Poles

De Braziliaanse president blijft de zaken op de spits drijven, met betrekking tot zijn eis tot het invoeren van afgedrukte stembiljetten. Daarzonder kunnen volgens hem geen “propere verkiezingen” meer plaatsvinden, erger, hij blijft ermee dreigen dat er helemaal geen verkiezingen komen als hij zijn zin niet krijgt. Hij wordt hierbij gesteund door zijn aanhangers die vorige zondag weer in grote aantallen de straten van minstens 23 grote Braziliaanse steden geel-groen kleurden.

ProBolsoTwt

STF-voorzitter Luiz Fux heropende de gerechtelijke activiteiten van het hooggerechtshof na een korte vakantieperiode en gaf hierbij een toespraak in zachte bewoordingen, tegen het rebelse optreden van de president zonder hem bij naam te noemen. Even later kwam er een nieuwe aanval van Bolsonaro tijdens een andere toespraak, opnieuw tegen het kiestribunaal en voorzitter Luís Roberto Barroso (foto hieronder), voorzitter van het kiestribunaal STE. Ook Barroso gaf een toespraak bij de hervatting van de activiteiten van het verkiezingshof. Zijn woorden waren harder en kunnen samengevat worden als “Nu is het welletjes geweest”.

LRBarroso

Het TSE vaardigde twee besluiten uit die unaniem goedgekeurd werden door alle ministers van dat hof (de huidige en vroegere, een totaal van 18): ten eerste de opening van een administratief onderzoek tegen president Bolsonaro omwille van opeenvolgende dreigingen tegen de realisatie van verkiezingen, en ten tweede een verzoek aan het hooggerechtshof STF om de president in te sluiten in het lopende onderzoek naar de verspreiding van nepnieuws. Als bewijs voor dit laatste wordt de link bijgevoegd naar de live van de president tegen de elektronische stembus zonder enig bewijs aan te leveren van enige fraude sinds 1996, het jaar dat elektronisch stemmen werd ingevoerd. Minister Alexandre de Moraes (foto hieronder) aanvaardde de insluiting van Bolsonaro in het onderzoek, waardoor ook hij meteen het mikpunt werd van de aanvallen van de president.

AlexandreDeMoraes

De achterliggende reden van het gedrag van Bolsonaro en zijn “strijd tegen Barroso” is niet alleen de vaststelling van de resultaten van de opeenvolgende peilingen die uitwijzen dat hij het niet zal halen tegen Lula, maar ook omdat het net minister Barroso was die opdracht gaf aan de weifelende Senaatsvoorzitter Rodrigo Pacheco om de onderzoekscommissie met betrekking tot de pandemie op te starten. De vaststellingen van die commissie kunnen de president nog veel dieper in de put duwen, dat is nu al duidelijk.

Escalatie

Woensdag ging de president nog een stap verder en dreigde ermee om buiten de grondwet te ageren. Hij deed dit tijdens een interview door Radio Jovem Pan: “Blijft dat onderzoek (van het STF) binnen de vier lijnen van de grondwet? Neen. Het antigif voor dat onderzoek dus ook niet. De ene is hier niet meer macho dan de andere. Mijn spel wordt gespeeld tussen de lijnen van de grondwet, maar als er iets op mij afkomt buiten die vier lijnen, dan ben ik verplicht om eveneens buiten die lijnen te treden, iets wat ik eigenlijk niet wil”.

VotoImpressoTWTAanhangers van Bolsonaro steunen zijn eisen tot de invoering van afgedrukte stembiljetten tijdens de manifestaties van vorige zondag.

Een dag later deed hij (opnieuw) een oproep tot zijn volgelingen tot een manifestatie in São Paulo, tegen de ministers van het hooggerechtshof. De president classificeerde Alexandre de Moraes als de “leugen binnen het hof” en dreigde: “Weldra zal ook zijn uur slaan”.

FX

Na de beëindiging van een sessie van het STF, eveneens op donderdag, was het de beurt aan voorzitter Luiz Fux (foto hierboven), deze keer met een zeer harde uitspraak: “Als voorzitter van het Supremo Tribunal Federal, waarschuwde ik de president van de republiek, tijdens een ontmoeting gedurende de vakantieperiode, over de limieten van de vrijheid van meningsuiting, alsmede over het nodige en onbespreekbare respect tussen de machten met betrekking tot de institutionele harmonie van het land. Niettegenstaande, zoals gemeld door de pers in de voorbije dagen, blijft de president van de republiek beledigingen en onwaarheden verkondigen aan het adres van het hof, meer bepaald tegen ministers Luís Roberto Barroso en Alexandre de Moraes. Gezien deze omstandigheden maakt het STF bekend dat de eerder aangekondigde samenkomst van de leiders van de drie machten, waaronder de president van de republiek, gecanceld wordt”. Opvallend was het zinnetje “Wie een van onze ministers raakt, raakt het ganse hof”.

Ook Alexandre de Moraes reageerde via Twitter: “Loze dreigementen en laffe agressie zullen het hof er niet van weerhouden om haar constitutionele missie van de verdediging en handhaving van de democratie en rechtsstaat uit te oefenen”.

Met andere woorden, Bolsonaro slaagde erin om het ganse hooggerechtshof te verenigen om schouder aan schouder weerstand te bieden aan zijn aanvallen, ook ministers Barroso en Gilmar Mendes, die onder andere omstandigheden al verscheidene malen met elkaar in botsing kwamen. Dat weerhield de president niet om gisteren vrijdag tijdens een bezoek in de zuidelijke staat Santa Catarina, nog maar eens te schelden op Barroso, hem uitmakend als “Filho da puta” (hoerenzoon).

Gevaarlijk spelletje

De president gokt erop dat zijn aanvallen op het Braziliaanse kiessysteem voor hem zonder nadelige gevolgen blijven, zelfs nadat het TSE (Tribunal Superior Eleitoral) een administratief onderzoek opende om de onwaarheden in de uitspraken van Bolsonaro te bepalen, en een verzoek stuurden naar het hooggerechtshof om hem in te sluiten in het reeds lopende fake news onderzoek. De bal lag in het kamp van de president die besloot om ertegen te schoppen, zelfs met het risico dat hij uitgesloten wordt bij de volgende presidentiële verkiezingen.

Wetsvoorstel gedrukte stembiljetten afgewezen

De speciale commissie van de Kamer die moest oordelen over het wetsvoorstel van volksvertegenwoordiger Filipe Barros (PSLL) over afgedrukte stembiljetten, verwierp het voorstel met 23 stemmen tegen 11. Het resultaat betekent een forse nederlaag voor de regering Bolsonaro, maar de tekst kan nog geanalyseerd worden door de voltallige Kamer omdat dergelijke commissies slechts een “opinie” geven over de materie die niet conclusief is.

LiraArthur

Met andere woorden: de eindbeslissing komt toe aan de voltallige Kamer, mits voorzitter Arthur Lira (foto) daartoe een besluit neemt. En dat deed hij, met de uitleg dat nu “alle volksvertegenwoordigers, wettelijk verkozen via de elektronische stembus, zich nu maar moeten uitspreken over de kwestie die al veel te lang aansleept”.

De privatisering van de Post

Correios

De Kamer keurde de tekst goed van het project van de privatisering van de Post, met 286 stemmen tegen 173, en 2 onthoudingen. Het voorstel voorziet de verkoop van 100% van het kapitaal, en zal nu doorgestuurd worden naar de Senaat. De werkzekerheid wordt tijdelijk gegarandeerd voor een termijn van 18 maanden. Tegelijk wordt ook een programma opgestart voor vrijwillige ontslagneming.

Yin & Yang

Wit en zwart, warm en koud, nat en droog, zoet en zout, dag en nacht, noord- en Zuidpool, er zijn genoeg yin en yang voorbeelden, kosmische dualiteiten die niet alleen tegenstellingen vormen, maar ook complementaire waarden. Op politiek vlak loopt het echter al jaren de spuigaten uit in Brazilië: de polarisatie overschaduwt het gemiddelde van de rest van de wereld, hierdoor meer spanningen dan verschillen veroorzakend tussen de sociale klasses.

Een peiling van het instituut Ipsos wijst uit dat acht Brazilianen op tien ervan overtuigd zijn dat veel conflicten het gevolg zijn van meningsverschillen tussen de aanhangers van de verschillende partijen in het land.

LL

Dit werd onder meer duidelijk toen bleek dat enkele politieke groeperingen er niet in slaagden om samen te marcheren, ook al streefden ze dezelfde doeleinden na. Een vlag van de PSDB (Partido da Social Democracia Brasileira) werd in brand gestoken door militanten van de PCO (de linkse Partido da Causa Operária) tijdens een manifestatie tegen Jair Bolsonaro, in het begin van juli. De ‘tucanos’ (PSDB) waren niet welkom, ook al kwamen ze, net als de PCO, protesteren tegen het beleid van de huidige regering. De verwarring zorgde ervoor dat enkele groepen die niet verbonden zijn met links Brazilië, hun eigen protest tegen de president aankondigden, in september. “Cada um no seu quadrado” (ieder in zijn eigen vierkant), zo klinkt het.

BLSN

De politieke polarisatie in Brazilië overtreft de sociale en religieuze verschillen als het over “sociale spanningen” gaat, zo wees de peiling “Guerras Culturais” (culturele oorlogen) van Ipsos uit. Van elke tien Brazilianen zeggen acht dat ze overtuigd zijn van hoge spanningen tussen mensen die verschillende partijvlaggen verdedigen.

Dat percentage overschrijft het wereldwijde gemiddelde van 28 landen en plaatst de politieke polarisatie in Brazilië als de belangrijkste katalysator voor spanningen, in de perceptie van de Brazilianen. Met andere woorden: men maakt meer ruzie over partijpolitiek dan over eender andere kwestie. En er zijn genoeg voorbeelden van spanning en politiek geweld, van gekibbel in familiaal verband tot extreme gevallen zoals de doodsbedreigingen tegen verkozen linkse leiders in 2020. Hoever het soms gaat kan blijken uit een incident in Sorocaba, vorige zondag. Een journalist werd aangevallen door een groep aanhangers van president Bolsonaro, enkel maar omdat hij hun protest filmde met een rode smartphone.

SNews2

De manifestanten bevonden zich voor het gemeentehuis om hun steun te betuigen aan Bolsonaro en om de invoer van afgedrukte stembiljetten te eisen. Journalist Reinaldo Galhardo (foto), directeur van de website SNews, filmde de protesten toen hij aangewezen werd door een koppel die hem “identificeerde” als een lid van de arbeiderspartij PT: “Kijk hier, een rode smartphone, een petista!” . De reporter ontkende maar werd meteen aangevallen en uitgescholden door de bolsonaristas die reageerden als een stier op een rode vlag, ook al was hij enkel maar aanwezig om zijn werk te doen. U ziet het incident hieronder.

Een dialoog voeren met iemand die er anders over denkt, is vandaag een grote uitdaging, zelfs al gaat het om iemand die niet effectief aan politiek doet of verkozen is. De waarheid en de logica volstaan niet meer voor een groot deel van de actieve stemmen in de politiek, waardoor de democratie er verzwakt uitkomt.

Uitspraken van Bolsonaro en ex-president Lula, die momenteel het reeds geanticipeerde debat over de presidentiële verkiezingen van volgend jaar overheersen, dragen bij tot de tegenstellingen. De president bevestigde reeds dat zijn tegenstander, die nu reeds als overwinnaar uit de peilingen komt, enkel kan winnen door gefraudeerde verkiezingen (hieronder). Lula zegt dat hij altijd al “polariseerde” tegen kandidaten van de PSDB, maar wel nooit op een “laag niveau” (zie hierboven). De ex-president ziet zijn dispuut met Bolsonaro als een gevecht van de “democratie” tegen het “fascisme”.

Ook de CPIPandemia hervatte de activiteiten

De parlementaire onderzoekscommissie die probeert uit te vissen waar het foutliep in de aanpak van de strijd tegen de pandemie, hervatte zijn activiteiten onder de noemer “2de seizoen”. De dagelijkse live-uitzendingen halen immers hoge kijkcijfers en een vergelijking met een populaire soap is dan ook nooit ver weg. De eerste die deze week aan de beurt kwam was ‘Reverendo’ (dominee) Amilton Gomes da Paula (foto hieronder), stichter van de NGO Senah (Secretaria Nacional de Assuntos Humanitários), gezeteld in Águas Claras (DF). Amilton is een soort bemiddelaar tussen het bedrijf Davati en het ministerie van Gezondheid. Davati deed een aanbod van 400 miljoen dosissen van het vaccin AstraZeneca aan het ministerie. In principe koopt de overheid enkel rechtstreeks bij de fabrikanten, en niet via derden zoals Davati.

Amilton

Zijn getuigenis bracht weinig of geen opheldering, maar maakte wel duidelijk dat er nog veel te ontdekken valt over mogelijke corruptie bij het ministerie. Samenvattend:

– Hij gaf toe dat hij 2 bedrijven heeft in het buitenland, maar zegt niet wat hun activiteiten zijn.
– Hij zei dat hij leeft van consultancy, maar legt niet uit op welk vlak.
– Hij zei dat hij aangezocht werd door Davati om te bemiddelen in de verkoop van vaccins aan de regering. Hij zei niet waarom hij daarvoor aangesproken werd.
– Hij zei dat hij een ontmoeting regelde op het ministerie, maar niet met wie of hoe hij een afspraak maakte.
– Hij zei dat hij ontvangen werd op het ministerie, maar niet door wie.
– Hij barstte in tranen uit (foto) en verontschuldigde zich bij gans Brazilië, maar zei niet waarom.

De “Reverendo” helderde niets op maar maakte wel duidelijk dat:

– De pseudo-dominee betrokken is in een poging om miljoenen aan overheidsgeld weg te sluizen.
– De pseudo-dominee iemand beschermt die dicht betrokken is bij de regering Bolsonaro.
– Dat er nog veel te ontdekken valt.

Even schrikken

Economieminister Paulo Guedes gaf toe dat hij schrok van het bedrag dat de Braziliaanse staat schuldig is aan ‘precatórios’ – publieke schulden als gevolg van rechtszaken waarbij deelstaten, gemeentes of de federale overheid de verliezer waren. Die schulden werden nooit betaald en zijn inmiddels opgelopen tot een totaal van 89 miljard reais. Er zijn gevallen bekend van mensen die een proces inspanden tegen de overheid, wonnen en inmiddels overleden zonder dat er ooit een centavo werd uitbetaald. Het gaat trouwens ook over processen die erg lang kunnen aanslepen: 10, 20 of 30 jaren zijn niet ongewoon.

PG
Guedes zegt dat hij geen ‘caloteiro’ is (een wanbetaler, iemand die zijn schulden niet betaalt) en zocht zijn toevlucht tot een dooddoener: “Ik geef toe dat dat ik schulden heb; zo gauw het kan zal ik die betalen”. Aangezien er geen schijn van kans is dat die schulden in één keer kunnen uitbetaald worden, begon de minister met de opmaak van een wetsvoorstel in een poging om ze in deelbetalingen te kunnen opsplitsen, iets waar de Brazilianen sowieso vertrouwd mee zijn.

Museu da Língua Portuguesa heropend

MuseuLinguaPortuguesa

Het bekende Museum van de Portugese Taal in São Paulo (foto) werd vorige zaterdag officieel heropend. De ceremonie kon rekenen op de aanwezigheid van diplomaten en leiders van de CPLP-landen (Comunidade dos Países de Lingua Portuguesa). Het museum was gesloten sinds een zware brand het gebouw verwoestte in 2015. Gouverneur João Doria beëindigde de ceremonie zonder te reppen over de andere brand die een magazijn trof van de Cinemateca Brasileira, vorige week donderdag, waarbij erg veel kostbaar materiaal verloren ging.

DoriaSousaGouverneur João Doria (SP) begroet de Portugese president.

Ex-presidenten Fernando Henrique Cardoso en Michel Temer waren aanwezig, alsmede onder meer Marcelo Rebelo de Sousa, de president van Portugal. President Bolsonaro was ook uitgenodigd maar “gaf er de voorkeur aan om een uitstapje te maken met zijn motoclub” in President Prudente, in het binnenland van de staat São Paulo, op 160km afstand van de hoofdstad, aldus gouverneur Doria.

BolsoPresidentePrudenteBolsonaro op de moto in Presidente Prudente.

BolsoRebelo

Maandag ontving hij toch zijn Portugese collega voor een lunch in het Palácio da Alvorada in Brasília. Gedurende de ontmoeting gebruikte Bolsonaro geen mondmasker (foto), in tegenstelling tot de Portugese president en zijn gevolg. Namen ook deel aan de ontmoeting: vicepresident Hamilton Mourão en de ministers Carlos França (BZ), Ciro Nogueira (stafchef), Tereza Cristina (landbouw) en Augusto Heleno (institutionele veiligheid), allemaal zonder mondkapje.

Bronnen: Folha de São Paulo – Estadão – G1 – SNews – UOL Notícias – Veja – CNN Brasil

Foto's: Fotos Públicas - Regis Luís Cardoso - Alexandre Linares - GovSP - Leopoldo Silva/Agência Senado - Najara Araújo/Câmara dos Deputados - Rovena Rosa - Marcelo Camargo/Agência Brasil - Marcos Corrêa/PR - Nelson Jr - Fellipe Sampaio/SCO/STF - Twitter - Richard Silva/ PCdoB na Câmara