Venezuela: kan Brazilië zijn handen in de onschuld wassen?

Maduro-Pilatus

De Braziliaanse vicepresident Hamilton Mourão, direct en realistisch zoals altijd, geeft toe dat een van de mogelijke scenario’s van de situatie in buurland Venezuela, een burgeroorlog is die overal kan overslaan. Hij wijst er ook op dat het om een interne kwestie gaat van het buurland en dat het enkel de Verenigde Naties zijn die er zich mee kunnen moeien, niet Brazilië: “Zolang ze elkaar blijven vermoorden, staan wij machteloos”, aldus Mourão die morgen (maandag) naar Colombia reist voor een samenkomst van de Lima Groep* die de noodsituatie in Venezuela zal bespreken.

Een van de grote zorgen van de Braziliaanse regering is de verhouding tussen Venezuela en Colombia. Volgens Mourão, een generaal van de Braziliaanse strijdkrachten, is 80% van het Venezolaanse militaire apparaat gericht op de grens met Colombia. Aan de grens met Brazilië gaat het volgens Mourão “om een beperkte junglebrigade die weinig voorstelt”.

De Lima Groep werd net in het leven geroepen door de dramatische gebeurtenissen in Venezuela; van de 14 lidlanden is enkel Mexico geallieerd met Nicolas Maduro en weigert om Juan Guaidó te erkennen als interim-president. Naast Mourão zal de bijeenkomst van morgen ook worden bijgewoond door de presidenten van de regio en door Mike Pence, de vicepresident van de Verenigde Staten. Beide vicepresidenten zullen er een toespraak houden.

Maduro mag dan al knettergek zijn, onverantwoordelijk en zielig, maar hij zette de internationale gemeenschap schaakmat en plaatste zijn land in het centrum van een delicate geopolitieke kwestie. Maduro zit als het ware op een eiland, geïsoleerd, afgewezen door tientallen andere landen, en stelt zich enerzijds op tegen de Verenigde Staten, anderzijds ook tegen Rusland en China. En Brazilië, evenals Colombia, werden door Washington aangeduid om te onderhandelen.

Het lijkt absurd, maar de machten reageren op de ineenstorting van Venezuela, een land dat mensen doodt en de uittocht van duizenden families kadert in een louter ideologische kwestie. De VS probeert de oude hegemonie te herstellen in Latijns-Amerika, China en Rusland gebruiken het arme land tegen de grote macht, of tegen een unipolaire wereld.

De Braziliaanse acties, op sleeptouw genomen door de Verenigde Staten, combineren met de uitspraken van Jair Bolsonaro en de nota’s van minister van Buitenlandse Zaken Ernesto Araújo, maar zorgen ervoor dat de haren van de productieve sectoren, exporteurs en zelfs hooggeplaatsten recht overeind gaan staan. Een van hen die zich niet wilde identificeren omschreef de situatie als “We kwamen in een koudegolf terecht”, en verder: “Een dergelijke onvoorwaardelijke alliantie met de Verenigde Staten heeft weinig zin. Eender welk negatief gevolg (van een actie in Venezuela) zal niet op hun nek terechtkomen, maar wel op die van ons”.

In werkelijkheid is het eenvoudigweg onmogelijk om de handen in de onschuld te wassen tegenover de chaos in Venezuela, maar er zijn weinig alternatieven. Diplomatische initiatieven imploderen, een militaire interventie is uitgesloten. Brazilië moet iets doen, maar wat?

Mourão bevestigt dat het gebrek aan communicatiekanalen met de Venezolaanse overheid en instituten de zaken ingewikkelder maakt: “We beschikken niet over betrouwbare informatie, weten niet met wie we moeten praten of wie we kunnen vertrouwen”. Braziliaanse militairen bekijken de Venezolanen met wantrouwen, oordelen dat er bij hen veel corruptie heerst.

De groei van het regime Maduro betekende tegelijkertijd een sterke aangroei van het aantal officieren bij het Venezolaanse leger dat vandaag over 1.300 generaals beschikt. Dat zou komisch zijn, maar in werkelijkheid een tragedie. Vele hooggeplaatste Venezolanen kregen een kaderfunctie toegewezen bij de PDVSA (Petróleos de Venezuela – het olie-equivalent van het Braziliaanse Petrobras), bij projecten en werken langs de Orinoco rivier, in comfortabele ambassades over gans de wereld.

Het zijn de gewone Venezolaanse burgers die noodlijdend zijn, zoals altijd in de geschiedenis. Venezuela werd een bunker van Nicolas Maduro terwijl o.a. Brazilië, Colombia en Chili het hoofd breken om in te grijpen zonder het gebruik van wapens. “Niemand stapt in een lekke kano” zegt Hamilton Mourão, een militaire tussenkomst uitsluitend. Prima, maar een show of een festival aan de grens zal het ook niet oplossen.

Wat is het alternatief, iemand?

*De Lima Groep

De Lima Groep, in het Spaans en Portugees Grupo de Lima (GL), is een groep bestaande uit veertien landen van het Amerikaanse continent. De groep werd in de Peruaanse hoofdstad Lima opgericht na de zogenaamde Verklaring van Lima van 8 augustus 2017. Hier hadden ministers van buitenlandse zaken en gezanten van 12 landen elkaar ontmoet, teneinde een vreedzame afloop van de crisis in Venezuela te bewerkstelligen.

De Verklaring van Lima legt de hoofdlijnen en doelstellingen vast van de Lima Groep in haar poging om te bemiddelen in de crisis in Venezuela. De groep eist onder andere de vrijlating van politieke gevangenen, roept op tot vrije verkiezingen, biedt humanitaire hulp en veroordeelt de ineenstorting van de institutionele orde in dit Zuid-Amerikaanse land.

Bron: Eliane Cantanhêde – Estado de São Paulo

Illustratie: Reproduktie schilderij Jan Lievens

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s