PobrezaMare

Wat hierboven te zien is op de foto, is helaas geen uitzondering in Brazilië. Een kind loopt langs een open riool in de sloppenwijk Complexo da Maré, in de noordelijke zone van Rio de Janeiro. Wanneer het regent, dan stijgt het waterpeil en dringt de gammele krotten binnen die u lager kan zien. Het zijn dergelijke mensen, miljoenen in gans Brazilië, die afhankelijk zijn van de sociale uitkering Bolsa Família. Vandaag zijn zij opgesplitst in twee groepen: zij die de uitkering nog altijd ontvangen, en vele anderen die in de rij staan om ze opnieuw te ontvangen omdat ze om een of andere reden uitgesloten werden. Die groep wordt in een redactioneel stukje in de krant Estadão omschreven als “sem-bolsa” (zonder uitkering).

Het gaat bij die tweede groep letterlijk om miljoenen die de gemeentebesturen afdweilen in een poging om de maandelijkse aalmoes terug te krijgen. Helaas voor hen zijn vele van deze gemeentebesturen zelf arm en beschikken niet over de middelen om hen te helpen. Het probleem cumuleert, zowel voor de arme families als voor de gemeentes omdat de federale regering sinds het eerste semester van vorig jaar de betalingen staakte. De stijging van de armoede was voorspelbaar. De werkgelegenheid gaat erg langzaam omhoog en blijft nog steeds groot in vergelijk met andere groeiende economieën en zeker met landen uit de eerste wereld.

PobrezaMareCasas

De economische en sociale programma’s van Brazilië worden nog altijd uitgevoerd alsof de lagere sociale klasse het nog niet zo slecht heeft. In de file van de “Sem-Bolsa” staat echter een rij van 3,5 miljoen mensen, wat neerkomt op 1,5 miljoen families. De situatie verergerde na juni van vorig jaar. In mei 2019 kregen 264.159 nieuwe families een uitkering. In juni daalde dat cijfer tot 2.542. Dat aantal bleef zweven op deze hoogte tot in oktober, de laatste maand dat er nog families geregistreerd werden. Volgens het ministerie van Burgerschap (ministério da Cidadania) zullen de problemen opgelost worden zo gauw als de studie omtrent een herstructurering van het Bolsa Família programma rond is.

Dat is op zijn minst een schokkend antwoord. Miljoenen extreme armen krijgen nu geen assistentie, te midden van een zwakke economie met hoge werkloosheidscijfers terwijl er een studie uitgevoerd wordt om het belangrijkste sociale programma te hervormen? Maar er is nog een tweede reden, zo zeggen technici die betrokken zijn met het programma. Volgens deze bronnen was de vermindering en stopzetting van nieuwe aansluitingen een manoeuvre om geld bij elkaar te krijgen voor het uitbetalen van de dertiende maand van de steuntrekkers, een belofte van president Jair Bolsonaro. Indien dit klopt, dan heeft iemand besloten om voorlopig de deur niet te openen voor de noodlijdenden, enkel om hen te bevoordelen die reeds genieten van de uitkering.

Uiteraard schenkt al deze uitleg geen bevrediging aan de families “sem-bolsa”, noch aan de gemeentes die onder druk gezet worden om steun te verlenen, noch aan Onyx Lorenzoni, de voormalige stafchef die op een zachte manier opzijgeschoven werd en nu maar moet zien hoe hij dat allemaal oplost, als nieuwe minister van burgerschap. Niemand van de regering heeft een duidelijk antwoord op de vraag “wanneer zal dit opgelost worden”.

De gevolgen van de economische crisis blijven vooralsnog bestaan, ook al kwam er weer wat groei in 2017. De werkloosheidscijfers blijven onrustwekkend, de vooruitzichten somber, vooral voor minder gekwalificeerde werknemers. Het is allemaal goed en wel om te zeggen “Geef hen geen brood, maar leer hen brood bakken”, maar van dat leren komt nog altijd niet veel in huis. Miljoenen armen worden in de steek gelaten, en daar bestaat geen rechtvaardiging voor.

Een economische expansie van 2% tot 2,3%, zoals vooropgesteld door economen, is onvoldoende om de werkloosheid op te krikken. Het aantal werklozen en informele werkers blijft te hoog. Beide groepen horen dan nog bij de gelukkigen, in vergelijking met anderen zonder enige kwalificatie. De overheid staat voor een grote uitdaging en moet zoeken naar manieren om de groei te stimuleren, en om de noodhulp aan armen te handhaven. De verkiezingen van dit jaar kunnen mogelijk een stimulans vormen om dat te doen wat moet gedaan worden.

Een vertaling van “Milhões na fila dos sem-bolsa” – Estadão

Foto's: Fernando Frazão - Agência Brasil