Motards

President Bolsonaro stelde zich, bij een ontmoeting met zijn aanhangers voor het presidentiële paleis, opnieuw ter beschikking voor deelname aan manifestaties ten voordele van de regering, net als diegene waaraan hij op Moederdag deelnam, een tochtje met de motorfiets, gevolgd door honderden ‘motards’, in de hoofdwegen van Brasília: “Er komen heel zeker uitnodigingen om dit te herhalen in São Paulo, Rio de Janeiro en Belo Horizonte”. Dit weekend zal hij alvast aanwezig zijn op een manifestatie van landbouwers die hun steun zullen betuigen. Hij kondigde ook aan dat hij van plan is om voortaan vrije doorgang te verlenen aan motorrijders op de tolwegen. Het begint erop te lijken dat de Braziliaanse president zijn eigen motorclub oprichtte, een categorie die het idee van tolvrije wegen, uiteraard, zal omarmen.

BolsoPicanhaCaro

Na het uitstapje van de MC Bolsonaro van vorige zondag, ontving hij vrienden en familieleden voor een ‘churrasco’ in het Palácio da Alvorada. Tussen al het lekkers wat op de barbecue terechtkwam, was een ‘picanha’ (staartstuk) van het ras ‘wagyu’, van Japanse afkomst, een edele vleessoort die in Brazilië verkocht wordt aan R$ 1.799,99/kg (€ 280). De picanha werd ter beschikking gesteld door de firma Frigorífico Goiás, in Goiânia. Op de verpakking stond de slogan van de president te lezen: “Brasil acima de tudo, Deus acima de todos”. De foto werd gedeeld op Instagram door het toeleveringsbedrijf die het edele vlees omschreef als “picanha mito”.

Cestas2

Ondertussen werden overal in Brazilië hulpacties opgestart om de honger te bestrijden. Een recent onderzoek wijst uit dat 47% van de bevolking in de regio ‘semiárido’ (alle staten in het noordoosten en enkele regio’s in de staat Minas Gerais) honger lijdt. Het gaat om bijna 4 miljoen mensen. Ook in andere delen van het land is het voor velen erg moeilijk om het dagelijkse brood op tafel te krijgen. Sociale bewegingen allerlei en vakbonden namen het initiatief om gaarkeukens op te starten en om basisvoedselpakketten te verzamelen en uit te delen aan de noodlijdenden. Naar schatting slagen in het totaal 19 miljoen mensen er niet in om zichzelf en hun gezin te voorzien van voldoende voedsel.

Cestas3
Voedselpakketten voor de inheemse bevolking van de etnische groep Enawenê-nawê in het dorp Halataikwa in Juína – Mato Grosso

Paralelle begroting

Lucas Rocha Furtado, een procureur-generaal van het TCU (rekenhof) nam het initiatief opdat het tribunaal een onderzoek opstart naar de betrokkenheid van de regering i.v.m. het opstarten van een “geheime begroting”, ten voordele van een aantal parlementairen die hiervoor in ruil de regering moeten steunen. De affaire werd onthuld door de krant Estado de São Paulo. Volgens de officier van Justitie komt dit neer op een ontoereikende begrotingsuitvoering, ingegeven door politieke belangen. Het zou gaan om een bedrag van drie miljard reais, verdeeld onder parlementsleden, waaronder de voormalige Senaatsvoorzitter Davi Alcolumbre en huidige Kamervoorzitter Arthur Lira.

Tratoraco

Documenten waartoe de krant toegang had, bewijzen dat de parlementsleden zich de functies van de uitvoerende macht toe-eigenden. Volgens de overeenkomst, ging een flink deel van al dat belastinggeld naar de aankoop van tractoren en andere landbouwmachines, aan prijzen die tot 259% hoger lagen dan de referentiewaardes zoals vastgelegd door de regering. Dit leidde meteen tot de naam “Tratoraço” om het schandaal te omschrijven (net zoals vroeger ‘mensalão’ en ‘petrolão’). Het ligt er vingerdik op dat de parlementairen hiermee omgekocht worden, in ruil voor de (broodnodige) steun aan de regering.

De president reageerde woedend op het nieuws en ging zelfs zover om de journalisten van de krant te beledigen: “Nu vinden ze plots uit dat ik een geheime begroting heb. Voorheen verzonnen ze al dat ergens een container heb staan met drie miljoen blikjes gecondenseerde melk. Het is duidelijk: zij hebben niets anders om over te praten. Hoe kan het dat de begroting goedgekeurd werd na ze maandenlang te bespreken, en dat er nu plots 3 miljard opduikt buiten die begroting? Zoiets kan enkel maar verzonnen worden door de schurken van de krant Estado de São Paulo! In mijn regering bestaat geen corruptie, nul, zero. Maar als er iemand is die kan bewijzen dat er aankopen werden gedaan waarbij er overgefactureerd werd, dan ben ik daar niet voor verantwoordelijk”, aldus Bolsonaro.

In antwoord schreef de krant een opiniestukje onder de leuke titel “Bolsonaro overhandigde de sleutels van het kippenhok aan de vossen”, verwijzend naar de centrumpartijen die financiële gunsten belonen met steun aan de regering.

CPIPandemia

ABT

De parlementaire onderzoekscommissie CPIPandemia, hernam zijn activiteiten op dinsdag. De eerste getuige van deze week was Antonio Barra Torres (foto), de baas van het controle orgaan Anvisa (Agência Nacional de Vigilância Sanitária – Regelgevers m.b.t. medicijnen, medische producten en diensten, voedingswaren, cosmetica e.d.). Torres, een arts die algemeen beschouwd werd als een bolsonarist, sprak onder meer over de poging van de president om de bijsluiter van het middel hidroxichloroquine te laten aanpassen voor het gebruik in de strijd tegen covid-19, via een decreet. Zijn getuigenis legde zijn technische kennis bloot waarbij hij de politiek kant van de zaak links liet liggen. Dat werd gewaardeerd door de ondervragende senatoren en het werd al gauw duidelijk dat zijn uitspraken de president in nauwe schoentjes deed belanden. De commissie bereidde alvast een documentatie voor die zal aantonen hoe de regering de controle verloor over de sanitaire crisis. Bij die documentatie hoort ook een opsomming van alle uitspraken van Bolsonaro over de pandemie.

ABTBolsoFB
Antonio Barra Torres naast Bolsonaro tijdens een manifestatie in het voordeel van de president, vorig jaar in maart. Net als Bolsonaro droeg hij toen geen mondmasker. Hierover zei hij nu: “Dat was op een moment dat ik me niet realiseerde dat dit zo negatief zou overkomen”.

Spannende film

FWajngarten

Woensdag was het de beurt aan Fabio Wajngarten (foto), ex-secretaris voor Communicatie van de regering, om te worden gehoord door de leden van de onderzoekscommissie. Zijn getuigenis transformeerde zich al snel tot een spannende film voor eenieder die ook maar een beetje belangstelling heeft voor politiek. Het vuur werd hem aan de schenen gelegd waarbij onder meer een brief van het bedrijf Pfizer aan het licht kwam, een aanbod om vaccins aan te kopen. De brief, gericht aan de president, vicepresident, de ministers van Economie en Gezondheid, werd gedurende meer dan twee maanden genegeerd, een klinkend bewijs voor de nalatigheid van de regering Bolsonaro. Wajngarten werd ondervraagd over het interview dat hij enkele weken geleden toestond aan het weekblad Veja, waarin hij zorgminister Eduardo Pazuello gebrek aan competentie verweet. Hij ontkende dit tijdens de ondervraging, maar wat later publiceerde het tijdschrift een audio opname op hun website waarbij de ex-secretaris de uitspraak doet, echter wel zonder de naam van de minister uit te spreken. Meteen daarna eiste de rapporteur, senator Renan Calheiros, de inhechtenisneming van Wajngarten omdat hij loog tijdens het verhoor. Voorzitter Omar Aziz weigerde hierop in te gaan, maar dient wel een aanvraag in tot onderzoek door het openbaar ministerie.

President Bolsonaro reageerde hierop via de sociale media en schreef: “Beschikt Renan over de nodige moraal om iemand te laten aanhouden?”

FBolsoCPIFlávio Bolsonaro

Zoon en senator Flávio haastte zich naar het lokaal van de zittingen van de commissie en vroeg het woord. Het werd een bijzonder heftige woordenwisseling tussen Flávio en Renan Calheiros waarbij deze laatste uitgescholden werd als “vagabundo”. Calheiros liet zich niet onbetuigd en antwoordde: “Wie hier een ‘vagabundo’ is, dat bent u door geld op te eisen van uw voormalige medewerkers!” , hiermee verwijzend naar het ‘rachadinha’ schandaal dat Flávio nu al maandenlang achtervolgt. Het leidt geen twijfel dat het bekgevecht tussen zoon 01 en senator Calheiros, het niveau van de commissie behoorlijk naar beneden haalde.

Hierna werd de zitting geschorst door Omar Aziz die zich nog snel richtte tot Wajngarten: “Denk maar niet dat dit verhoor het ergste is wat u kan overkomen. Door de tegenstellingen en leugens in uw verklaringen verliest u alles wat u in de recente jaren opbouwde. Het kan lang duren, maar ooit zal deze commissie resultaten opleveren”.

Het verhoor, dat urenlang aansleepte, maakte van Wajngarten een verdachte i.p.v. een getuige. Columnist Ricardo Rangel (Veja) omschreef de ex-secretaris als “arrogant en een kibbelaar”. Zijn getuigenis zal zeker gevolgen hebben voor anderen die nog op de lijst staan om te worden verhoord door de commissie, niet in het minst voor ex-zorgminister, generaal Pazuello. Het AGU (Advocacia-Geral da União) bereidde alvast een habeas corpus voor die ingediend werd bij het hooggerechtshof, om de generaal te beschermen. Minister Ricardo Lewandowski werd geloot om te oordelen over het verzoek. Gisteren besloot de minister om in te gaan om daarop in te gaan, gebaseerd op het constitutionele recht dat niemand kan verplicht worden om bewijzen tegen zichzelf in te dienen. Met andere woorden: Pazuello zal op woensdag 19 mei zelf mogen oordelen of hij wel of niet antwoordt op de gestelde vragen.

ForaBolsonaro

Of de onderzoekscommissie echt resultaten zal opleveren, valt nog af te wachten. Brazilië heeft een waslijst van CPI’s die eindigden in “pizza”, een typisch Braziliaanse manier om te zeggen: “Ze deden een plas, en alles bleef zoals het was”. Maar het kan niet meer ontkend worden dat het ‘fenomeen’ Jair Bolsonaro ernstige deuken begint op te lopen. Dezelfde democratie die toeliet dat een grensoverschrijdend extreemrechts individu aan de macht kwam, kan de zaak ook weer omkeren. Dat werd duidelijk door de jongste Datafolha peiling, deze week gepubliceerd door de krant Folha de São Paulo.

LulaBolsonaro

De resultaten van de peiling geven ex-president Lula 18 percentuele punten voorrang op zijn rivaal Bolsonaro in een eerste kiesronde (41% tegen 23%), en zelfs 23 in de tweede ronde (55% tegen 32%), mochten die verkiezingen nu plaatsvinden. Het beleid van Bolsonaro wordt nu nog door 24% goedgekeurd, het laagste cijfer sinds het begin van zijn mandaat. De graad van afwijzing bedraagt 45%.

FrancaBolso

De timing van het verhoor van ex-secretaris Wajngarten kon dan ook niet slechter zijn voor de president, en er is meer aan de hand. Op dezelfde dag dat de getuige een brief toonde waarna duidelijk werd dat Bolsonaro het aanbod van Pfizer op de lange baan schoof, werd ook alarm geslagen door professionals uit de gemeentelijke en provinciale gezondheidszorg: Brazilië is op weg naar een sterke vertraging of zelfs een stop van de vaccinatie door gebrek aan grondstoffen. China blijft treuzelen met de levering van de grondstoffen voor het vaccin Coronavac dat in Brazilië geproduceerd wordt door het instituut Butantan, naar verluidt wegens “diplomatische kwesties”. Het is voor iedereen duidelijk dat dit veel, zo niet alles te maken heeft met de recente verklaringen van de president en zijn economieminister over de verdenking dat China het virus ontwikkelde omwille van economische voordelen. China reageerde verontwaardigd, maar geeft niet toe dat de vertragingen hieraan te wijten zijn. De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Carlos Alberto França (foto boven links), blijft inmiddels volhouden dat de relaties met de Aziatische grootmacht in evenwicht zijn.

1MaioSPAanhangers van de president tijdens een manifestatie op 1 mei, in São Paulo.

De satirische website Sensacionalista omschreef de daling van de populariteit van Bolsonaro als volgt: “Brazilië bouwt een groepsimmuniteit op tegen het bolsonarisme”. Die daling was zeker niet te merken op 1 mei toen er in verschillende grote steden massaal gemanifesteerd werd door de bolsonaristas, gehuld in de geelgroene kleuren van Brazilië. Tegenstanders van Bolsonaro en de oppositie legden de grote opkomst uit door te stellen dat bolsonaristas zich geen moer aantrekken van het verbod op samenscholingen en de verplichting om mondkapjes te dragen.

Bolsoflix

Een anonieme en zelfverklaarde onpartijdige groep lanceerde de website “Bolsoflix“. De pagina, gebaseerd op streamingdiensten als Netflix, verenigt een reeks anti-Bolsonaro video’s. De inhoud werd opgedeeld in thema’s zoals corruptie, geweld, de minimalisering van de pandemie van het coronavirus, economie, leugens en andere. Het initiatief werd bekendgemaakt via de sociale media met een trailer waarin de president omschreven wordt als “de grootste slechterik van de wereld”.

De website laat toe dat de inhoud gedeeld wordt via Whatsapp, een medium dat veelgebruikt wordt door zijn aanhangers. Naast de president vormen ook zijn familie en ministers het doelwit van de inhoud. De streaming stelt ook getuigenissen ter beschikking van mensen die hun steun aan de president introkken, onder de categorie “Arrependidos” (zij die er spijt van hebben).

Pfizer

Donderdag was het aan Carlos Murillo om ondervraagd te worden door de parlementaire onderzoekscommissie. Murillo is de voormalige directeur van Pfizer in Brazilië en was actief betrokken bij de onderhandelingen over de aankoop van hun vaccin tegen covid-19. Tegenwoordig is hij de baas van Pfizer in gans Latijns Amerika.

Murillo

In zijn getuigenis bevestigde Murillo (foto) dat de regering Bolsonaro de onderhandelingen drie maanden voor zich uit schoof. Volgens hem deed Pfizer in augustus van vorig jaar een voorstel tot aankoop van 100 miljoen dosissen, te leveren tegen het einde van 2020 en de rest dit jaar. De regering antwoordde pas op 9 november.

Hij zei ook dat gemeenteraadslid Carlos Bolsonaro aanwezig was bij de uiteindelijke onderhandeling, evenals Filipe Martins, de speciale raadgever voor internationale zaken van de president. Van een parallel groepje van raadgevers met betrekking tot de pandemie, werd al eerder melding gemaakt in de onderzoekscommissie.

Butantan moet pauzeren

Picada

Het instituut Butantan stopte met de productie van het vaccin coronavac wegens gebrek aan grondstoffen. De voorziene hoeveelheid die moest geleverd worden aan het ministerie van Gezondheid in de maand mei, werd hierdoor met de helft verminderd. Zorgminister Marcelo Queiroga tekende gisteren een nieuw contract met Pfizer voor de levering van 100 miljoen dosissen. Hiermee beloopt het totaal van de bestelling bij Pfizer Brasil 200 miljoen vaccins tot aan het einde van 2021.

Bronnen: Estado de São Paulo – UOL Notícias – G1 – Veja – O Globo – Metrópoles – Congresso em Foco

Foto's: Anderson Riedel - Marcos Corrêa - PR / Instagram / Fotos Públicas - Elineudo Meira - Secom Salvador - Prefeitura Manaus - Josi Pettengill - Setasc - Ricardo Stuckert - GovSP / Edilson Rodrigues - Leopoldo Silva - Alessandro Dantas - Marcos Oliveira - Agência Senado / Marcelo Camargo - Agência Brasil / Romério Cunha - VPR