GuePau

De Datafolha enquête (van 13/08), die hier eerder al aan bod kwam, wees uit dat president Bolsonaro de beste beoordeling haalde sinds het begin van zijn ambtstermijn. Voor 37% van de Brazilianen doet de regering het goed of zeer goed. Bij de vorige enquête die op het einde van juni gepubliceerd werd, haalde hij nog maar 32%. Ook de graad van afwijzing daalde van 44% naar 34%.

Cesar Zucco, PhD in politieke wetenschappen aan de universiteit van LA – California, en professor aan de Getúlio Vargas Stichting in São Paulo, oordeelt dat de cijfers grotendeels te danken zijn aan de noodhulp (Auxílio Emergencial) die bedongen werd voor de pandemie van het coronavirus, aangezien er nooit eerder geld werd verleend aan zoveel mensen als nu. De professor zegt er wel bij “dat het verkeerd zou zijn om te denken dat Bolsonaro een genie is die de formule ontdekte om de verkiezingen te winnen”.

Wat verklaart dan deze populariteitssprong?

De simpelste verklaring, niet noodzakelijk de enige of de volledige, is dat de goedkeuring van de president sterk gelinkt is aan het welzijn van de mensen. Dat is geen verrassing, of iets onbekends. Dat is zo in gans de wereld. We praten hier over de grootste geldoverdracht in de geschiedenis. De nooduitkering als gevolg van de pandemie is groter dan het jaarlijkse bedrag wat anders naar de Bolsa Família ging, en bereikt ook een veel groter aantal mensen. De sociale ongelijkheid verminderde, buiten de armoedegrens, het inkomen steeg.

De reactie van de bevolking is niet noodzakelijk bewust. Ze voelen zich gewoon beter en hebben de neiging om de president beter te beoordelen. Het gaat ook niet alleen om mensen die rechtstreeks getroffen werden, maar ook indirect, zoals handelaars. De verbetering is niet verrassend.

Bestaat er een overeenkomst met Lula die zich als de “vader” beschouwt van de Bolsa Família, en Bolsonaro die suggereert dat hij dit model wil volgen?

Toen Lula de vorige programma’s implementeerde, was dat in de loop van de jaren voor de verkiezingen. Er was dus een electoraal effect, maar in het geval van de Bolsa Família niet groot genoeg om de uitslag van een verkiezing te bepalen. Lula haalde 85% goedkeuring aan het einde van zijn tweede ambtstermijn, en iets minder bij het eerste, maar dat kwam niet alleen door de Bolsa Família. Sinds 2004 was er een bijzonder sterke economische groei in het voordeel van de armen, meer werkgelegenheid, een hoger minimumloon, meer krediet, een aantal factoren die verder gingen dan de Bolsa Família. Mocht het enkel maar de hulp geweest zijn, dan was hij waarschijnlijk niet opnieuw verkozen. Kiezers die stemmen met economische argumenten, zijn niet bepaald loyale kiezers. Als de economische situatie verslechtert, stemmen ze meestal tegen, zonder noodzakelijkerwijs te weten waarom.

In het geval van Bolsonaro hebben we nu een uitkering die erg groot is, die de populariteit omhoog krikt, maar die niet kan worden volgehouden. Als Bolsonaro denkt dat hij Lula op deze manier een hak kan zetten, dan zit hij ernaast. Lula beleefde destijds een boom van de commodity’s, die niet van hem afhing. Ook presidenten van andere landen waren populair in die tijd, zeker in Latijns-Amerika. Onder die omstandigheden is veel mogelijk, zoals het uitdelen van een Bolsa Família, geld geven aan de mensen, zonder het risico om de fiscale verantwoordelijkheid te schenden.

Vandaag heeft Brazilië geen geld. De wereld is niet gunstig, voor eender welk land. De grondstoffenprijzen zijn laag. Lula had het Bolsa Família programma vandaag niet kunnen uitvoeren zoals hij toen wel kon. Bolsonaro is dus geen genie die dé formule ontdekte om de verkiezingen te winnen, behalve als hij geld gaat drukken. Als hij dat doet, dan weet je al wat er gaat gebeuren. De huidige noodhulp kan niet worden gehandhaafd. Hij zal plots uitpakken met een andere Bolsa Família die hij deze keer Renda Brasil gaat noemen. Zolang als er een extreem hoge informaliteit bestaat, een hoge graad van werkloosheid, kan je de uitkering noemen zoals je wil, maar ze zal niet volstaan om de verkiezingen te winnen. De huidige omstandigheden zijn ongunstig en ik zou durven stellen dat Bolsonaro niet bepaald de meest bekwame president ter wereld is.

Mogelijk wordt hij populairder bij de armen dan bij de rijken dankzij de noodhulp, en is wellicht de geschikte kandidaat voor de mensen die de uitkering ontvangen. Het algemene gemiddelde zal echter laag blijven zolang de economische crisis aanhoudt en hij niet iedereen geld kan geven. En dat kan natuurlijk niet. Een herverkiezing zou gegarandeerd zijn als hij de economie kan verbeteren. De uitkering is nu nodig, maar het is een schuld die opgebouwd wordt. Hij is er nu door gegijzeld en verkeert in de onmogelijkheid om dit voort te zetten, en dat is een probleem.

Bolsonaro heeft ook laten zien dat hij wat “gematigder” is en conflicten vermijdt die hij ooit zonder aarzelen voedde. Zou deze knipoog naar gematigdheid helpen om de relatie van de president met de Braziliaanse middenklasse te kalmeren?

Het is een politieke beweging, waarvan we niet eens weten of ze echt is. Als we tot nu toe naar zijn geschiedenis kijken, heeft hij zoveel fluctuaties gehad, er waren momenten dat hij stiller was en andere dat hij meer sprak. Het is moeilijk te zeggen dat alles nu alleen zal gaan omdat hij twee keer verscheen met (Kamervoorzitter) Rodrigo Maia en (Senaatsvoorzitter) Davi Alcolumbre. Hij bereidt zich waarschijnlijk voor om Paulo Guedes (Economie) te ontslaan. Hij is tactisch, niet strategisch.

Wat zouden de gevolgen zijn van die “scheiding”?

De discussie over een “fiscale tijdbom” door de noodhulp is er eentje waar Bolsonaro geen duidelijk beeld van heeft. Tot nog toe was de markt vrij genereus voor hem, iets waar Guedes garant voor stond. Het zou een duidelijke crisis ontlokken, een situatie waarin de regering de geplande bezuinigingen opgeeft, en dat zou op zijn beurt een crisis veroorzaken op de markt, het kapitaal, de investeringen.

Bron

Foto: Alan Santos - PR