GeneralPaz

Het nieuws van de week begon deze keer al op zondag, door het overlijden van Bruno Covas (PSDB), burgemeester van de grootste stad van Latijns-Amerika, São Paulo. Covas was 41 en verloor de strijd tegen een woekerende kanker die in 2019 ontdekt werd. De artsen maakten vorige week vrijdag al melding van een “onomkeerbare” situatie. Bruno Covas was gescheiden en laat een zoon van 15 achter, Tomás Covas. Vrijwel alle televisiezenders wijdden veel tijd aan de verslaggeving van de gebeurtenis, inclusief het transport van zijn stoffelijk overschot naar de kuststad Santos waar hij begraven werd. Covas was afkomstig van Santos.

BCovas
De stoffelijke resten van Bruno Covas bovenop een voertuig van de brandweer in de straten van São Paulo.

Reality Show

De parlementaire onderzoekscommissie die het doen en laten onderzoekt van de beleidsvoerders omtrent de aanpak van de pandemie, hervatte zijn werkzaamheden op dinsdag. De eerste “genodigde” was ex-minister van Buitenlandse Zaken Ernesto Araújo. Ook hij klonk niet overtuigend, integendeel. Araújo zei onder meer dat hij geen enkel conflict veroorzaakte met China, terwijl het zonneklaar is dat de minister diplomatie verwarde met ideologie, waardoor de levering van grondstoffen voor de productie van het vaccin Coronavac (in Brazilië geproduceerd door het instituut Butantan in São Paulo) in het gedrang werd gebracht.

E-Araujo

De rechtstreekse uitzendingen van de zittingen van de commissie werden een heuse reality show met een nooit eerder geziene kijkdichtheid die enkel gelijkenissen vertoont met de parlementaire zitting van 17 april 2016, toen er gestemd werd over de afzetting van Dilma Rousseff, of met Big Brother Brasil.

Na ex-minister Araújo werd er vooral uitgekeken naar de getuigenis van generaal en ex-zorgminister Eduardo Pazuello die al eerder had moeten plaatsvinden, maar verschoven werd naar woensdag 19 mei op verzoek van de generaal (omdat hij ontmoetingen had met enkele mensen waarvan achteraf bleek dat ze besmet waren met covid-19).

Pazuello verklaarde aan het begin van de ondervraging dat hij geen enkele vraag uit de weg zou gaan, ondanks dat hem een habeas corpus werd toegekend door minister Ricardo Lewandowski van het hooggerechtshof STF. Hij beweerde dat hij “nooit directe orders” kreeg van president Bolsonaro, en dat het farmaceutisch bedrijf Pfizer wel degelijk antwoorden kreeg van de regering op hun voorstellen, sinds augustus 2020. Hiermee sprak hij de afgevaardigde van Pfizer (Carlos Murillo) tegen. Murillo verklaarde vorige week voor de commissie dat Pfizer een voorstel deed tot aankoop van 100 miljoen dosissen, maar dat de regering daar pas op antwoordde op 9 november, drie maanden later.

Na een heftig debat dat meer dan 7 uur aansleepte, werd de zitting onderbroken. De generaal kreeg een appelflauwte (Vasovagale syncope – de meest voorkomende vorm van flauwvallen) en had even hulp nodig van senator Otto Alencar, een medicus van beroep. Donderdagmorgen werd de zitting hervat, maar de reacties in de pers logen er niet om:

“De getuigenis van de generaal frustreerde de verwachtingen van diegenen die dachten dat hij zou verpletterd worden door de CPI, maar in zijn gretigheid om de president te beschermen, bevestigde Pazuello de omissies van Bolsonaro” (Dora Kramer).

“De hoorzitting van de generaal werd gevuld door verklaringen die ver van de werkelijkheid liggen. Pazuello sprak er over een wereld die de Brazilianen niet kennen” (Matheus Leitão).

“De voormalige minister bevestigde niet alleen dat president Bolsonaro de bevolking bedroog, maar ook dat hijzelf meewerkte aan dat bedrog. Blijkbaar gelooft hij dat opzettelijk liegen tegen de mensen door de president normaal is, alledaags” (Ricardo Rangel).

De algemene indruk was dat Pazuelo goed voorbereid was, maar dat hij zich arrogant opstelde. Dat bleek onder meer uit zijn antwoord op de vraag van de rapporteur, senator Renan Calheiros: “Waarom moest u na 10 maanden opstappen als zorgminister”? Pazuello antwoordde laconiek, recht voor zich uitkijken: “Missão cumprida” (missie volbracht). Als die missie bestond uit de dood van meer dan 400.000 Brazilianen, dan werd ze inderdaad volbracht.

Deel II

In het tweede deel van zijn hoorzitting onthulde Pazuello dat president Bolsonaro aanwezig was op de vergadering waarin besloten werd om niet in te grijpen tijdens de crisis van het gebrek aan zuurstof in de staat Amazonas. De generaal verklaarde dat hij pas op 10 januari vernam dat het logistieke risico de deelstaat in ernstige problemen zou brengen. Die informatie staat recht tegenover de de feiten zoals ze onthuld werden door de staatssecretaris van volksgezondheid (van Amazonas), Marcellus Campêlo, in een getuigenis bij de procureur-generaal van zijn staat.

CalheirosAzizRapporteur Renan Calheiros (l) en voorzitter Omar Aziz (r)

Rapporteur Renan Calheiros pakte op het einde van de zitting uit met 15 tegenstellingen en leugens in de verklaringen van de voormalige zorgminister en vroeg om bij de volgende zittingen een gespecialiseerd agentschap in te huren dat meteen dergelijke verklaringen kan checken op de waarheid.

Bedreiging

De Braziliaanse president verhoogt inmiddels de bedreigingen aan het adres van de gouverneurs in de deelstaten (zie ook lager wat Maranhão betreft) naarmate de onderzoekscommissie vorderingen maakt. Tijdens zijn wekelijkse live dreigde hij ermee om een einde te stellen aan de fiscale voordelen in de Zona Franca (industriegebied) van Manaus (Amazonas), wat erg veel irritatie veroorzaakte bij de politici uit die regio, niet in het minst zij die deel uitmaken van de CPI. Bolsonaro ging zover om namen te noemen: “Stelt u zich Manaus eens voor zonder de Zona Franca, nietwaar senator Aziz (Omar Aziz – PSD – voorzitter van de commissie), u die zoveel praat tijdens de zittingen van de commissie? En u senator Eduardo Braga (MDB – lid van de commissie), beeld u zich Amazonas of Manaus eens in zonder die Zona Franca?”

Eduardo Braga reageerde via een interview door de krant Correio Braziliense: “Ik vat dit niet op als een bedreiging aan mijn adres of dat van senator Omar Aziz, maar wel aan de bevolking van Manaus, een bedreiging van iemand die zegt dat hij een verdediger is van de Zona Franca. Die komt op het moment dat Amazonas kampt met de tweede grootste waterlast in zijn geschiedenis, een pandemie en nu ook nog tegen de vele werknemers in de Zona Franca. Daarom hoop ik oprecht dat wij, de hoeders van het grootste bestaande regenwoud ter wereld die bijna van alles verbannen werden, niet het slachtoffer worden van weer een nieuwe aanval”.

Ook Omar Aziz antwoordde op de woorden van de Braziliaanse leider: “De president kan mij bedreigen, maar wanneer hij de vrije handelszone van Manaus bedreigt, dan houdt het op. De inwoners van Amazonas moeten gerespecteerd worden, want hij mag geen bedreigingen uiten tegen iets wat gegarandeerd wordt door de wet, en wat het levensonderhoud van zoveel inwoners van Amazonas verzekert. De Zona Franca speelt een belangrijke rol in de economie, niet alleen die van Amazonas maar van gans Brazilië”, zo sprak de senator.

Secretaris neemt ontslag

Als er één ding is wat de onderzoekscommissie blootlegde tot nog toe, dan is het wel de invloed die het glazen paleis (Palácio do Planalto – de regering) wil uitoefenen op het ministerie van Gezondheid, ondanks de ontkenningen van de ondervraagden.

LuanaAraujo

Luana Araújo (foto, naast de huidige zorgminister Marcelo Queiroga), de nieuwe secretaris voor de strijd tegen covid-19 bij het ministerie van Gezondheid, diende haar ontslag in, een week nadat zij benoemd werd in die functie. Motief: zij kan de druk van de regering met betrekking tot de aanpak van de strijd tegen de pandemie, niet aanvaarden.

Araújo, arst en infectiologe, was nochtans geanimeerd met de mogelijkheid om een bijdrage te leveren in de strijd, gebaseerd op wetenschappelijke argumenten. De vrouw haalde haar diploma op de universiteit van Rio de Janeiro en volgde een post-graduaat epidemiologie bij de universiteit Johns Hopkins in de Verenigde Staten, een referentie in de studies over de ziekte.

De ijsberg Bolsonaro begint te smelten

De traagheid van de vaccinatie van de Brazilianen en de economische crisis doen het imago van de regering smelten als een sneeuwpop in de zon. Jair Bolsonaro beleeft het ergste moment sinds zijn aantreden. De parlementaire onderzoekscommissie toont nu al aan dat de administratie van de regering op politiek vlak een flinke deuk kreeg. De inflatie en werkloosheid neemt toe, en benadelen de economie nog meer. In het vooruitzicht van de verkiezingen van volgend jaar, komt plots ex-president Lula op de proppen, bovenaan in de peilingen met ruime voorsprong op Bolsonaro. De president begint zich te gedragen als een dier dat in het nauw gedreven wordt en neemt zijn toevlucht tot de meest bekende strategie, met name zwaar uithalen naar Lula en het stimuleren van het antipetisme.

FHCLula

Ex-presidenten Lula en Fernando Henrique Cardoso kwamen deze week samen (foto) op een lunch met een “democratisch” menu, op uitnodiging van ex-minister Nelson Jobim. FHC zei eerder tijdens een interview: “Als er volgend jaar moet gekozen worden tussen Lula en Bolsonaro, dan kies ik zeker niet voor de tweede”. Na de “democratische” lunch zei hij echter ook: “Ik blijf zoeken naar een derde in de volgende verkiezingen, indien mogelijk iemand van de PSDB. Als dat niet gebeurt, dan breng ik zeker geen blanco stem uit”.

Lula doet inmiddels pogingen om zich te omringen met oude kameraden die hem hielpen in de periode dat hij aan de macht was, dit om een kandidatuur op te bouwen die niet alleen aan links verbonden is. Hierbij vormt vooral de MDB een doelwit, met oude bekenden als Renan Calheiros, José Sarney, Eunício Oliveira en Jader Barbalho. Tijdens een internationaal interview gaf Lula toe dat hij volgend jaar kandidaat zal zijn.

Bolsa Família krijgt een nieuwe naam

De welbekende steunuitkering Bolsa Família, gelanceerd in 2003, in het begin van de eerste ambtstermijn van Lula, wordt opnieuw geformuleerd en krijgt ook een nieuwe naam. Deze ingreep is een oude droom van Bolsonaro die hierin een cruciale kans ziet om de uitkering, die voornamelijk geassocieerd wordt met de arbeiderspartij, als argument te gebruiken voor zijn herverkiezing. Het idee van de nieuwe uitkering, die voorlopig bedacht werd met de naam “Emancipação Cidadã”, omvat een verhoging van het jaarlijkse budget van R$ 35 miljard naar R$ 50 miljard. Het implementatieschema van het programma zou in september in het parlement moeten verschijnen.

Ricardo “Chainsaw” Salles

SallesRic

Milieuminister Ricardo Salles en verscheidene van zijn medewerkers op het ministerie, vormden het doelwit van de operatie “Akuanduba”, een onderzoek dat opgestart werd door de federale politie met betrekking tot inbreuken op het milieu. De actie werd toegelaten door minister Alexandre de Moraes van het hooggerechtshof die eveneens het fiscale- en bankgeheim van de minister liet opheffen, en het bevel uitvaardigde om de voorzitter van het instituut Ibama (controle op het milieu) Eduardo Bim, uit zijn functie te ontzetten. Volgens de federale politie liet het beleid van Ricardo Salles het smokkelen van illegaal gekapt hout toe. De politie nam ook de smartphone en computers van de minister in beslag. Een medewerker van Ibama getuigde tegenover de federale politie dat hij geïntimideerd werd door een raadgever van Salles.

MadIl
De vijfde fase van de operatie Amazônia Viva begon op 22 oktober van vorig jaar, in de staat Pará. Een ontbost gebied met de afmetingen van 1.200 voetbalvelden werd geïdentificeerd door de controleurs. Bij die gelegenheid werd 175 m2 illegaal gekapt hout in beslag genomen, samen met een flink aantal kettingzagen.

De minister kan niettemin blijven rekenen op de steun van Bolsonaro die donderdagavond tijdens zijn wekelijkse live via de sociale media verklaarde: “Ricardo Salles is een uitzonderlijke minister die met moeilijkheden opgezadeld wordt door sectoren van het openbaar ministerie, op aansporing van milieu sjiieten”, aldus de president die niet helemaal ongelijk heeft. Een minister van milieu die datzelfde milieu om zeep helpt, kan inderdaad als ‘uitzonderlijk’ omschreven worden.

Amazonas: wel of niet van Brazilië

Franck Riester, de Franse minister van Buitenlandse Handel zei gisteren in de Franse Senaat: “Het Amazonegebied is niet alleen van de Brazilianen”. De handelsovereenkomst tussen Mercosur en de Europese Unie stond ter discussie. Frankrijk zal de overeenkomst pas tekenen als Brazilië beter voor zijn milieu zorgt.

Voor de minister toonde de regering van Bolsonaro nog niet het nodige engagement en doet zij “net het tegenovergestelde van wat moet gedaan worden” op het vlak van milieukwesties: “Het is ondenkbaar om de overeenkomst te tekenen”, aldus Riester, en: “Het Amazone woud is niet alleen van de Brazilianen, maar van de ganse mensheid. Als er geen beweging komt van de Braziliaanse regering, dan zal hun toegang tot de Europese markt beperkt blijven tot de huidige situatie”.

Floresta

Het klopt dat het Amazonegebied niet alleen Braziliaans is: het strekt zich uit over negen landen (Brazilië, Bolivia, Peru, Colombia, Venezuela, Suriname, Guyana, Frans-Guyana en Ecuador). 60% van het regenwoud bevindt zich op Braziliaanse bodem. Het gebied vertegenwoordigt een derde van ’s werelds tropische wouden. Het behoud ervan is van vitaal belang voor het leven op onze planeet.

De Braziliaanse militairen zien al veel langer een internationaal complot om het Amazonegebied weg te halen uit de controle van de Brazilianen. Als dat complot al ooit bestond, dan zijn daar nooit bewijzen voor gevonden. Het is wel een feit dat Brazilië, ten tijde van de korte regering van president Jânio Quadros in de vroege jaren zestig, zich bewapende om Frans-Guyana binnen te vallen. Dat gebeurde echter niet omdat Jânio eerder ontslag nam.

Het is nog niet voorbij

Veel deelstaten waar het aantal SARS gevallen (Severe Acute Respiratory Syndrome – ernstig acuut ademhalingssyndroom) in de voorbije weken daalde, vertonen nu weer een ommekeer of zelfs een groei. De waarschuwing komt van Fiocruz (Stichting Oswaldo Cruz). De gegevens slaan op de epidemiologische week 19, de periode van 9 tot 15 mei.

Volgens het bulletin zijn de problemen in de luchtwegaandoeningen, die in de meeste gevallen leiden tot een opname in een hospitaal, of zelfs tot overlijdens, grotendeels te wijten aan infecties door Sars-Cov-2, het nieuwe coronavirus 19. Vrijwel alle regio’s van Brazilië vormen een risico. Een groei werd vastgesteld in Amazonas, Maranhão, Mato Grosso do Sul, Paraíba, Paraná, Tocantins, het Federaal District en in Rio de Janeiro. De neerwaartse trend werd onderbroken in Bahia, Espírito Santo, Goiás, Mato Grosso, Pernambuco, Rio Grande do Norte, Rio Grande do Sul, Santa Catarina, Sergipe en São Paulo. Ondertussen is de Indiase variant van het virus ook in Brazilië aangekomen, zo meldde gisteren de secretaris van Gezondheid in de staat Maranhão die de opname bevestigde van een besmette patient in een hospitaal. Volgens de overheid werden de nodige maatregelen genomen en bestaat er vooralsnog geen gevaar dat deze stam zich verder in het land zou verspreiden.

De officiële teller staat inmiddels op 446.527 doden en 15.976.156 besmettingen. Dat belet de Braziliaanse president niet om door te gaan met zijn provocaties, uitstapjes en ontmoetingen met zijn aanhangers waarbij steevast samenscholingen veroorzaakt worden die het verschil kunnen uitmaken tussen leven en dood.

BolsoMaranhao2Bolsonaro: “De gouverneur van Maranhão is een kleine dikzak, een dictator”

Vrijdag was hij op bezoek in de noordoostelijke staat Maranhão waar gouverneur Flávio Dino (PCdoB – communistische partij) de leiding heeft. Bolsonaro ging er een brug inhuldigen die de spoorwegen van 4 staten (Piauí, Maranhão, Tocantins en Bahia) met elkaar verbindt. Bij die gelegenheid gaf hij zware kritiek op de gouverneur die hij vergeleek met Kim Jong-un en Nicolás Maduro, zeggende dat Flávio Dino een “kleine dikke dictator” is: “Er is geen enkel land ter wereld waar het communisme geslaagd is, en dat zal ook niet het geval zijn in Brazilië. Trouwens, binnenkort zal Maranhão bevrijd worden van deze plaag. Als het over een communistische partij gaat, dan moet je er afkerig van zijn en laten zien waar dit regime werd geïmplementeerd. Wat overbleef voor de mensen was gelijkheid, maar wel gelijkheid in ellende, in hopeloosheid, in honger, in verdriet, in de vernietiging van families en religies. Alles wat niet deugt kan gesymboliseerd worden door het begrip communisme”.

FD
Flávio Dino: “Bolsonaro hecht geen belang aan het verlies van mensenlevens”

De gouverneur reageerde via Twitter: “Bolsonaro maakt zich zorgen over mijn gewicht, een beetje vreemd en zeker overbodig. Mijn lichamelijke en geestelijke gezondheid is uitstekend. Ik heb het wel druk met vaccinaties, zieke mensen, sociale maatregelen, ernstige bezigheden. Ik werk erg veel en heb geen tijd voor kinderachtige spelletjes, speelplaatsen en uitstapjes op kosten van de belastingbetalers”.

Inbreuk op de sanitaire regels

BolsoMaranhao

Later op de dag werd bekend dat de regering van Maranhão een boete oplegde aan Jair Bolsonaro wegens overtreding van de lokale regelgeving van de pandemie. De boete omschrijft onregelmatigheden, het gebrek van het gebruik van mondmaskers en het stimuleren van samenscholingen in de stad Açailândia waar de president op doortocht was om symbolische eigendomsdocumenten van gronden te overhandigen aan landbouwers en veetelers. De krant Estadão meldt dat de boete kan oplopen van R$ 2.000 tot R$ 1,5 miljoen. Bolsonaro krijgt 15 dagen om zijn verdediging in te dienen waarna het juiste bedrag van de boete zal worden bepaald.

Bronnen: Estado de São Paulo – UOL Noticias – O Globo – G1 – Agência Brasil – Metrópoles – Correio Braziliense

Foto's: YouTube / Jefferson Rudy - Edilson Rodrigues - Agência Senado / Fotos Públicas - Govesp - Afonso Braga - Ricardo Stuckert - Lula Marques - Alex Ribeiro - Agência Pará / Isac Nóbrega - PR / Marcello Casal - Agência Brasil