LLvre

Het niet ophoudende slechte nieuws over de pandemie dat van Brazilië als het ware een paria maakte voor de rest van de wereld, werd op de eerste dag van de nieuwe week al doorbroken door het eenvormige besluit van minister Edson Fachin van het hooggerechtshof STF. Hij verklaarde alle processen die tegen ex-president Lula gevoerd werden in Curitiba – Paraná, ongeldig. Hij baseerde dat besluit op de conclusie dat het lokale federale gerechtshof aldaar niet alleen de corruptie met betrekking tot het staatsbedrijf Petrobras afhandelde (de operatie Lava Jato), maar dat er ook andere misdaden bij betrokken waren die thuishoorden bij het gerechtshof in het federale district, waar zaken op nationaal vlak worden afgewerkt. Door de beslissing van Fachin moet alles worden overgedaan in Brasília, met als gevolg dat Lula momenteel geen strafblad meer heeft en zich bijgevolg weer verkiesbaar mag stellen.

EdsonRechter Edson Fachin

Een nieuwe rechter kan sneller te werk gaan omdat hij zal kunnen beschikken over alle gegevens, bewijzen en getuigenissen die eerder in Curitiba werden geregistreerd, maar zelfs als hij hierdoor opnieuw zou veroordeeld worden, dan nog moet dat bevestigd worden door een rechtbank van 2de aanleg vooraleer hij opnieuw onverkiesbaar zou worden.

Politieke wetenschappers zeggen dat de waarschijnlijke terugkeer van Lula in het politieke spectrum, gevolgen zal hebben voor kandidaten die zich baseren op een ideologie, niet in het minst voor de plannen voor een herverkiezing van de huidige president, Jair Bolsonaro.

Voorafgaand aan de beslissing van Edson Fachin was er niet echt een waardige tegenstander voor de extreemrechtse Bolsonaro. João Doria (gouverneur São Paulo – PSDB) probeerde zichzelf op te werpen als een alternatief; Luiz Henrique Mandetta (DEM – ex zorgminister) kwam op de proppen, ex-presidentskandidaat Ciro Gomes (PDT) deed heftige pogingen in zijn gekende brute stijl. Maar tot nog toe zijn het allemaal luchtballonnen. Fernando Haddad (PT) komt onzeker over, ook al werd hij door Lula gesteund.

LulBols

De hypothese dat Lula zich volgend jaar aanmeldt als kandidaat, zorgt ervoor dat Bolsonaro een tegenstrever van formaat voor zich krijgt. Dat komt echt niet op een goed moment, gezien de belabberde reputatie van de kapitein met betrekking tot de pandemie, de gehavende economie en de beschuldigingen van corruptie tegen hem en zijn familie. Telkens er nu gesproken wordt over de corruptie van de arbeiderspartij PT, zal men het ook hebben over de luxewoning van R$ 6 miljoen, aangekocht door senator en zoontje Flávio. Wanneer men het zal hebben over de tussenkomst van de PT in staatsbedrijven, zal ook het ingrijpen van Bolsonaro bij Petrobras aan bod komen. De president heeft weinig of geen elementen om zich hiertegen te verdedigen.

Anderen vinden dan weer dat Bolsonaro zich geen betere tegenstander kan dromen. Vandaag scoort de president laag in de peilingen, maar een opflakkering van het anti-PT gevoel bij de Brazilianen, zou hem van pas komen. Het lijdt haast geen twijfel dat dit tot een tweede kiesronde zou leiden tussen Bolsonaro en Lula, en dan is deze laatste zeker de best mogelijke optie voor de eerste.

Ex-president Fernando Henrique Cardoso (PSDB) en ex-Kamervoorzitter Rodrigo Maia (DEM) verklaarden onlangs dat ze spijt hadden omdat ze in 2018 niet voor Fernando Haddad stemden, dit in het licht van de huidige gebeurtenissen. Dergelijke mensen die in 2022 op een tegenstrever van Bolsonaro zouden stemmen, zouden er wellicht meer moeite mee hebben om Lula te steunen in plaats van een andere kandidaat.

Sérgio Moro partijdig of onpartijdig?

Kort na het besluit van Edson Fachin zorgde collega Gilmar Mendes ervoor dat de sessie van het tweede panel op de agenda van dinsdag gezet werd, een sessie waarin een oordeel zou geveld worden over de rol van de voormalige rechter Sérgio Moro in de Lava Jato processen: was hij wel of niet onpartijdig in zijn oordeel over Lula? Mendes vindt van niet en liet dat ook overduidelijk blijken in zijn lezing die bijna twee uur duurde. Minister Lewandowski volgde hem daarin, maar toen het de beurt was aan nieuwkomer Kassio Nunes diende deze een verzoek in om het dossier nader te bestuderen (pedido de visto), waardoor het oordeel op uitgesteld wordt. Edson Fachin en Cármen Lúcia spraken eerder al een oordeel uit in het voordeel van Moro, maar kunnen hun stemmen nog wijzigen. Indien Gilmar Mendes gevolgd wordt door de meerderheid van het tweede panel, dan wordt Lula helemaal vrijgesproken. Voorlopig kreeg hij enkel weer het recht om zich verkiesbaar te stellen, en dat liet Lula de dag nadien duidelijk blijken in São Bernardo do Campo.

Lula spreekt

LulaCB

De ex-president hield de dag nadien (woensdag) een lange toespraak in de hoofdzetel bij de vakbond van de metaalarbeiders (foto), een symbolische keuze omdat hij daar ook de laatste uren doorbracht vooraleer hij zich overleverde aan de federale politie, op 7 april 2018. De toespraak werd live uitgezonden op de televisie. Hij zei dat hij “redenen genoeg had om zich gekwetst te voelen, maar dat het leed van de Brazilianen belangrijker was dan eender welke misdaad die tegen hem gepleegd werd”. Hij had het over de pandemie, het belang van de vaccinaties (Trap niet in de idiote aanbevelingen van de president en de zorgminister, laat u inenten!), de economie en de inkomensverdeling. Ook zei hij dat niemand voor hem bevreesd moet zijn: “Ik ben radicaal omdat ik de problemen van dit land met de wortels wil aanpakken”. Over de verkiezingen van volgend jaar zei hij dat het nog te vroeg is om daaraan te denken. Niettemin spaarde hij geen kritiek op Bolsonaro en positioneerde zich alvast als zijn grote tegenstander, alsmede diens bewapeningspolitiek.

“Wie wapens nodig heeft zijn onze strijdkrachten, onze politie die vaak het gevecht met de criminaliteit moet aangaan met een oude en verroest kaliber 38”.

LulaVC
Lula krijgt de eerste dosis van het vaccin toegediend.

Over het huidige beleid: “Dit land heeft geen regering, zorgt niet voor zijn economie, werkgelegenheid, inkomen, gezondheidszorg, milieu, opvoeding, de noodlijdenden in de periferie. Voor wie zorgen ze dan eigenlijk wel?” , zo vroeg hij zich af. Over Bolsonaro: “Hij weet niet wat het betekent om president te zijn van de republiek. Hij deed niets in zijn ganse leven. Hij was zelfs geen kapitein, schopte het enkel tot luitenant en werd pas later bevorderd omdat hij met pensioen ging”.

Over de wetenschap: “Onze planeet is rond. Bolsonaro heeft een astronaut in zijn regering (Marcos Pontes). Die vloog met een raket toen ik nog president was. Als hij toen niet sliep, dan kon hij zien dat de aarde rond was”.

Over Edson Fachin, de minister/rechter die het gerecht in Curitiba onbevoegd verklaarde: “Ik heb altijd geweten dat het STF zou erkennen dat ik nooit een misdaad beging”. In werkelijkheid oordeelde Fachin enkel dat het hof in Curitiba niet bevoegd was, en sprak hij zich niet uit over de schuld of onschuld van Lula.

Moreel strafblad

De teerling werd geworpen, ex-president Lula is weer terug in het spel. Velen vragen zich af of het verhaal van “nós contra eles” (wij tegen hen) weer terug gaat beginnen. Opnieuw het welles-nietes spelletje op de sociale media door een opflakkering van de polarisatie, niemand zit er op te wachten. Columnist Ricardo Noblat maakt het duidelijk in zijn stukje “A ficha moral de Lula é suja” (het morele strafblad van Lula is nog steeds vuil). Het is niet mogelijk om de mensalão en petrolão schandalen zomaar uit te vegen. Ze vonden plaats en Lula was er nillens willens bij betrokken. Partijbonzen als José Dirceu, João Vaccari, Delúbio Soares en Antonio Palocci vlogen erdoor achter de tralies. De overwinning van Bolsonaro in 2018 was een rechtstreeks gevolg van de haat tegen de arbeiderspartij en hun geknoei.

Uiteraard is de situatie ingewikkelder dan hierboven beschreven. Er staat veel meer op het spel en er zijn veel meer deelnemers dan Lula en Bolsonaro, om nog maar te zwijgen van de pandemie die nu, over een periode van 1 jaar, al tweemaal zoveel slachtoffers maakte in gans Brazilië dan de atoombom op Hiroshima in 1945.

Een uitstekende analyse werd gemaakt door Wies Ubags, een longread die we u sterk kunnen aanbevelen, met als titel “Presidentiële hoogmoed in tijden van corona“.

Steek die maskers in uw r**t

Volksvertegenwoordiger en zoon van de president, Eduardo Bolsonaro, werd door columniste Olga Curado (UOL) omschreven als een “functionele analfabeet”. Hij plaatste deze week een video bij Instagram waarin hij, vanop de achterbank van een voertuig, verklaarde dat het gezeur over mondkapjes dragen nu maar eens moest ophouden en “dat ze die maskers in hun r**t mogen steken”. Zoonlief was net terug uit Israël, waar hij, samen met onder meer BZ-minister Ernesto Araújo, op onderzoek ging naar een neusspray die mogelijk zou kunnen helpen in de strijd tegen covid-19, maar momenteel nog in een testfase verkeert. Tijdens een persconferentie ter plaatse werd Araújo er even op gewezen dat hij zijn masker moest opzetten. Vooraleer te vertrekken naar Israël poseerde het groepje voor het vliegtuig zonder masker. In Israël aangekomen, poseerden ze opnieuw, maar deze keer met masker.

EduardoCarlosEduardo en Carlos ‘Carluxo’ Bolsonaro

Carlos, de broer van Eduardo, ook gekend onder zijn bijnaam Carluxo, is gemeenteraadslid in Rio de Janeiro. Hij liet er zich vorige woensdag opvallen door een scheldpartij tegen zijn collega’s. Het kwam zover dat de voorzitter van de raad zijn microfoon liet afsluiten.

Het debat ging over een wetsontwerp om een dag in het leven te roepen tegen het geweld dat op vrouwen gepleegd wordt. Tijdens de discussie werden verklaringen voorgelezen van ex-president Dilma Rousseff. In die verklaringen werd gezegd dat vrouwen het grootste slachtoffer zijn van de pandemie, en dat de huidige regering die nog verergert door de vaccinatie van de bevolking te hinderen en te vertragen, en te weinig doet om de bevolking te voorzien van een nooduitkering. Carluxo reageerde:

“Jammer genoeg zitten er enkel schurken in deze raad die alles naar een politiek niveau leiden in plaats van te proberen om de maatschappij in Rio de Janeiro en in het ganse land te verbeteren. Mijn stem gaat naar het project, en een afkeuring van de altijd aanwezige schurken; zij weten heel goed waar ik het over heb”.

Een van de raadsleden antwoordde: “Mijn afkeuring gaat naar het gebruik van het woord schurken”.

Carlos: “Dus dat wil zeggen dat een vagebond mij mag uitmaken voor genocidaal, mijn vader als een massamoordenaar, en ik mag het niet hebben over schurken? Jullie zijn wel degelijk schurken, met een ballonkop”.

Beide nakomelingen toonden nog maar eens aan dat een appel nooit ver van de boom valt.

Zambelli

Carla Zambelli (PSL – foto), volksvertegenwoordiger en overtuigde Bolsonaro aanhangster, is de nieuwe voorzitster van de Kamercommissie voor Milieu. Als dusdanig legde ze reeds een gedenkwaardige verklaring af: “President Bolsonaro en zijn regering zijn niet verantwoordelijk voor de verhoogde graad van ontbossing en bosbranden. Die zijn een gevolg van de klimaatswijzigingen, omstandigheden. Zambelli is een doelwit van het hooggerechtshof STF in een onderzoek naar de verspreiding van nepnieuws. Ze zei ook tegen de leden van de commissie dat de NGO’s in het Amazonegebied zullen onderzocht worden om te weten hoe die hun geld besteden. Voor haar werd het beeld dat de regering zich niets aantrekt van het milieu, door links in het leven geroepen.

Kicis

Haar collega Bia Kicis (PSL – foto), zo mogelijk nog een straffere ‘bolsonarista’, kreeg de leiding over het CCJ (Comissão de Constituição e Justica – Commissie van de grondwet en het gerecht), de belangrijkste commissie van het parlement. Ook zij wordt onderzocht door het STF, meer bepaald met betrekking tot het organiseren van acties tegen de democratie. Haar aanstelling kreeg erg veel kritiek, ook van ministers bij het STF. Kicis liet zich ook herhaaldelijk opmerken voor haar houding tegen het gebruik van mondmaskers in de strijd tegen de pandemie, en tegen het respecteren van sociale isolering om de verspreiding van het virus tegen te gaan.

Dat virus veroorzaakte inmiddels 275.276 doden, en 11.368.316 geïnfecteerden. Alle staten kleuren rood, behalve Amazonas, Rio de Janeiro en Roirama. Het gemiddelde aantal slachtoffers liep op tot meer dan 1.700/dag. In São Paulo zijn er handen tekort bij het medisch personeel. Dokters verdedigen strengere lockdown maatregelen en zeggen dat de pandemie langer kan aanslepen in Brazilië dan elders.

Ondertussen slaagt de regering er niet in om handtastend op te treden. Zorgminister Pazuella legt verklaringen af die kant noch wal raken, beweerde zelfs dat de gezondheidszorg het goed doet en dat er geen gevaar bestaat dat die in elkaar stort (wat inmiddels wel een feit is op diverse plaatsen in Brazilië). Belangrijke parlementairen dringen erop aan dat hij vervangen wordt.

Balada
Een bende jonge feestneuzen wordt weggejaagd door de politie in São Paulo na het opdoeken van een clandestiene fuif.

Ondanks al het leed, dat dagelijks breed uitgesmeerd wordt op de Braziliaanse televisie, blijven sommigen hardnekkig weigeren om een masker te dragen. De politie in de grote steden heeft de handen vol om clandestiene feestjes stil te leggen.

Er zijn vast betere dagen op komst, maar die zijn nog niet zichtbaar, zelfs niet aan het einde van de tunnel.

Bronnen: BBC Brasil – Estadão – UOL Notícias – Terra – G1 – Veja

Foto's: Fotos Públicas - Paulo Pinto - Rovena Rosa - Agência Brasil / Facebook / Marcos Corrêa - Carolina Antunes - PR / Fotos Públicas - Ricardo Stuckert