Brumadinho: gevaar voor nieuwe dambreuk

bruma1

Sinds vrijdag wordt het nieuws uit Brazilië beheerst door de berichtgeving omtrent de dambreuk nabij het stadje Brumadinho, op 65 km afstand van Belo Horizonte, de hoofdstad van Minas Gerais. De details van de ramp en de ontwikkelingen in de zoektocht naar slachtoffers krijgen ruime aandacht in binnen- en buitenlandse media. De gebeurtenis vertoont sterke gelijkenissen met de dambreuk nabij Mariana, op 200 km afstand van Brumadinho, op 5 november van 2015. Beide dammen werden gecontroleerd door het bedrijf Vale. De gevolgen voor het milieu waren dramatisch, maar deze keer lijkt het erop dat het aantal menselijke slachtoffers veel hoger zal zijn: tot nog toe werden er 37 slachtoffers geborgen, en zijn er omstreeks 290 vermisten.

bruma-bolsoPresident Jair Bolsonaro overvliegt het getroffen gebied.

Wie of wat is Vale?

Vale is een Braziliaans mijnbouwconcern uit Rio de Janeiro. Het is na Petrobras het grootste bedrijf van Brazilië en behoort tot de top van de ijzererts producenten. Vale heeft een notering aan de Bovespa en aan de New York Stock Exchange.

De onderneming werd in 1942 als Vale do Rio Doce (Zoet water-vallei) opgericht door toenmalige president Getúlio Vargas ten gevolge van de Washington-akkoorden en leverde tijdens de Tweede Wereldoorlog ijzererts aan de Amerikaanse oorlogsindustrie. Vijfenvijftig jaar later werd Vale do Rio Doce geprivatiseerd waarna in 2007 de naam van het bedrijf werd ingekort tot Vale.

Het bedrijf ontgint, bewerkt en produceert metalen zoals onder meer ijzererts, nikkel, bauxiet, aluminium, chroom, koper en titaan. Veruit het belangrijkste product is ijzererts en dit maakt zo’n driekwart van de totale omzet uit. Nikkel staat op een tweede plaats met een omzetaandeel van ruim 10%. Het heeft verder een belang in de Moatize steenkolenmijn in Mozambique in samenwerking met het Japanse bedrijf Mitsui & Co. Deze mijn kwam medio 2011 in productie en zal een uiteindelijke capaciteit hebben van 22 miljoen ton steenkool per jaar.

Vale exploiteert mijnen in Brazilië maar ook in Angola, Argentinië, Australië, Canada, Mongolië en Zuid-Afrika. Het is werelds grootste producent van ijzererts.

vale-carajas

In 2017 produceerde het bedrijf zo’n 365 miljoen ton ijzererts. De Carajás-ijzerertsmijn in Brazilië (foto hierboven, in de deelstaat Pará) is de grootste mijn van het bedrijf. In 1984 kwam de eerste van de drie dagbouwmijnen in productie. Tussen 2015 en 2017 werd gemiddeld 135 miljoen ton per jaar gewonnen hetgeen gelijk is aan ongeveer een derde van de totale ijzerertsproductie van Vale. Naar verwachting zijn de mijnen rond 2030 uitgeput, tenzij nieuwe reserves worden aangetroffen.

Het belangrijkste geografische afzetgebied is Azië, hier wordt ongeveer 60% van de omzet gerealiseerd. Binnen deze regio is China de belangrijkste afzetmarkt met een omzetaandeel van de helft van het totaal, gevolgd door Japan en Zuid-Korea. In Europa is Duitsland een belangrijke klant. De binnenlandse omzet is minder dan 10% van het totaal.

Voor het transport van het ijzererts naar de afnemers beschikt de onderneming over spoorlijnen die de mijnen met de havens verbinden. De grootste ertshavens van Vale zijn de Porto de Tubarão en de Ponta da Madeira. Deze laatste ligt bij São Luís in de Noord-Braziliaanse deelstaat Maranhão. Hier werd in 2017 ongeveer 170 miljoen ton erts geladen in schepen.

Voor het vervoer over zee beschikt Vale over een vloot van Valemax schepen. Dit zijn de grootste bulkcarriers die sinds maart 2011 in de vaart zijn gekomen. Ze zijn 360 meter lang en hebben een draagvermogen van 400.000 DWT. De schepen zijn zo groot en steken 23 meter diep dat niet alle havens geschikt zijn. In de Subic Bay Freeport Zone heeft Vale een drijvend overslagstation aangelegd. De Valemax schepen komen daar vanuit Brazilië aan, na een reis van 10.000 zeemijl, en de lading wordt overgeslagen in kleinere schepen die het erts naar de eindbestemming in Azië brengt. Er zijn ook overslagplaatsen op het land. In Oman bij de haven van Sohar ligt zo’n regionaal distributiepunt. Hier kan per jaar 40 miljoen ton erts worden overgeslagen en er zijn twee pelletsfabrieken die het erts geschikt maken voor de hoogovens. Om de schulden te reduceren heeft Vale besloten alle schepen te verkopen. Sinds 2014 zijn 23 schepen verkocht, waarvan de laatste vier in 2017.

In december 2016 bereikte Vale overeenstemming met Mosaic, de Amerikaanse kunstmestproducent gaat alle kunstmestactiviteiten van Vale overnemen. Hiermee gaat een activiteit met een jaaromzet van US$ 2 miljard over. Mosaic is bereid US$ 2,5 miljard te betalen en Vale zal de opbrengst ook gebruiken om de schulden te reduceren. De transactie werd begin 2018 afgerond.

In 2006 betaalde Vale US$ 13,3 miljard om het Canadese nikkelbedrijf Inco over te nemen. Inco was, na het Russische Norilsk Nikkel, de grootste producent van nikkel ter wereld. De overname past in de strategie van Vale om verder buiten Brazilië actief te worden en minder afhankelijk te zijn van ijzererts. Nikkel wordt vooral gebruikt voor roestvast staal. Het hoofdkantoor van de nieuwe onderneming CVRD Inco blijft in Montreal en de 10.000 werknemers van Inco krijgen een baangarantie voor de eerste drie jaren na de overname. Inco heeft nikkelmijnen in Canada, waaronder een grote nieuwe mijn in Voisey’s Bay in Newfoundland, en een meerderheidsbelang in PT Inco in Indonesië.

Vale heeft sterk geprofiteerd van de grote vraag naar ijzererts vanuit China. De prijs van het ijzererts was hoog en Vale behaalde in 2011 een record winst. Met de afnemende Chinese economische groei daalde de ertsprijs met lagere resultaten en zelfs een verlies in 2015 tot gevolg. De ertsprijs is sinds 2012 meer dan gehalveerd, van US$ 105 per ton naar US$ 45 per ton in 2015. In 2016 trad een herstel op van de ijzerertsprijs naar zo’n US$ 54 per ton.

Litel Participaçoes S.A., een groep van Braziliaanse investeerders heeft een aandelenbelang van 19,5% in het bedrijf, Bradespar S.A. heeft 6,4% van de aandelen in handen, Mitsui & Co 5,5% en BNDESPAR 7,7%. Deze laatste is een onderdeel van BNDES, een ontwikkelingsbank in handen van de Braziliaanse staat. Deze vier aandeelhouders hebben afspraken gemaakt over hun stemgedrag bij aandeelhoudersvergaderingen en treden min of meer als een blok op.

Momenteel telt het bedrijf 73.600 werknemers waarvan 59.900 in Zuid-Amerika. De jaaromzet bedraagt US$ 34 miljard dollar, de jaarlijkse winst US$ 5,5 miljard (gegevens 2017).

De officiële website van Vale

Gevaar voor nieuwe dambreuk

De bevolking van de wijk Córrego do Feijão in Brumadinho werd op deze vroege zondagochtend (rond 5u30) gewekt met een sirene, een oproep tot evacuatie. Het risico van een nieuwe dambreuk leidde tot het besluit van de autoriteiten om de bewoners te evacueren, met de vraag om hogere gelegen gebieden op te zoeken. Hetzelfde gebeurde in de wijk Tejuco. De toegang tot het centrum van de stad Brumadinho werd afgesloten, alsmede de brug over de rivier Paraopeba. Vale gaf een nota uit dat zij de sirenes voor evacuatie activeerden nadat een verhoging werd vastgesteld van het waterniveau (d.m.v. meetinstrumenten) van dam nr. 6. Die dam maakt deel uit van het ganse complex van dammen en is gevuld met 1 miljoen kubieke meters water. De dam ligt naast dam nr. 1 die het vrijdag begaf, en gevuld was met ertsafval.

bruma2

De woordvoerder van de brandweer informeerde dat er zich nog meer dan 24.000 mensen bevinden in het risicogebied die hij oproept om beschutting te zoeken in een van de drie opgegeven plaatsen.

Bronnen: Estadão – Wikipedia

Foto's: Wikimedia Commons - Isac Nóbrega - PR

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s