BrasilConstrutorRuinasCapa

“Brazilië, de ruïne bouwer” is een boek, geschreven door de journaliste Eliane Brum. De ondertitel luidt: “Een kijk op Brazilië, van Lula tot Bolsonaro”. Eliane Brum (54) werkt sinds oktober 2013 als columniste voor de krant El País. Voorheen schreef zij voor het weekblad Época. Op 28 januari 2010 was zij een van de winnaars van de “Premios Internacionales de Periodismo Rey de España” door haar reportage “O Islã dos Manos”, over de aanwezigheid van de islam in de periferieën van de Braziliaanse steden. Die reportage verscheen bij Época, in februari 2009.

In “Brazilië, de ruïne bouwer” analyseert zij de twee eerste decennia van deze eeuw, een periode die zij omschrijft als “Wij hielden zoveel van elkaar dat we elkaar nu haten”. Fundamenteel in haar werk is het perspectief van de minder bedeelden, de bevolking in de randsteden, de inwoners van de Braziliaanse wouden, van zij die er niet in slagen om een normaal dagelijks leven te leiden. Eliane streeft naar een herstel van de waarheid die voor velen een abstract begrip werd. De journaliste is ook erg begaan met de inheemse bevolking in Amazonas, en het leed van de indianen die weg moesten omdat er voorrang geven werd aan de bouw van de waterkrachtcentrale Belo Monte, “een catastrofe die het inheemse volk en sociale bewegingen decennialang wisten te vermijden”.

ElianeBrumEliane Brum

De schrijfster draait geen doekjes rond de fouten van de politieke leiders, of ze nu links of rechts zijn, van de PT, de (P)MDB, de PSDB of anderen. De verkiezing van Lula, een eenvoudige metaalarbeider, komt ruim aan bod, net als zijn beperkingen en de gevolgen ervan. Van daaruit gaat het via “gerente” Dilma Rousseff naar de oude politiek van Michel Temer, en tenslotte de overwinning van de extreemrechtse Bolsonaro, inclusief de eerste honderd dagen van zijn regering. Thema’s als de opkomst en groei van het evangelisch geloof, het diepgewortelde racisme, het geweld dat vooral slachtoffers maakt bij de armen, het nieuwe feminisme, het falend geheugen en het autoritarisme krijgen veel aandacht en worden deskundig uitgelegd.

Een uittreksel:

“De internationale repercussie van Lula, die een popidool werd in de “eerste klasse” wereld, was te danken aan de magie om de armoede te verminderen zonder te raken aan de bezittingen van de rijken. De rijken werden nog rijker, de banken maakten recordwinsten (oplopend tot R$ 280 miljard in de acht jaren van zijn twee mandaten), iets wat Lula apetrots maakte. Meer en meer mensen aten drie keer per dag, niet vanzelfsprekend in een land als Brazilië, nog minder in een gans mensenleven. Tussen 2002 en 2010 slaagden 24 miljoen mensen erin om een TV te kopen, 31,6 miljoen kochten een koelkast en nog eens 31,5 miljoen, een wasmachine. Aan het einde van de regering Lula, volgens het instituut Data Popular, vormde de C-klasse de grootste groep consumenten van elektrische huishoudtoestellen en elektronische apparaten waar zij 45% van hun inkomen aan besteedden, tegen 37% door de meest rijkste groepen (A en B klasse). Het probleem is dat magie niet bestaat, zoals we weten. Een goochelaar mag nooit geloven in zijn eigen truk, noch de illusie vergeten van zijn publiek dat toekijkt. De magie van Lula was enkel mogelijk door de verhoging van de export van grondstoffen, speciaal aangedreven door de versnelde aankoop door China. De magie had ook een prijskaartje dat erg hoog was: de kost van de natuur”.

“Brasil, construtor de ruínas”, verscheen vorig jaar in oktober en is een “must read” voor eenieder die Brazilië wil begrijpen. De regeringen van Lula en Dilma worden tot op het bot ontleed, inclusief een retrospectief op de manifestaties van 2013. Daarnaast geeft een boek een klaar en duidelijk inzicht over wat daarna kwam, en wellicht nog komen gaat. Om de absurditeiten van vandaag te begrijpen, moet teruggegrepen worden naar gisteren. Het werk van de journaliste levert stof op tot nadenken, haalt vooroordelen onderuit en zet de puntjes op de i.

Jammer genoeg werd “Brasil, construtor de ruínas: Um olhar sobre o Brasil, de Lula a Bolsonaro” nog niet vertaald (voor zover bekend) en is het enkel beschikbaar in het Portugees bij boekhandels als Amazon, Saraiva, Livraria Cultura en Travessa, ook in een zeer betaalbare eBook versie.

Foto: Wikimedia Commons.