CarroBalas

De noordoostelijke regio’s van Brazilië staan bovenaan in de ranglijst van het aantal doden door geweld: moorden, berovingen en verwondingen met dodelijke afloop, in de eerste helft van 2020. Dat is een verrassende vaststelling omdat er zowel in 2018 en 2019 een relevante daling van dit soort misdaden geregistreerd werd, voornamelijk in de noordoostelijke staten. Maar ook omdat de groei van het aantal doden dit jaar voornamelijk in gans de regio vastgesteld wordt, ondanks de inmiddels meer dan 4 maanden isolement als gevolg van de pandemie.

De balans van het eerste semester geeft de volgende cijfers weer in negen noordoostelijke deelstaten: Alagoas (15,5%), Bahia (5,6%), Ceará (102,3%), Maranhão (21,1%), Paraíba (19,4%), Pernambuco (11,5%), Piauí (7,7%), Rio Grande do Norte (8,5%) en Sergipe (7,3%). Terwijl de cijfers van misdaden met geweld in gans de regio met 22,4% omhooggaan, verminderden ze of bleven stabiel in het zuidoosten (-0,8%), het zuiden (1,7%), het noorden (-13,8%) en centraalwesten (-10,4%).

Geen enkele staat van Brazilië beleeft echter een dramatische situatie als die van Ceará waar het aantal moorden verdubbelde in de eerste helft van het jaar, in vergelijk met 2019. Toen was het net het tegenovergestelde: Ceará was toen de staat waar het aantal moorden het meest verminderde, met 50%.

Ondanks de herverkiezing van gouverneur Camilo Santana beleefde Ceará al moeilijke momenten dit jaar, met de muiterij van de militaire politie in februari. In die maand steeg het percentage moorden met 178%, i.v.m. dezelfde periode in 2019. Sinds toen, met uitzondering van de maand maart, verdubbelde het aantal moorden iedere maand.

De crisis bij de militaire politie moedigde het conflict aan tussen rivaliserende misdadige groepen die begonnen te vechten voor de macht en de overheersing van de markt. Het gaat blijkbaar om een dispuut tussen het Comando Vermelho (CV – nationaal) en de (lokale) Guardiões do Estado.

De sterke groei in de regio roept vragen op: doet de CV nu hetzelfde in Ceará wat ze in andere staten doen (strijden om territorium en de macht)? Bestaat er een dialoog tussen de regionale leiders van deze groepen die gezamenlijke acties kunnen bevorderen? Het is niet makkelijk om te weten of dat een zinvolle hypothese is in het licht van de beperkte uitwisseling van informatie tussen de inlichtingendiensten van deelstaten en de nationale diensten.

De grote verschillen in de cijfers van de noordoostelijke staten, meer dan een gevolg van het overheidsbeleid, kan verband houden met indirecte problemen van de drugsmarkt, waar de concurrentiestrijd dikwijls met kogels wordt beslecht. Er bestaat tenslotte een relatieve politieke stabiliteit in de regio aangezien zes van de zeven herkozen Braziliaanse gouverneurs in een van die staten regeert. De voornaamste verandering in het gebied kwam door het coronavirus: door de isolatie hadden de misdaadcijfers moeten dalen.

Het resultaat van de groei is dat zes staten in het noordoosten nu aan de kop staan van de ranglijst van de meest gewelddadige staten van het land, met Ceará als uitschieter, gevolgd door Pernambuco, Rio Grande do Norte, Alagoas, Sergipe en Bahia.

São Paulo

São Paulo blijft de staat met het kleinste aantal gewelddadige sterfgevallen in Brazilië, maar de situatie werd niettemin zorgwekkend voor de “paulistas”, die het semester afsloten met een toename van het aantal moorden van 4,7%. Als de trend zich voortzet, dreigt de staat midden in een pandemisch jaar, een van de zeldzame stijgingen van het jaarlijkse geweldpercentage in de afgelopen twee decennia te registreren. De stijging valt samen met de opeenvolgende verslagen van moordpartijen door de politie, acties die lijken bij te dragen aan het stimuleren van algemeen geweld in de staat.

Rio de Janeiro

Een andere situatie die de aandacht trekt, is die van Rio de Janeiro. De staat startte 2020 met een ernstige politieke crisis en de dreiging van afzetting van gouverneur Wilson Witzel. In deze periode leek de regering de controle over de politie te hebben verloren, die diverse operaties op de heuvels van de stad begon uit te voeren, zelfs tijdens het sociale isolement, toen bewoners maskers, hygiënepakketten en voedsel uitdeelden.

In die periode vielen er meer doden door politiegeweld, zelfs in maart, de eerste maand van isolatie, toen er een stijging genoteerd werd van 6% van het aantal moorden. Er kwam veel protest vanuit de maatschappij tegen de vele doden, veroorzaakt door de politie tijdens geïsoleerde acties. In juni vaardigde het federale hooggerechtshof een bevel uit om de politieoperaties tijdens de coronavirus-pandemie te beperken, het aantal schietpartijen en sterfgevallen in gemeenschappen en het geweld in Rio te verminderen.

Bron

Foto: YouTube