politieke wereld. Het blijft natuurlijk gissen. Anderzijds gaan veel van die pogingen in dezelfde richting en trekken ze de aandacht van iedere weldenkende Braziliaanse burger die bekommerd is om het welzijn van de maatschappij waarin hij of zij leeft.

De website Metrópoles, een digitaal medium in opkomst, kopt vandaag “Bolsonaro heeft belang bij de chaos om de staat van beleg af te kondigen“. Dat trekt uiteraard de aandacht.

In de Estadão gaat het om een verzameling titels: “Militaire politie stimuleert pro-Bolsonaro acties in minstens 6 deelstaten”, “Partijleiders waarschuwen voor het ‘Pazuello risico’ bij de militaire politie“, “Het objectief van de acties op 7 september is de inval van het parlement en het hooggerechtshof“.

Folha de São Paulo: “Bolsonaro radicaliseert om de acties van 7 september te stimuleren, en de gouverneurs vragen om een wapenstilstand“.

Congresso em Foco: “Miljonair biedt financiële hulp aan de deelnemers van de anti-democratische actie van Bolsonaro“.

O Globo: “De politieke acties van de militaire politie vormen een risico voor de democratie en moeten bestraft worden, zo zeggen specialisten“.

Veja: “Het nachtmerrie scenario: er mag geen twijfel over bestaan dat de militairen een staatsgreep wensen, maar wel over wat ze zullen doen indien Bolsonaro weigert om een bevel van het hooggerechtshof (STF) uit te voeren”. Het stukje werd geschreven door journalist Ricardo Rangel en zijn ‘nachtmerrie’ kan op deze manier samengevat worden:

“De militaire politie, of tenminste enkele van hun leden, opgefokt door de fake news machine van Bolsonaro, spannen samen en veroorzaken een opstand. De gouverneurs vragen vervolgens aan de federale regering om in te grijpen via een GLO operatie (GLO=Garantia da Lei e da Ordem) om de orde te herstellen. Bolsonaro weigert. De gouverneurs kloppen aan bij het Supremo Tribunal Federal. De ministers van het STF bevelen Bolsonaro, de chef van de strijdkrachten, om de opdracht te geven. Bolsonaro weigert opnieuw. Gevolg: een institutionele impasse.

Vervolgens zijn er 2 mogelijkheden: 1) Bolsonaro zet een stap achteruit en geeft toch het bevel om de orde te herstellen met een spoor van wanorde, doden, vernielingen en een vernietigend beeld van de instituten achter zich latend (waarna het vrijwel onmogelijk wordt dat hij nog kan aanblijven als president); 2) Indien hij toch niet ingrijpt, dan zit er niets anders op dan hem te laten opsluiten. Dan pas zal men weten hoever de strijdkrachten meegaan en of de generaals even stevig in hun schoenen staan als zij beweren”.

De meeting van de gouverneurs en de kansen op slagen

João Doria, gouverneur van São Paulo, nam gisteren deel aan de vergadering van gouverneurs waar het besluit genomen werd om Bolsonaro per brief uit te nodigen tot een dialoog tussen de drie machten. Doria gelooft er niet in dat Bolsonaro zal ingaan op het verzoek: “Een dialoog is noodzakelijk, ik ben een voorstander van gebaren. Maar ik verwacht niets meer van Bolsonaro dan wat hij in de voorbije maanden deed. De president houdt van autoritarisme en heeft een passie voor de dictatuur. Hij is autoritair en negationist, volgens mij een psychopaat, een zieke man. Mocht hij een psychiater raadplegen, die zou hem ziek verklaren”.

Het risico Pazuello

Interessant is ook de waarschuwing voor het “risico Pazuello” in de Estadão. Partijleiders drukten hun bezorgdheid uit dat actieve militairen bij de politie en het leger meer aan politiek gaan doen, dit nadat ex-zorgminister en generaal Pazuello naast Bolsonaro, bovenop een voertuig met geluidsinstallatie, een toespraak gaf in Rio de Janeiro op zondag 23 mei, iets wat verboden is voor militairen in actieve dienst.

PazBolRJ2

Pazuello werd hier niet voor gestraft, en die straffeloosheid zal andere bolsonaristische militairen aanzetten om in actie te treden, zo vinden velen. De krant O Globo publiceert dezelfde waarschuwing.

Staat van beleg

Socioloog Renato Sérgio de Lima, specialist in veiligheidspolitiek, stond een interview toe aan de website Metrópoles. Hij vindt dat de gouverneurs moeten optreden in hun eigen deelstaat en de militaire politie straffen indien ze politieke acties ondernemen, net zoals João Doria onmiddellijk deed nadat een kolonel zijn ‘vrienden’ opriep in harde bewoordingen om mee te doen op 7 september. Kolonel Aleksander Lacerda werd niet ontslagen, maar wel ontzet uit zijn ambt als bevelvoerder (over 7 bataljons in 78 ‘municípios’).

BolsoEvangel

Ook de socioloog vindt dat de straffeloosheid tegenover generaal Eduardo Pazuello de deur opende voor insubordinatie bij de militaire politie. Wat kan er dan gebeuren?

Renato de Lima: “Het is belangrijk dat we blijven toezien op de gebeurtenissen en bedreigingen. Ik denk dat de radicalisering een niveau heeft bereikt waarop elke geïsoleerde, individuele daad kan worden gezien als een berekende daad. De wanorde interesseert de bolsonaristas omdat dit een decreet van een nationale GLO zou toestaan (de wet ‘Garantia da Lei e da Ordem’, een militaire tussenkomst om de orde te herstellen), hetzij in São Paulo, ofwel in het Federaal District, en ook de afkondiging van een staat van beleg, iets waarmee Bolsonaro al herhaaldelijk dreigde. Met andere woorden, knokpartijen moeten ten allen prijze vermeden worden, want het is op die manier dat Bolsonaro het intrekken van bepaalde rechten wil formaliseren. In een staat van beleg zou hij ook de militaire politie kunnen controleren, iets wat hij vandaag niet kan, tenminste niet formeel.

Als er op 7 september botsingen komen in meerdere deelstaten, dan is een staat van beleg niet onmogelijk. Indien dergelijke confrontaties beperkt blijven tot Rio de Janeiro, São Paulo en het Federaal District, dan bestaat de oplossing waarschijnlijk in een nationale GLO waarbij de strijdkrachten direct betrokken worden bij de afsluiting van openbare ruimtes, de sluiting van het regime. De opties zijn schrikwekkend. Wanorde is belangrijk voor een staatsgreep. We moeten scherpzinnig blijven als het om een mogelijke staatsgreep gaat”.

Foto's: Wikimedia Commons - Isac Nóbrega - Júlio Nascimento/PR