MoroAf

Het hooggerechtshof was ook deze week weer actief en nam enkele diepgaande beslissingen. De elf togadragers vormden een meerderheid om het besluit van het tweede panel omtrent de partijdigheid van voormalige rechter Sérgio Moro te bekrachtigen. Dat tweede panel bestaat uit vijf van de elf rechters van het hof, op dit moment Edson Fachin, Ricardo Lewandowski, Nunes Marques, Cármen Lúcia en Gilmar Mendes die de voorzitter is van dit clubje. Zij oordeelden dat Moro niet onpartijdig was in de processen tegen ex-president Lula, omtrent het duplex appartement in Guarujá, het buitenverblijf van Lula in Atibaia, en 2 processen tegen het instituut Lula. Dat oordeel werd nu bevestigd door een meerderheid van het voltallige hof. Officieel kan die uitslag nog niet bevestigd worden omdat rechter Marco Aurélio Mello vroeg om het dossier te bestuderen en bijgevolg nog niet stemde. Aangezien er al een meerderheid is, maakt dat op zich niets uit.

Lula zag eerder al die processen nietig verklaard worden omdat ze volgens het hof geen verband hielden met het Lava Jato onderzoek. Dat wil niet zeggen dat hij onschuldig verklaard werd. Het hof nam eveneens het besluit dat de processen moeten overgedaan worden in de hoofdstad Brasília omdat Lula president was in de periode waar die processen op slaan, en dus recht heeft om te worden beoordeeld in het federaal district i.p.v. in Curitiba- Paraná, waar Sérgio Moro rechter was bij de eerste instantie. Het oordeel omtrent de zogenaamde partijdigheid van Moro heeft wel als gevolg dat alle elementen die gebruikt werden in die processen, nu ongeldig zijn. Aangezien er volgens velen geen echte bewijzen gebruikt werden tegen Lula, is de kans niet gering dat een nieuwe rechter de ganse zaak seponeert.

Voor het kamp van de ex-president betekent dit alles echter een grote overwinning. Zij besluiten dat Lula onschuldig is, ook al moeten de processen overgedaan worden vanaf nul. Wie het meeste gezichtsverlies lijdt door dit alles, is het Lava Jato onderzoek en de man die hierdoor bekend werd tot in het buitenland, ex-rechter en ex-minister van Justitie Sérgio Moro. De beslissingen van het STF symboliseren de politieke begrafenis van Moro waarvan velen dachten of hoopten dat hij volgend jaar zou opkomen als presidentskandidaat. Anderzijds is dat nog altijd mogelijk. Tegen een vriend zou Moro gezegd hebben dat hij ten laatste in oktober een beslissing moet nemen. Hiervoor moet hij zich aansluiten bij een politieke partij. Die knoop hakte hij wel door: Moro zou zich aansluiten bij Podemos (Pode), een centrumpartij, voorheen bekend als PTN (Partido Trabalhista Nacional).

Guillotine

Het is ongeveer een jaar geleden dat de Braziliaanse president twitterde, een dag nadat hij deelnam aan een antidemocratische manifestatie voor de poorten van de militaire kazerne in de hoofdstad, met slogans tegen het parlement en het hooggerechtshof STF: “Meestal vinden er samenzweringen plaats om aan de macht te komen. Ik ben al aan de macht, ik ben al de president van de republiek. Ik ben de grondwet”.

Die verklaring verwees naar de uitdrukking “De staat ben ik”, toegeschreven aan de “Roi-Soleil”, Lodewijk XIV van Frankrijk. De “Zonnekoning” was een voorouder van Lodewijk XVI die op 21 januari 1793 onthoofd werd op de guillotine.

Lodewijk-XIV
De onthoofding van Lodewijk XVI op de Place de la Révolution (voorheen Place Louis XV, nu Place de la Concorde), vóór de sokkel van het verwijderde standbeeld van Lodewijk XV.

Guilherme Boulos (PSOL), ex-kandidaat burgemeester (SP) en de leider van de beweging voor daklozen MTST, gaf een repliek op de tweet en schreef: “Ter herinnering Bolsonaro: de dynastie van Lodewijk XIV eindigde op de guillotine”. Die tweet wordt nu geïnterpreteerd als een bedreiging aan het adres van Bolsonaro.

Deze week werd Boulos opgeroepen om een getuigenis af te leggen bij de federale politie (volgende donderdag 29 april), naar aanleiding van een onderzoek in het kader van de ‘Lei de Segurança Nacional’ (wet van de nationale veiligheid). De tweet van Boulos werd door volksvertegenwoordiger José Medeiros (Podemos) ingediend bij het ministerie van Justitie in een klacht die eveneens geadresseerd werd aan de journalist Ricardo Noblat, voor dezelfde reden. De toenmalige “verschrikkelijk evangelische” minister André Mendonça, gaf de zaak door aan de federale politie met de opdracht tot een onderzoek. Mendonça staat bovenaan op de ranglijst van de favorieten van Bolsonaro om de zetel over te nemen van minister Marco Aurelio Mello bij het STF omdat die met verplicht pensioen gaat.

Boulos noemde het onderzoek een “schandelijke poging tot intimidatie” die “de autoritaire escalatie en wanhoop van deze regering aantoont om geen oppositie en diversiteit te accepteren”. De politicus herinnerde er ook aan dat de nationale veiligheidswet gebruikt werd in “een poging om verschillende mensen die tegen Bolsonaro zijn, het zwijgen op te leggen”.

BolsoBoulos

“Het is ironisch dat ik het doelwit ben van een politieonderzoek op de verdenking dat ik de president heb bedreigd toen hij een opmerking maakte en een door Bolsonaro uitgesproken vonnis weerlegde dat, ja, een bedreiging vormt voor de instellingen en de constitutionele orde in ons land”, zo schreef Boulos in een nota.

De achtervolgingswaanzin van de Braziliaanse president blijkt verder te gaan dan wat beschreven staat in het boek “Tormenta – o governo Bolsonaro” (van Thaís Oyama), en het is duidelijk dat hij de oppositie een spreekverbod wil opleggen.

Een verzoek tot afzetting per dag

De vooruitgang van de pandemie in Brazilië verhoogde de druk op het parlement, met betrekking tot Bolsonaro, en niet alleen tot het opstarten van een CPI (parlementaire onderzoekscommissie). In maart en april kreeg Kamervoorzitter Arthur Lira (PP) meer dan 1 verzoek voor een impeachment per werkdag tegen de president. Motief: nalatigheid of zelfs totale afwezigheid in de strijd tegen de pandemie. Het gaat om 38 petities in deze zin, in 35 dagen. Daarbovenop kwamen er nog 4 verzoeken tot afzetting om andere redenen. Het totale aantal verzoeken in de lade van de Kamervoorzitter loopt hiermee op tot 115, veel meer dan destijds tegen Dilma Rousseff die het doelwit was van 68 acties voor afzetting uit haar mandaat.

Wie zich al in zijn handen wrijft met het vooruitzicht op de afzetting van Bolsonaro, is João Pedro Stedile, de leider van de beweging voor de landlozen MST (Movimento Sem Terra): “Gelukkig raakt deze neofascistische en volkomen krankzinnige, psychopathische regering steeds meer geïsoleerd. De overgrote meerderheid van de bevolking is al tegen Bolsonaro en door de parlementaire onderzoekscommissie in de Senaat is het mogelijk dat het afzettingsproces wordt versneld”, aldus Stedile.

Stedile
João Pedro Stedile

Zijn beweging kampt inmiddels met ernstige problemen door geldgebrek. Het is lang geleden dat de MST nog een belangrijke rol speelde op het sociale vlak. Tijdens de regering van Fernando Henrique Cardoso (1995-2002) werden er 2.442 invasies geregistreerd van rurale eigendommen. Onder Lula (2003-2010) waren er dat 1.968. Tijdens de regering Dilma Rousseff (2011-2016) ging het om 969 invasies, onder Michel Temer (2017-2018) slechts 54. Nadat Bolsonaro aan de macht kwam (2019-vandaag), werden er 14 invasies genoteerd. João Stedile en zijn aanhangers begonnen hun armen te kruisen sinds de regering Lula. Een aantal leiders stapten op en vormden een nieuwe beweging, FNL genaamd (Frente Nacional de Luta – nationaal front van de strijd). Zij vinden dat de MST een fout maakte door de arbeiderspartij PT te steunen. Cláudio Oliveira, een van de leiders van het FNL: “Wij werden niet geboren om ons te laten leiden door een politieke partij. De MST opent ergens een kamp maar geeft hierbij geen steun aan de families”. In het kamp “Marias da Terra”, in het federaal district, op 20km afstand van het Palácio do Planalto, kwamen vorig jaar 600 kampeerders in opstand en jaagden de coördinators van de MST weg omdat zij volgens hen “het volk uitperste, geld eisten van de families om hun maaltijden en benzine te betalen”.

Het zig-zag parcours van Ciro Gomes

Na vier decennia heen & weer door verschillende ideologische kampen (MDB, PSDB, PPS, PSB, Pros en PDT), staat Ciro Gomes (63) nu vooraan in de peilingen, maar nog altijd na Lula en Bolsonaro. De ex-minister staat voor een grote uitdaging, met name zichzelf waarmaken bij de centrumpartijen. Een van zijn bewegingen is dan ook een soort terugkeer naar zijn oorspronkelijke positie, met rooksignalen naar het rechtse kamp. Het risico bestaat erin dat hij op de middenweg blijft staan, afgewezen door beide zijden. Om hem te helpen riep zijn partij (PDT) de hulp in van een oude bekende, met name marketingman João Santana die overwinningen bezorgde aan de arbeiderspartij PT in 2006, 2010 en 2014. Nadien ging hij mee kopje onder in het Lava Jato schandaal waarbij hij opbiechtte hoe de campagnes van Lula en Dilma gevoed werden met geld, afkomstig uit steekpenningen. Indien Gomes erin slaagt om zichzelf te beheersen en de richtlijnen te volgen van Santana, maakt hij misschien een kans.

GomesSantanaV.l.n.r.: Ciro Gomes, João Santana en partijvoorzitter Carlos Lupi.

Een loopje met de waarheid

Alhoewel de toespraak van Bolsonaro t.g.v. de internationale klimaattop door buitenlandse leiders als gematigd positief werd beschouwd, nam de president een loopje met de waarheid. Hij deed er een oproep tot een “onmiddellijke, reële en constructieve financiële bijdrage” om de illegale houtkap in het Amazonegebied in te perken. Om dat doel te bereiken, bevestigde hij “dat de bestaande organen voor het milieu moeten versterkt worden door de uitgaves voor de controle en het toezicht te verdubbelen”.

BolsoKlTopPresident Bolsonaro tijdens zijn toespraak voor de internationale klimaattop. Aan zijn rechterzijde: Milieuminister Ricardo Salles.

Vorige dinsdag 22 april ondertekenden 500 ambtenaren van Ibama (Instituto Brasileiro do Meio Ambiente e dos Recursos Naturais Renováveis), t.t.z. mensen die in dienst staan van zijn regering, een open brief waarin zij aanklagen dat alle activiteiten omtrent inspectie, stilgelegd werden. Volgens hen is dit het gevolg van een besluit van Milieuminister Ricardo Salles, in het begin van de maand, waardoor bureaucratische hindernissen geschapen werden die het moeilijk of onmogelijk maken om boetes uit te schrijven aan overtreders.

Vanuit Noorwegen kwam er eerder al een antwoord op de vraag van Salles die eveneens zou willen dat het buitenland even een miljard dollar wil overmaken aan Brazilië, zodat hij “de illegale houtkap kan verminderen”: “Om de ontbossing van het Amazonegebied te verminderen is politieke wil nodig, geen geld”.

In plaats van aan te tonen dat hij kan zorgen voor die politieke wil, doet hij net het tegenovergestelde, en liet net nog een chef van de federale politie vervangen in de regio omdat die inging tegen zijn besluit om de boetes op te heffen tegen houtkappers nadat de politie een enorme hoeveelheid illegaal hout ontdekten, een van de grootste voorraden uit de geschiedenis van Brazilië. Volgens Salles ging het om hout dat op een wettelijke manier gekapt werd en dus vrijgesteld van hoge boetes of inbeslagnames.

AnittaTwAnitta

De minister zit inmiddels wel te bekvechten op de sociale media met de funk zangeres Anitta die het “aandurfde” om hem aan te klagen wegens zijn wanbeleid. Hierbij bestempelde hij de zangeres o.m. als “teletubbie”, en schreef dat hij Anitta enkel ernstig zou nemen indien zij zonder hulp van iemand anders de hoofdsteden van Brazilië kon opnoemen en de zes ‘biomas’ van het land (Amazônia, Caatinga, Cerrado, Mata Atlântica, Pampa en Pantanal). Anitta gaf lik op stuk en twitterde “Wat een kinderachtig antwoord. Hoe oud ben je eigenlijk? 12? Dan stap je beter op uit dat ministerie”. Aan haar volgers vroeg ze: “Wat is eigenlijk de bijdrage van de minister: het milieu verdedigen of onnozele praat verkopen op Twitter?”

Ook andere bekende Brazilianen toonden hun bezorgdheid over het milieu, zoals Caetano Veloso, Mariana Ximenes, Giovanna Ewbank, Bárbara Paz, Bela Gil, Dira Paes, Daniel Oliveira, Fernanda Paes Leme, Alice Braga, Bruna Marquezine, Paula Lavigne en Gisele Bündchen.

Het is niet de schuld van de president

“President Bolsonaro draagt geen enkele verantwoordelijkheid in dit opzicht. Als er iets niet gebeurde, dan was dat niet de schuld van het Palácio do Planalto. Hij kreeg de verkeerde informatie voorgeschoteld. Ik weet niet of dat met opzet gebeurde, door een gebrek aan competentie, of door beiden. Men zei hem dat de pandemie verminderde in omvang en dat het aantal doden sterk zou dalen tegen het einde van het jaar”.

WajngartenFabio

De uitspraak komt van Fabio Wajngarten (foto), de voormalige chef van Secom, secretariaat voor communicatie van de regering. Wajngarten zal een van de eersten zijn om te komen getuigen voor de parlementaire onderzoekscommissie in de Senaat, over de aanpak van de pandemie door de overheid. Dit alles en nog veel meer staat te lezen in een interview met de ex-secretaris in het weekblad Veja. Wajngarten beschuldigt het ministerie van Gezondheid, meer specifiek ex-minister, generaal Eduardo Pazuello, van een gebrek aan “competentie en efficiëntie”. Hij zegt dat het ministerie verantwoordelijk is voor de vertraging bij de aankoop van vaccins. Hij zegt ook dat de pandemie gevolgen zal hebben bij de presidentsverkiezingen van volgend jaar, en dat Pazuello zijn ambt verliet na geruchten dat hij zou worden aangehouden.

Fabio Wajngarten verliet Secom na twee jaar, op het hoogtepunt van de sanitaire crisis die nu al meer dan 380.000 doden eiste. Officieel klonk het dat er een noodzaak was om de gebrekkige relatie tussen de president en de pers, te herstellen. Maar dat was niet het belangrijkste motief. Wajngarten voerde maandenlang een intens duel met zorgminister Pazuello die hem en zijn ploeg verantwoordelijk stelde voor de vertragingen bij de aankoop van vaccins tegen covid-19.

BolsoPazzBolsonaro en Eduardo Pazuello, vrijdag op bezoek in Manaus.

Pazuello werd inmiddels aangesteld door de president voor een functie in het secretariaat-generaal van het leger, bij de regering. Dat secretariaat bereidt vergaderingen voor van de legertop, leidt de selectie voor het uitdelen van medailles, regelt militaire ceremonies en adviseert de commandant van de Braziliaanse strijdkrachten, met andere woorden, een weinig betekenend baantje als attaché waardoor de generaal zich kan verschuilen onder de vleugels van Bolsonaro.

Dreigen met het leger

De president zei gisteren in een interview dat hij het leger kon inzetten tegen de beperkende maatregelen van burgemeesters en gouverneurs, in de strijd tegen de pandemie: “Binnen de grondwet is het mogelijk om de land-, zee- en luchtmacht de straat op te sturen om een komaf te maken met de laffe maatregel van de avondklok”.

BolsoSikera

Bolsonaro zei dit tegen journalist Sikêra Jr., van ‘TV A Crítica’ (foto), in Manaus – Amazonas en riep hiervoor artikel 5 in van de grondwet die in algemene lijnen religieuze vrijheden, de vrijheid van komen en gaan garandeert, en de uitoefening van eender welk werk of beroep. Hij wees er ook op dat hij als hoofd van de strijdkrachten artikel 142 van de grondwet kan inroepen, waarin wordt bepaald dat leger, marine en luchtmacht bedoeld zijn voor de verdediging van het vaderland, voor de garantie van grondwettelijke bevoegdheden en, op initiatief van een van deze, van de wet en orde.

Sikêra vroeg of het dan niet tijd werd om met de vuist op de tafel te slaan en te zeggen: “Het is nu welletjes geweest. Jullie hinderen Brazilië. Jullie benadelen het Braziliaanse volk”?

Bolsonaro, wat de gouverneurs en burgemeesters betreft: “Daar kunnen wij niet tussenkomen”, maar voegde eraan toe: “Waar ik me op voorbereid, dat zijn details waar ik niet op inga. Het is een chaos in Brazilië, het lockdown beleid, quarantaines, thuisblijven, avondklok.. dit is absurd. Als dit echt een probleem wordt, dan hebben we plannen om het veld op te gaan. Ik ben de opperbevelhebber van de strijdkrachten. Ons leger zal de straat opgaan indien nodig, niet om de mensen binnen te houden, maar om artikel 5 van de grondwet te handhaven. Indien ik hierover een besluit neem, dan zal dat uitgevoerd worden. Dus: ja, onze strijdkrachten kunnen op een dag de straat opgaan, binnen de regels van de grondwet om artikel vijf af te dwingen, het recht op komen en gaan, en om een einde te maken aan de lafheid van een avondklok”.

Levy Fidelix overleden

Levy-Fidelix

Ondertussen sleept de pandemie zich verder als een zwaar deken boven Brazilië. De jongste cijfers (van vrijdagavond): een totaal van 14.238.110 besmettingen en 386.623 doden. Een van die doden is de bekende politicus Levy Fidelix (69), overleden aan covid-19. Fidelix (foto) was de voorzitter van de PRTB (Partido Renovador Tabalhista Brasileiro – centrumrechts). Fidelix staat onder meer bekend voor zijn droomproject ‘aerotrem’, een hogesnelheidstrein tussen Campinas, São Paulo en Rio de Janeiro. Hij was twee keer presidentskandidaat: in 2010 en 2014. In 2018 zag hij daar vanaf omdat generaal Hamilton Mourão, lid van zijn partij, uitgekozen werd door Bolsonaro als zijn kandidaat vicepresident. De enige hogesnelheidstrein die vandaag door het land raast, is de pandemie van het coronavirus.

Bronnen: Terra – Metrópoles – Estadão – G1 – UOL Notícias

Foto's: Fotos Públicas - Roberto Parizotti - Lula Marques - Alexandra Martins - Câmara dos Deputados / YouTube / Twitter / Marcos Corrêa - Alan Santos - PR / Twitter / Valter Campanato - Agência Brasil / Wikimedia Commons