racismoOm meteen met de deur in huis te vallen en antwoord te geven op de vraag: 61% van de Brazilianen vinden dat het land racistisch is. Dit kwam aan het licht na een peiling door het instituut Paraná Pesquisas, in opdracht van het weekblad Veja. Aan voorbeelden ontbreekt het niet.

matpiresIn Valinhos, in het binnenland van de staat São Paulo, werd motoboy Matheus Pires, een bezorger van bestellingen via een app, beledigd door de bewoner van een condominium waar hij een bestelling ging afleveren. De man riep naar hem “Hier ben jij jaloers op!” , wijzend naar de kleur van zijn eigen huid (foto). In Rio de Janeiro werd een andere jonge zwarte, eveneens met de naam Matheus, in elkaar geslagen door twee agenten van de militaire politie in burger, in het winkelcentrum Ilha Plaza. Matheus probeerde enkel een uurwerk (dat hij kocht voor vaderdag) in te ruilen voor een ander. Omdat hij een kleurling was dachten de aanvallers dat hij in de Renner winkel was om er iets te stelen. Een andere tragedie vond plaats in São Paulo. Rogério Junior leende de motorfiets van een vriend op zijn 19de verjaardag. Hij werd plots achtervolgd door twee politiemannen die op hem schoten omdat ze dachten dat hij gewapend was. De jongen viel neer op het trottoir en stierf later in het hospitaal. Hij was ongewapend. Beide agenten werden van de straat gehaald.

De voorbeelden geven aan hoe het racisme werkt in Brazilië. Het gaat niet alleen om vooroordelen en raciale verwondingen, maar ook om het bestaan van een structuur die leidt tot politiegeweld, sociale ongelijkheid en het gebrek aan evenwicht waardoor de kansen van blanken en zwarten een grote ongelijkheid vertonen. Nieuw echter, is dat dergelijke incidenten afwijzende reacties beginnen op te wekken in de samenleving, en een toename van het collectieve bewustzijn dat er wel degelijk racisme bestaat in Brazilië, een ingebakken racisme dat dringend moet bestreden worden. Dat lost meteen nog niets op, maar de diagnose is de eerste stap tot genezing.

De peiling wijst uit dat 61% van de ondervraagden vinden dat Brazilië een racistisch land is, terwijl 34% het probleem ontkent. Deze vaststelling is historisch, in aanmerking genomen dat de Brazilianen altijd werden voorgehouden dat ze leven onder de auspiciën van een “raciale democratie” waarin alle rassen in harmonie verbroederden en dezelfde rechten genoten. Dat rookgordijn verborg decennia lang het ernstige probleem.

Op straat werd het probleem gematerialiseerd door de beweging “Vidas Negras Importam (de Braziliaanse versie van ‘Black Lives Matter’). De bevolking heeft lange tijd gedacht dat racisme enkel bestond in de afkeer van blanken tegen zwarten. Intellectuelen uit de zwarte beweging begonnen echter duidelijk te maken dat het niet alleen gaat om een oppervlakkige laag, maar een grote reeks sociale ongelijkheden met betrekking tot de blanken. Vooroordelen worden onthuld in cijfers.

Brazilië, waar 56% van de bevolking zichzelf identificeert als zwart of bruin, is een land met een enorme ongelijkheid, in vergelijk met de situatie van blanken. Slechts 4,7% van de leidinggevende posities in de 500 grootste bedrijven van het land wordt ingenomen door kleurlingen. Deze bevolkingsgroep vormt wel 75% van de mensen die omkomen door een politiekogel, en 62% van ge gevangenisbevolking. Het is geen toeval dat de dodelijke slachtoffers van het coronavirus voor 55% bestaan uit zwarten, tegen 38% blanken. Dit heeft veel, zo niet alles te maken met de slechte gezondheidszorg in arme buurten en de concentratie van zwarten in dergelijke wijken.

In de cijfers van de enquête valt eveneens op dat het probleem door 67% van de vrouwen erkend wordt, tegen 54% van de mannen, en, hoe hoger het opleidingsniveau, hoe groter het percentage dat racisme erkent. Ook de leeftijd maakt een verschil: 44% van de ondervraagden tussen 25 en 35 zei dat ze al getuige waren van een racistische handeling of uitspraak, tegen 34% bij de zestigplussers.

Bron

Foto's: Twitter / YouTube