Fab-Incendio-Amazonas

De brandhaarden in het Amazonegebied zijn niet meer beperkt tot een Braziliaanse kwestie. De rook en de vlammen verspreiden zich en bedreigen zelfs buurlanden die ook inspanningen doen om het vuur te doven. Europese leiders trekken budgetten in en dreigen met een annulatie van het handelsakkoord tussen de EU en Mercosul, dit alles in een reactie op de houding, ingenomen door de Braziliaanse president Bolsonaro in de recente dagen.

Angela-Maria-Feitosa-Mendes

Angela Maria Feitosa Mendes (foto), de oudste dochter van de vermoorde rubbertapper en milieuactivist Chico Mendes (in 1988), stapte in de voetsporen van haar vader en vertegenwoordigt nu de “Conselho das Populações Extrativistas” vanuit de deelstaat Acre. Angela geeft toe dat de branden een jaarlijks probleem vormen, maar zegt erbij dat de ontbossing in haar staat met 300% steeg, in vergelijking met 2018. Voor haar bestaat er geen enkele twijfel dat de huidige president ten dienste staat van het groot kapitaal, voornamelijk van de Amerikaanse regering, en dat dit de reden is voor al het ongemak dat hij veroorzaakt.

Angela woont in Rio Branco, de hoofdstad van Acre en beleeft de gevolgen van dichtbij:

“Ik zie het niet alleen, maar voel de rook binnendringen in mijn longen. Het is een ernstig probleem en de mensen voelen zich erg bedroefd. Waar je ook bent in Rio Branco, of elders in de staat Acre, krijg je ermee te maken. Het volstaat om het raam te openen en te zien hoe de hemel verstopt wordt achter de rook. De situatie is dramatisch en de bevolking heeft ademhalingsproblemen. Dat geldt niet alleen voor Acre, maar voor gans het Amazonegebied.

De branden zijn intenser in het woud, maar komen ook voor in de stad, op braakliggende terreinen, ook aan de randen van de expreswegen. Het vuur wordt aangestoken door veetelers die ruimte willen scheppen voor hun dieren. M.a.w. zij geven er de voorkeur aan om het woud op te offeren i.p.v. de bestaande weilanden te recupereren. Het vuur is intenser rond de fazendas, gronden van de grote landeigenaars. Dit alles wordt gestimuleerd door onze gouverneur, zowel als door president Bolsonaro die laten doorschemeren dat er mag gekapt worden, dat het controleorgaan (Ibama) geen inspecties mag uitvoeren. Wie een boete krijgt, hoeft niet te betalen. Het is een feit dat wij ieder jaar met hetzelfde probleem te maken krijgen, maar nu is het erger. De ontbossingsgraad in Acre verhoogde met 300% i.v.m. vorig jaar, en het is erg moeilijk om daar iets aan te doen. Het gaat om dat gevoel van straffeloosheid, het gevoel van de grootgrondbezitters dat ze mogen doen wat ze willen: kappen en branden.

De brandweer doet zijn best, maar er zijn veel te weinig manschappen. Er zijn overal branden, en de brandweer kan niet overal tegelijk aanwezig zijn.

De president schildert ons altijd af als de vijand: Zij zijn links, van de PT, of een NGO die zich bezighoudt met het milieu. We worden allemaal veroordeeld als vijanden van het land. Ze moeten tenslotte iemand beschuldigen. Dus krijgen wij de schuld, en de sociale bewegingen die zich inzetten voor het milieu. Dit werd al duidelijk toen hij nog campagne voerde.

Wat de straffen betreft, opgelegd door Europese landen: ok, dat is een strategie. Wij stellen vast dat de sectoren die zijn kant kiezen, hem altijd steunen, voornamelijk de landbouwsector, nu al een andere perceptie heeft van wat er gaande is. Ze beginnen door te krijgen dat hun houding wel eens erg slecht kan zijn voor de Braziliaanse markt. Zij beginnen zich op te stellen tegen de krankzinnige houding die ze zelf innamen tot nog toe. Het moet pijn doen in hun eigen beurs vooraleer het begint door te dringen. Anderzijds moeten de Brazilianen de straat op, zich werkelijk manifesteren tegen dit alles, Brasília bezetten, acties organiseren voor het behoud van het Amazonegebied in verschillende deelstaten.

Of de lokale bevolking ingaat tegen de brandstichters? Er wordt helaas weinig gedaan. Men gaat er nog steeds van uit dat de straffeloosheid het pleit zal winnen. Het openbaar ministerie doet zijn best, maar als er echt een onderzoek komt, dan wordt er weinig gevonden. Niemand ontdekt de oorsprong van het vuur. De president onttrok middelen aan de controleorganen, en deed dat met veel kracht. Organen als Ibama en ICMBio die hiervoor kunnen dienen, maar het ontbreekt er aan personeel, aan de nodige fondsen.

Mijn vader zou dit erg triest hebben gevonden. Hij zette zich destijds in voor het behoud van de natuur, samen met andere leiders. Het is niet hiervoor dat hij zijn leven gaf, of Dorothy Stang, José Claudio Ribeiro da Silva en Maria do Espírito Santo. Hij zou hiertegen gevochten hebben, hij was altijd al een man van dialoog.

Wij dachten nooit dat het zo ver zou komen, en hoopten op meer vooruitgang na alles wat er al bereikt werd. Helaas beseffen we nu dat dit alles niet gegarandeerd is, inclusief het leven van enkele grote leiders. We hebben nu een president die over de grondwet walst, de reeds verworven rechten negeert, en zich zelfs niet eens interesseert voor dit alles.”

Chico Mendes

Chico-Mendes-e-Esposa
Chico Mendes met zijn echtgenote Ilsamar Mendes – 1988

De rubbertapper en milieuactivist Francisco Alves (Chico) Mendes Filho werd vermoord in Xapuri, (Acre), zijn geboortestad, op 22 december 1988. Mendes werkte en streefde naar autonomie voor hem en zijn collega’s. Hij deed dat via een syndicale beweging die rond 1974 werd opgestart in Acre. In 1977 werd hij verkozen als gemeenteraadslid voor de MDB (Movimento Democrático Brasileiro), de partij die destijds oppositie voerde tegen het militaire regime. Na de oprichting van het ‘Sindicato dos Trabalhadores Rurais de Xapuri’ begonnen zijn activiteiten internationale weerklank te krijgen. Mendes werd een van de mede-oprichters van de PT in Acre. In 1987 werd hij uitgenodigd om de aanvallen op het milieu te komen uitleggen voor het Amerikaanse parlement in Washington, en kreeg hij er een premie van de Verenigde Naties voor zijn inzet m.b.t. het behoud van het milieu.

Bron

Foto's: Miranda Smith, Miranda Productions, Inc. - Wikimedia Commons
Sheyla Leal - Agência PT / Força Aerea Brasileira (FAB)