LulaBolsoNinguem

R.I.P. Duda Mendonça

De week begon met het nieuws van het overlijden van Duda Mendonça*, de campagneleider van ex-president Lula in 2002. De Baiaan (Bahia) Mendonça was 77 en overleed aan de gevolgen van kanker, maar volgens GloboNews was hij ook besmet met het coronavirus. Wat Mendonça precies betekende voor de Braziliaanse politiek in het algemeen, en voor de arbeiderspartij in het bijzonder, leest u onderaan dit wekelijkse overzicht.

Dictatuur? Als die er geweest is, dan zouden velen er vandaag niet meer geweest zijn.

De uitspraak komt van defensieminister, generaal Walter Braga Netto die hiermee platweg het bestaan van een militair regime in Brazilië ontkende, een regime dat tussen 1964 en 1985 20.000 mensen martelde en een saldo naliet van 434 doden of vermisten, dit volgens Human Rights Watch.

WBN

De verklaringen werden dinsdag afgelegd tijdens een audiëntie bij drie commissies in de Kamer (foto) waar hij uitgenodigd was om toelichting te verstrekken over zijn veronderstelde bedreiging dat er geen verkiezingen zouden plaatsvinden zonder de invoer van gedrukte stembriefjes, alsmede over de nota van 7 juli l.l. die door hem en het commando van de strijdkrachten ondertekend werd. Die nota was een aanklacht tegen de uitspraken van senator Omar Aziz, voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie CPIPandemia. Aziz sprak toen over de betrokkenheid van de militairen in veronderstelde corruptieaffaires van de regering, met betrekking tot de aankoop van vaccins.

Braga Netto is niet de eerste in de regering Bolsonaro die de militaire dictatuur minimaliseert. Anderen zoals vicepresident Hamilton Mourão, minister van Institutionele Veiligheid Augusto Heleno, Economieminister Paulo Guedes en zonen Eduardo en Carlos Bolsonaro deden het al eerder.

Bolsonaro in vrije val

Een nieuwe peiling van XP Investimentos meet de populariteit van de regering Bolsonaro. Volgens het onderzoek vindt 54% van de ondervraagden het bolsonaristisch beleid “slecht” of “zeer slecht”, dit tegen 52% in juli. De graad van afwijzing gaat al de hoogte in sinds oktober van vorig jaar, toen 31% negatief oordeelde over de federale administratie.

Slechts 23% beoordeelt deze regering als “goed” of “zeer goed”, 2 percentuele punten minder dan in juli. De ontevredenheid loopt parallel met de perceptie van de Braziliaanse economie. De groep ondervraagden die het economisch beleid van de regering Bolsonaro afkeuren, steeg met 4 punten en bedraagt nu 63%.

Indien de verkiezingen vandaag zouden plaatsvinden, dan zou Bolsonaro verliezen tegen Lula, met 32% tegen 51%. Maar dat is niet alles. Hij zou het ook niet halen tegen Ciro Gomes (32% tegen 44%), Sérgio Moro (30% tegen 36%), en verder ook niet tegen João Doria, Luiz Mandetta en de eerder onbekende Eduardo Leite (gouverneur in Rio Grande do Sul).

Lula zou al de leiding nemen in de eerste kiesronde met 40% van de intentiestemmen, tegen 24% voor Bolsonaro. Daar tegenover staat dat bijna de helft van de bevolking (46%!) er niet wil aan denken dat Lula opnieuw president wordt. Wat zijn graad van afwijzing betreft, verliest hij enkel tegen Bolsonaro.

Met andere woorden, er is plaats voor een derde kandidaat, maar een echte kanshebber laat te lang op zich wachten.

LulaMST
Lula op bezoek in een kamp van de landloze beweging MST

Terwijl Lula inmiddels het noordoosten van het land afdweilt, politieke allianties opbouwt en de statistieken leidt, beginnen de geallieerden van Bolsonaro zich af te vragen in hoeverre de kapitein over de politieke capaciteit beschikt om politieke partijen rond zich te krijgen waardoor hij zijn kansen zou vergroten. De president blijft zich bezighouden met aanvallen op het hoogste gerechtshof, dromen van een militaire staatsgreep en soldaatje spelen.

BolsoFormosa
Links: de president wordt uitgenodigd voor de militaire oefening Formosa (10/08/2021) – Rechts: de president neemt deel aan de oefening en vuurt een kanonschot af, geholpen door enkele soldaten (16/08/2021)

De militaire oefening werd getoond via de staatszender TV Brasil, begeleid door het muziekje van de televisiereeks “Mission Impossible”, een correcte keuze, afgaande op de veronderstelling dat het legermateriaal gebruikt werd dat een week eerder ronddaverde in de hoofdstad Brasília, dikke zwarte rookwolken uitspuwend. Zoals te verwachten was, kwamen er al snel andere versies van de gebeurtenis, zoals de onderstaande van internaut Rafael Paperface:

 

Zijn geallieerden interpreteren dit alles als navelstaren, enkel denkend aan zijn eigen herverkiezing, zonder zich te bekommeren om zijn volgelingen die hem nu steunen in het parlement. De maand augustus loopt naar het einde, maar Bolsonaro sloot zich nog steeds niet aan bij een politieke partij, en zoekt niet naar oplossingen om steun te geven aan lokale interesses. Lula doet dat wel. Hij leurt met onderwerpen die de Brazilianen, zwaar gehavend door de pandemie, aanspreken: vaccineren, vechten tegen de honger, stimuleren van de regionale ontwikkeling, werkgelegenheid, gunstmaatregelen voor kleine en middelgrote bedrijven, gezondheid en opvoeding. Wat dit laatste betreft: Milton Ribeiro, minister van Opvoeding in de regering Bolsonaro, verklaarde vorige maandag doodleuk, tijdens een interview met TV Brasil, dat “mindervalide leerlingen de leercyclus van de andere leerlingen hinderen”. Senator en ex-voetballer Romário (foto hieronder) reageerde hierop via de sociale media en zei dat de minister een “complete idioot” is.

Romario

PGR: Zonder masker is geen misdaad

De Procureur-generaal van de Republiek (PGR – Procuradoria Geral da República) stuurde een antwoord naar het hooggerechtshof, ondertekend door ‘subprocuradora’ Lindôra Araújo (foto hieronder), de rechterarm van procureur-generaal Augusto Aras en overtuigde bolsonarista, op de aanklacht die ingediend werd bij het STF tegen de president omdat hij regelmatig samenscholingen veroorzaakt en zich tussen het publiek mengt zonder een mondmasker. De aanklacht komt van partijvoorzitster Gleisi Hoffmann (PT) en enkele parlementairen van de PSOL.

Lindora

In het antwoord staat te lezen dat er geen kwestie is van een misdaad omdat de “bestaande studies omtrent de efficiëntie van het dragen van een beschermend mondkapje hooguit observerend zijn en epidemiologisch”. Volgens Lindôra Araújo blijft de “graad van een efficiënte bescherming onbepaald” en is het nodig om “aan te tonen dat het gedrag van de president echt tot de introductie of verspreiding van een besmettelijke ziekte kan leiden”. Wat de samenscholingen betreft bevestigt de ‘subprocuradora’ dat “agglomeraties van mensen niet uitsluitend kunnen toegeschreven worden aan Bolsonaro”.

BolsoAgl
“Als er iemand uit dit gezelschap besmet wordt met covid-19, dan is het zijn of haar eigen schuld. Niemand wordt verplicht om de president te ontmoeten, nog minder zonder het dragen van een mondmasker”, aldus de redenering van het PGR.

Augusto Aras, de procureur-generaal in eigen persoon, ontkent inmiddels dat hij nalatig is met betrekking tot de aanklachten tegen de president, omwille van zijn aanvallen tegen het STF en het TSE. In een kort interview met de krant Folha de São Paulo verdedigt hij het huidige kiessysteem via elektronische stembussen, en zegt dat het niet zijn taak is om aan politiek te doen.

Het interview duurde iets meer dan 10 minuten waarna de procureur zich verwijderde zonder verdere commentaar. Enkele uren voordien werd er een aanklacht tegen hem ingediend bij het STF door senatoren Fabiano Contarato (Rede) en Alessandro Vieira (Cidadania) wegens nalatigheid. Journalist Ricardo Noblat voerde een kleine enquete uit via zijn Twitter account met de vraag ‘wie is de grootste hielenlikker van Bolsonaro’. De keuze ging tussen Braga Netto (landsverdediging), Marcelo Queiroga (Gezondheid), Paulo Guedes (Economie) en Augusto Aras (PGR). Deze laatste kwam eruit als de grote overwinnaar.

Levensduurte swingt de pan uit…

… die alsmaar meer gevuld wordt met ‘salchisas’ i.p.v. rundsvlees.

In dit artikel (BBC Brasil – Portugees) staat te lezen hoe moeilijk het werd voor medewerkers van transport apps als Uber en 99 om hun kost te verdienen, dit wegens de forse stijging van de brandstofprijzen. Een liter ethanol ging van R$ 1,89 naar R$ 4. Gewone benzine kost nu meer dan R$ 6/liter en zal weldra, naar verwachting, meer dan R$ 7 gaan kosten. Tel daarbij de maandelijkse huur (vele Uber autobestuurders huren hun voertuig) en de sop is de kool niet meer waard.

De wekelijkse aankopen in de supermarkt doen velen schrikken als de rekening gepresenteerd wordt aan de kassa. Het is dus niet verwonderlijk dat er naar alternatieven gezocht wordt. Eieren en kippen kregen de voorkeur, maar ook die prijzen gaan omhoog. De wekelijkse ‘churrasco’ werd maandelijks, of helemaal afgeschaft.

Churrasco
Links: De geliefkoosde bezigheid van de Brazilianen in hun vrije tijd: genieten van een lekker stukje vlees, geroosterd op hun ‘churrasco’ (barbecue), doorgespoeld met veel gerstenat. Rechts: een plaatje dat de ronde doet op de sociale media: een gemetselde ‘churrasco’ in ‘rouw’, met de tekst “Rust in vrede strijdster. We beleefden vele gelukkige momenten samen. Maar dat kan vandaag niet meer. Het vlees is veel te duur!”

Voedselproducenten zien de ommekeer en proberen zich aan te passen. Hun producten gaan naar het buitenland maar een land met meer dan 210 miljoen inwoners, is nog altijd een niet te onderschatten markt.

BRF (Brasil Foods) is een naamloze vennootschap, de vrucht van een fusie tussen twee grote producenten: Perdigão en Sadia. Het bedrijf maakte deze week bekend dat er een nieuwe fabriek geopend wordt in Seropédica, Rio de Janeiro. Het gaat om een investering van R$ 300 miljoen. Naar verwachting zal dit 400 nieuwe banen opleveren tot in 2022.

BRF
De nieuwe fabriek van BRF in Seropédica, Rio de Janeiro.

De nieuwe eenheid (de 35ste van het bedrijf in Brazilië) zal 140 ton produceren per dag, voornamelijk ‘salchisas’. De vraag naar deze (goedkope) worstjes steeg aanzienlijk. BRF produceerde tot op vandaag 20.000 ton van dit product per maand.

Salchisas

Wat voedzaamheid betreft staan de salchisas niet aan de top: ze zijn een mix van (o.m.) varkens- en rundsvlees, bevatten veel bewaarmiddelen, kleurstoffen en (teveel) zout. Dit blijkt echter minder van tel in crisistijden waar ‘linguiças” (andere worsten) en salchisas de goedkoopste optie zijn voor de nodige proteïnen, zeker goedkoper dan een gewone steak, laat staan ‘picanha’ of ‘filé mignon’.

*Duda Mendonça

José Eduardo Cavalcanti de Mendonça, geboren en getogen in Salvador – Bahia, maakte deel uit van een generatie marketing lui die via miljoenencontracten kiescampagnes coördineerden en een mengeling maakten van reclamejongens en politieke strategisten in de jaren 90 en in het eerste decennium van 2000.

DudaMendoncaYT
Duda Mendonça (rechts), de man die het imago “Lulinha paz e amor” creëerde (en er succes mee had).

Parlementaire onderzoekscommissies zijn rijk aan getuigenissen die inslaan als een bom, maar die van Duda Mendonça op 11 augustus 2005 duurde 10 uur lang en brak alle records. Enkel al het feit dat hij kwam opdagen was een verrassing, dit omdat op die dag enkel zijn vennoot Zilmar da Silveira opgeroepen werd. Mendonça, verantwoordelijk voor de (eerste) overwinning van Lula, verscheen en wenste gehoord te worden. Wat hij te zeggen had, sloeg de arbeiderspartij PT met verstomming. Mendonça biechtte op dat hij R$ 15,5 miljoen kreeg van de PT zonder daarvoor een ‘nota fiscal’ (factuur) te moeten indienen, voor zijn diensten via diverse campagnes van de partij in 2002.

Dit op zich was al explosief maar het werd erger toen hij zei dat al dat geld niet via officiële kanalen van de partij werd overgemaakt, maar wel door een figuur die niets te maken had met de PT, met name marketing man Marcos Valério de Souza. Of dat nog niet genoeg was, gaf hij toe dat 10,5 miljoen van dat bedrag gedeponeerd werd bij een offshore in de Bahama’s. Zilmar da Silveira voegde eraan toe dat R$ 300.000 in cash uitbetaald werd, in een agentschap van de banco Rural.

Duda zei: “Wij wisten maar al te goed dat het hier om zwart geld ging (caixa dois), we zijn ook niet gek. Wij waren ervan op de hoogte, maar er was geen alternatief, en wij wilden ons geld”.

Tot op vandaag is de “eerlijkheid” van Mendonça niet echt duidelijk. Hij zei toen dat hij een “gewicht van zijn schouders” wilde halen om verder te kunnen gaan met zijn succesvolle carrière waarbij hij verondersteld “onverkiesbare” kandidaten als Lula en Paulo Maluf aan een overwinning wist te helpen. In de wandelgangen van het parlement klonk het verhaal van de marketingman wat pragmatischer: hij zou gechanteerd worden door Marcos Valério en wilde de bom eerder laten ontploffen vooraleer dat in zijn nek gebeurde. De gevolgen waren desastreus.

Mocht er nog enige onzekerheid bestaan over de pogingen van de PT om de geloofwaardigheid van Roberto Jefferson (die de affaire ‘mensalão’ aan het licht bracht) in twijfel te trekken, dan viel dat in het water. De woorden van Mendonça, de man die het imago “Lulinha paz e amor” creëerde (en er succes mee had), werden wel geloofd, ook al zei hij dat Lula er persoonlijk niets mee te maken had. Zijn partij echter wel. Enkele minuten na de verklaringen van Mendonça werden volksvertegenwoordigers van de PT gezien in de wandelgangen, totaal perplex geslagen. Enkelen van hen weenden, waaronder Chico Alencar (foto hieronder) die kort daarna uit de partij stapte en zich aansloot bij de PSOL. Ook anderen stapten op, teleurgesteld door de onthullingen.

ChicoAlencarValterCampanato

De getuigenis verplichtte Lula om publiekelijk toe te geven dat het fout gelopen was: “Ik ben helemaal niet beschaamd om mijn verontschuldigingen aan te bieden aan de bevolking”, zo zei hij tijdens een crisisvergadering met zijn ministers. Sommigen vonden die excuses maar zwakjes, waaronder de toenmalige partijvoorzitter Tarso Genro. Een Datafolha peiling, meteen na de gebeurtenis, gaf plots een voorsprong aan concurrent José Serra (PSDB), voor de verkiezingen van 2006. Lula haalde het toch een jaar later, maar het imago van de PT kreeg een blijvende deuk, later nog verergerd door het petrolão schandaal. De PT kampt sinds toen met het imago van “eerlijkheid” dat zij altijd verdedigden, een argument dat hen tot op vandaag blijft achtervolgen. Ook volgend jaar, 17 jaar na de getuigenis van Duda Mendonça, blijven de gevolgen nog nazinderen, een argument dat Bolsonaro met veel enthousiasme omarmt.

Indien Lula volgend jaar verkozen wordt, dan zal dat niet dankzij maar ondanks de PT zijn, ook niet ondanks Bolsonaro, maar dankzij.

Bronnen: Folha de São Paulo – UOL Notícias – Metrópoles – 0 Estado de Minas – Veja – CNN Brasil

Foto's: Fotos Públicas - Cleia Viana/Câmara dos Deputados - Valter Campanato/Agência Brasil - Ricardo Stuckert - Roberto Stuckert Filho - Waldemir Barreto/Agência Senado - Marcos Corrêa - Isac Nóbrega/PR - Gil Ferreira/Agência CNJ