Fumaca-MT

De branden in het Amazonegebied waren politiek goed voor beide zijden: de Franse president Macron toonde zich bezorgd voor het milieu, met de ecologie, en won ook bij de grove uitlatingen van Bolsonaro die de Franse first lady raakten; en Bolsonaro op zijn beurt kon bewijzen dat hij de steun heeft van Donald Trump, alsmede de steun van Japan, Canada, Duitsland en Groot Brittannië. Brazilië won er ook een beetje bij, omdat de politiek van het behoud van het Amazonegebied nu ter discussie kwam, pro en contra. Bolsonaro moet wel uitkijken dat de rook uit dat gebied zijn politieke visie belemmert: zijn populariteit gaat naar de haaien, en dat heeft niets te maken met de branden, wel met de economie.

Er steken een aantal flinke hervormingen in de oven, maar geen enkele daarvan heeft het nodige onmiddellijke effect: een daling van de werkloosheid, een stijgende ontwikkeling, een verhoging van de koopkracht. Er zijn minder mensen geïnteresseerd in het regenwoud dan in de rekeningen die moeten betaald worden, een baan, de noodzakelijkheden van hun familie.

En dat is de reden voor de negatieve uitslag van de peiling die uitgevoerd werd door CNT (Confederação Nacional de Transportes): Bolsonaro wordt als slecht of zeer slecht beschouwd door 39,5% van de ondervraagden, 29,4% zegt dat hij het goed doet, of zeer goed. Dat is een negatieve vaststelling, nog meer in aanmerking genomen dat hij in februari nog door 39% als goed of zeer goed beschouwd werd. De goeie ouwe tijd.

Interne strubbelingen, externe beledigingen, een ambassadeur die de president aanspreekt als papa. Echter wie stemt, is de geldbeugel. Argentinië is het voorbeeld.

Wie had dat gedacht

In de Europese pers werd een jongeling getoond, wanhopig omwille van de vuurhaarden, die naar het Amazonegebied trok en er een giraffe redde, een dier dat daar niet voorkomt. Bolsonaro gaf kritiek op Noorwegen en toonde een video over de walvisvangst door… Denemarken. Macron zei dat het Amazonegebied de long is van de wereld (klopt niet: volwassen planten consumeren de zuurstof die zij genereren). Voor Bolsonaro is er geen plaats voor de landbouw indien de reservaten van de inheemse bevolking, de Marrons en beschermde gebieden niet verminderd worden.

Fazenda-Vale-Cristalino

Toch wel: het project Jari (cellulose), monumentaal groot, behoudt 90% van het woud, is productief en maakt winst. Duitsland protesteerde tegen de branden, maar een Duitse industrie, Volkswagen, promoveerde decennia geleden (tussen 1974 en 1986) wat zij noemden “a maior queimada da História” (de grootste brand in de geschiedenis) in Pará, in hun Fazenda Vale Cristalino, voor veeteelt. Een bedrijf waar Noorwegen 30% van het kapitaal bezit, Norsk Hydro, beschikt in het regenwoudgebied over een immens grote hoeveelheid bauxiet die enkel kan gewonnen worden indien het woud erboven weggehaald wordt.

Jaren geleden veilde Incra (Instituto Nacional de Colonização e Reforma Agrária – Instituut voor landbouwhervorming) gronden in het gebied. De winnaars investeerden in omheiningen, installeerden zich en even later verscheen Funai (Fundação Nacional do Índio – het overheidsorgaan voor de inheemse bevolking) om hen weg te sturen, omdat de regio toebehoorde aan de indianen. Maar die zijn er nauwelijks, enkele tientallen o.l.v. stamhoofd Manuel. Waarom zoveel grond voor zo weinig mensen? Het antwoord van Funai: de indianen dwaalden rond.

Zelfs rondwandelend heeft de stam zes maanden nodig om van het ene uiterste van het reservaat, naar het andere te lopen. De investeerders waren hun geld kwijt: de wet verbood gerechtelijke acties. Incra bood later andere gronden aan, met dezelfde waarde. Opnieuw investeren. Geen gerechtelijke zekerheid.

Er wordt erg veel gepraat over de branden. Hoe kan je die wijten aan één enkele oorzaak wanneer het Amazonegebied even groot is als de Europese Unie? Er zijn verschillende oorzaken: de droogte, eigen aan het seizoen; het verbranden van oogstafval; misdadigers die hout kappen om clandestiene fazendas te creëren, of om reeds bestaande fazendas uit te breiden. En de knotsgekken: de groep Sertão uit Pará (die de politie zou moeten oppakken) die via Whatsapp opriep om 10 augustus uit te roepen als “Dia do Fogo” (dag van het vuur), om een woudreserve van 1,3 miljoen hectaren te bezetten. Er werden motorrijders gecontracteerd om branden te stichten in het struikgewas, aan de randen van de wegen, en mannen met kettingzagen om de boel op te ruimen zodat er niets zou overblijven. In die groep: goudzoekers, grileiros (illegale grondbezetters), landeigenaars die hun gebied willen uitbreiden, mensen uit de stad die “fazendeiro” willen worden zonder dat ze eerst grond moeten kopen.

De regering is schuldig omdat ze het verkeerde idee doorgaven, met name dat het niet zo belangrijk is om het milieu te behouden. En daaruit werd geconcludeerd “doe maar wat jullie willen”.

Dit artikel werd geschreven door columnist Carlos Brickmann. U vindt hier de originele versie.

Foto: Fotos Públicas - Mayke Toscano - Secom-MT