BolsoDallasAziz

De week van de parlementaire onderzoekscommissie CPIPandemia werd gisteren afgesloten met een moeizame, lange en gespannen sessie die uiteindelijk resulteerde in een conclusie waarbij vanaf nu de president van Brazilië rechtstreeks in het vizier komt van de onderzoekende senatoren. Wat voorafging:

De Covaxin affaire

De ministers van het Rekenhof wachten erop dat het Openbaar Ministerie of de leden van de onderzoekscommissie CPIPandemia hen in actie laat treden in de affaire waarbij de Braziliaanse regering bereid was om het Indiase Covaxin aan te kopen voor een prijs die 1.000% hoger ligt dan de normale aankoopprijs. Documenten van het ministerie van Buitenlandse Zaken, aan het licht gebracht door de krant Estado de São Paulo, bewijzen de operatie met mogelijke schadelijke financiële gevolgen voor het land. Een telegram uit augustus van vorig jaar, verzonden door de Braziliaanse ambassade in New Delhi, informeerde dat het vaccin van Bharat Biotech te koop was voor US$ 1,34/dosis. In februari van dit jaar ging het ministerie van Gezondheid akkoord met een prijs van US$ 15 per eenheid. Tot op vandaag is het vaccin nog niet beschikbaar in Brazilië. Zorgminister Marcelo Queiroga zegt dat het vaccin niet aangekocht werd en, bijgevolg, ook nog niet betaald.

BharatBiotech

Woensdag voorspelde Omar Aziz, voorzitter van de onderzoekscommissie, dat “de regering in elkaar zal storten”, na de getuigenis van volksvertegenwoordiger Luís Miranda en zijn broer Luís Ricardo Miranda, een ambtenaar bij het ministerie van Gezondheid. Beiden onthulden dat er druk werd uitgeoefend om het vaccin Covaxin sneller aan te kopen, aan een hogere prijs. Volgens de volksvertegenwoordiger, een bolsonarist, zou hij de president ingelicht hebben over de corruptie. Bolsonaro zou hierop geantwoord hebben dat hij de federale politie ging inschakelen, maar blijkbaar gebeurde er niets.

Lorenzoni
Onyx Lorenzoni op dreigende toon: “Deputado Miranda: God ziet u, maar wij zien u ook. U gaat hiervoor boeten en uitleg geven over uw gebrek aan verantwoordelijkheid, uw slecht karakter, uw wantrouwen en voor de valse aanklacht die u lanceerde”.

De verklaringen van Miranda werden live uitgezonden door CNN Brasil en veroorzaakten meteen veel ophef bij de regering. Later op de dag legde een rood aangelopen minister Onyx Lorenzoni een verklaring af tegen de pers, zeggende dat de president opdracht had gegeven aan de federale politie om Miranda te onderzoeken. Miranda verklaarde op zijn beurt dat hij zou vragen om Lorenzoni te laten arresteren wegens bedreiging. Iedere gelijkenis met het openbarsten van het mensalão schandaal (in 2005, toen volksvertegenwoordiger Roberto Jefferson onthulde hoe zijn collega’s omgekocht werden door de arbeiderspartij PT, in ruil voor steun) is niet toevallig.

Vrijdag

Het duurde tot vrijdagnamiddag vooraleer de broers Miranda konden ondervraagd worden door de commissie. Ricardo Miranda is eem ambtenaar bij het ministerie van Gezondheid en kwam diezelfde dag terug uit de Verenigde Staten waar hij een lading vaccins van Jansen ging ophalen, geschonken door de Amerikaanse regering. Na de aankomst in São Paulo nam hij meteen een ander vliegtuig naar Brasília. Zijn broer, volksvertegenwoordiger Luis Miranda kwam eerder aan in het parlement, met een bijbel in de hand en gehuld in een kogelvrij vest.

CPIMirandasV.l.n.r.: Ricardo Miranda, senator Omar Aziz, ‘deputado’ Luis Miranda en senator Renan Calheiros.

Beiden bevestigden dat president Bolsonaro drie maanden eerder ingelicht werd over mogelijke fraude bij de aankoop van Covaxin, en relateerden een ongewone druk van bovenaf in het ministerie van Gezondheid om de aankoop te versnellen. Bolsonaro zou gevraagd hebben naar de oorsprong van die druk, erbij zeggend “Dat is weer een streek van ‘deputado’ … “.

Luis Miranda herhaalde minstens 12 keren dat hij zich de naam niet herinnerde van de ‘deputado’ in kwestie, maar uren later (iets voor 22u) gaf hij toe dat het om Ricardo Barros (Progressistas) ging: “U weet best dat de president het over Ricardo Barros had. Ik had dat vanaf het begin moeten toegeven, maar u beseft niet goed wat mij allemaal te wachten staat”, zo antwoordde hij met tranen in de ogen op de vraag van Simone Tebet, senator voor de MDB. Barros is de afgevaardigde van de regering in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Hij ontkent dat hij iets met deze zaak te maken heeft.

STebetSimone Tebet slaagde erin om de naam “Ricardo Barros” los te peuteren.

In tegenstelling met andere vaccins waarbij direct onderhandeld wordt met de producenten, werd de aankoop van Covaxin door Brazilië onderhandeld via het bedrijf Precisa Medicamentos. Dat bedrijf werd een doelwit van de commissie die vorige week al de fiscale, telefonische en bankgeheimen liet opheffen van Francisco Emerson Maximiano, een van de aandeelhouders. Die werd opgeroepen om een getuigenis te komen afleggen, maar hij liet weten dat hij in quarantaine was na een reis naar Indië, en kwam niet opdagen.

Ricardo-BarrosRicardo Barros

De vraag blijft waarom Bolsonaro naar Barros verwees, niets deed na de onthullingen van Luis Miranda en waarom er druk werd uitgeoefend op een ambtenaar bij het ministerie van Gezondheid om de aankoop van Covaxin te versnellen, een vaccin dat niet eens de goedkeuring kreeg van het controle orgaan Anvisa, een eis waaraan de andere vaccins wel moesten voldoen, herhaaldelijk benadrukt door de president.

Bolsonaro op een dieptepunt

Indien de verkiezingen nu zouden plaatsvinden, dan is het zo goed als zeker dat ex-president Lula reeds als winnaar uit de bus zou komen in de eerste kiesronde, dit volgens een peiling van het instituut Ipec. Ciro Gomes (PDT) zou 7% halen, João Doria (PSDB) 5% en Luiz Henrique Mandetta (DEM) 3%. De stemintenties voor Lula bedragen 49%, die van Bolsonaro slechts 23%. Maar er zijn nog 16 maanden te gaan. De namen van de kandidaten zijn vooralsnog niet officieel bekend, en de peiling, alhoewel veelbetekenend, kan vooralsnog geen uitslag anticiperen. Besluit: Lula is de naam van de oppositie die het meeste profiteert van de afgang van Bolsonaro, wiens regering alsmaar slechter beoordeeld wordt. De president doet er blijkbaar ook alles aan om zichzelf in een kwaad daglicht te stellen, ook in de voorbije dagen..

Het nieuws dat Brazilië de pijnlijke grens overschreed van 500.000 covid-doden, is inmiddels al een week geleden. Het zou echter tot maandag duren vooraleer de Braziliaanse president erop reageerde en zijn spijt betuigde. Na die uitspraak keerde hij snel terug naar zijn gebruikelijke stijl en viel de pers aan op een laaghartige manier die zelfs de aandacht trok van enkele Europese kranten. Het slachtoffer was journaliste Laurene Santos. De jonge vrouw stelde een vraag over het verplichte gebruik van een mondmasker, en dat was voldoende om de president te laten ontploffen, zwaar uit te halen naar de pers in het algemeen, en naar het netwerk O Globo in het bijzonder. Laurene Santos werkt voor Rede Vanguarda in São José, een filiaal van O Globo. En zo werd de Braziliaanse winter (op 21 juni) met de nodige “animo” ingezet.

BolsoGuaratingueta2President Bolsonaro, net voor de woede aanval waarbij hij driftig zijn mondkapje verwijderde, een gebaar dat even later nagebootst werd door zijn trouwe volgelinge, volksvertegenwoordigster Carla Zambelli (naast hem, met bolletjesjurk).

Vrijdag viel hij in herhaling in Sorocaba, in het binnenland van São Paulo. Opnieuw verloor hij zijn zelfbeheersing en tierde tegen journaliste Victória Abel van Radio CBN, dat zij beter zou “terugkeren naar de faculteit, vervolgens naar het middelbaar onderwijs, de kleuterschool en om vervolgens opnieuw geboren te worden”. Tegen de reporters zei hij dat ze moesten ophouden met het stellen van “idiote vragen”, verdedigde zichzelf tegen de beschuldigingen van corruptie bij de aankoop van Covaxin, zeggende dat het vaccin niet aangekocht werd, en dat er enkel een fout stond in het document, gepresenteerd door de ambtenaar van het ministerie (Luis Ricardo Miranda).

Wat de anti-Bolsonaro manifestaties van vorige zaterdag betreft, duurde het tot woensdag vooraleer hij daar een uitspraak over deed, tegen het clubje aanhangers dat hem stond op te wachten aan het Alvorada paleis in Brasília: “Een meerderheid van die lui werd betaald om te betogen. Als je hen vraagt wat ze daar kwamen doen, dan weten ze het niet. Langzaam maar zeker recupereren we die mensen. Een meerderheid van hen zijn arme sukkelaars”.

ForaBolsoFPElineudo-Meira
Een deel van de 750.000 (Estadão) manifestanten “sukkelaars” die vorige zaterdag de straat opgingen in alle belangrijke Braziliaanse steden om te protesteren tegen Bolsonaro. Op deze foto een groepje van een rij betogers dat 9 blokken van de bekende Avenida Paulista bezette, en…
BolsoJucurutu
… het gebruikelijke groepje Bolsonaro aanhangers en nieuwsgierigen dat telkens weer komt opdagen wanneer de president weer eens, ergens in Brazilië, een openbaar werk komt inhuldigen, of een “technisch” bezoek brengt, zoals hier in Jucurutu – Rio Grande do Norte (deze week donderdag).

De oppositie deed inmiddels een nieuwe oproep voor protesten tegen Bolsonaro en voor een versnelde vaccinatie van de bevolking, op zaterdag 24 juli. De organisatoren dringen er nogmaals op aan dat de betogers een mondmasker gebruiken, alcohol gel, en de nodige onderlinge afstand bewaren. De oproep gaat uit van bewegingen als Povo Sem Medo, Brasil Popular en Coalizão Negra por Direitos, maar kan ook rekenen op de deelname van de PT, PCdoB en PSOL.

Het is duidelijk dat de straatprotesten tegen de president niet alleen zullen aanhouden, maar waarschijnlijk ook nog groeien wat het aantal deelnemers betreft. Mogelijk verklaart dit de agressie van Bolsonaro tegen de pers die vragen blijft stellen over zijn gedrag. Deze week werd hij gefilmd met een klein kind op zijn arm waarbij hij het mondmasker van het jongetje verwijdert, een gebaar dat erg veel verontwaardiging opwekte op de sociale media.

“Mestre” Josias de Souza (UOL) omschreef het als volgt: “De populariteit van Bolsonaro duikt naar beneden, maar zijn graad van waanzin blijft hangen op 100%”. Hij is niet de enige die er zo over denkt. De krant Estadão schrijft: “Verbijsterd door de affaires Covaxin en Ricardo Salles (zie lager), valt Bolsonaro de mondmaskers aan”.

MotoChapecoBolsonaro doet zijn inmiddels welbekende “Motociata” nog eens dunnetjes over in Chapeco – Santa Catarina, wellicht onder het motto “Redden wat er nog te redden valt”.

Osmar Terra

Volksvertegenwoordiger en arts Osmar Terra was dinsdag aan de beurt om te worden ondervraagd door de parlementaire onderzoekscommissie. Terra staat bekend als een verdediger van de ideeën van president Bolsonaro m.b.t. de strijd tegen de pandemie.

OTerra

Tijdens het verhoor dat de ganse dag in beslag nam, zei hij dat zijn haast ontelbare foute voorspellingen over het aantal doden en de duur van de sanitaire crisis in Brazilië slechts “persoonlijke conclusies” waren. Hij ontkende ook dat hij een “groepsimmuniteit” promoveerde, dat hij nooit pleitte voor een “vrijwillige besmetting”, ondanks dat hij eender welke politiek van sociale isolering aanviel. Osmar Terra ontkende eveneens het bestaan van een schaduwkabinet dat de president raad gaf omtrent de aanpak van de sanitaire crisis, ondanks dat dit de verantwoordelijkheid is van het ministerie van Gezondheid.

Sérgio Moro partijdig verklaard

Op dezelfde dag kwam het voltallige hooggerechtshof, met 7 stemmen tegen 4, eindelijk tot het besluit dat ex-rechter Sérgio Moro niet onpartijdig was in zijn oordeel over ex-president Lula, in de zaak van het triplex appartement in Guarujá. Hiermee is de zaak, die leidde tot de opsluiting van Lula, weer tot nul herleid, inclusief alle documentatie die gebruikt werd in het proces. Lula heeft nu weer een blanco strafregister en kan zich verkiesbaar stellen.

SerMor

Moro reageerde via de sociale media, wees erop dat rechters Edson Fachin, Luís Roberto Barroso, Marco Aurélio Mello en Luiz Fux in zijn voordeel stemden, en dat zijn oordeel door tien andere rechters (in hogere instanties) werd bevestigd.

Milieuminister stapt op

Milieuminister Ricardo Salles, tegen wie een onderzoek loopt bij het hooggerechtshof, diende zijn ontslag in. Hij stapt op nadat Bolsonaro aan de weet kwam dat er nieuwe bewijzen gevonden werden over de zaak waarbij illegaal gekapt hout in beslag werd genomen (de mega operatie Handroanthus GLO waarbij een record aan illegaal gekapte boomstammen in beslag werden genomen). Salles ging zo ver om de houtkappers te verdedigen en om de chef van de federale politie in Amazonas, Alexandre Saraiva, te laten overplaatsen. Saraiva twitterde meteen na het ontslag: “Maar ik ben nog altijd een ‘delegado’ bij de federale politie”. Salles moest inmiddels zijn paspoort indienen en krijgt een verbod op reizen naar het buitenland.

SallesHat

Zijn opvolger is Joaquim Álvaro Pereira Leite, ex-secretaris van Amazônia & Serviços Ambientais bij het ministerie van Milieu, aangeduid door Salles. De nieuwe minister teelde ooit nog koffie, is lid van de ‘Sociedade Rural Brasileira’ en sterk verbonden aan de landbouwsector van Brazilië.

In een termijn van iets meer dan 2 jaar aan de leiding van het ministerie van Milieu, ontmantelde Ricardo Salles de controle organen, bemoeilijkte het opleggen van boetes voor overtredingen, verzamelde een record aan ontboste gebieden en slaagde erin om Brazilië om te toveren tot de grote boeman van de planeet op het vlak van milieu. Door zijn ontslag krijgt de regering een kans om zijn desastreuze politiek om te keren, maar daar ziet het niet naar uit. Zijn plaatsvervanger Joaquim Leite werd beschouwd als de rechterarm van Salles. Medewerkers van het ministerie zeggen nu al: “Dat wordt gewoon meer van hetzelfde”.

Bronnen: Estadão – Correios Braziliense – G1 – Veja – Brasil de Fato

Foto's: Isac Nóbrega - Marcos Corrêa/PR - Fotos Públicas/Edilson Rodrigues - Jefferson Rudy - Alessandro Dantas - Waldemir Barreto/Agência Senado - Lula Marques - Filipe Araujo - TV Brasil - Fabio Rodrigues Pozzebom/Agência Brasil