De ‘zwarte doos’ van de BNDES

BNDES

Normaal gesproken zou men verwachten dat de stroom anti-PT berichten via Whatsapp stilaan vermindert na de verkiezingen. Echter, in de jongste weken worden de Braziliaanse gebruikers nog altijd bewerkt, niet in het minst door berichten in deze zin: “Indien het Braziliaanse volk denkt dat het petrolão-schandaal het grootste is in de geschiedenis van Brazilië, wacht dan even af tot het duidelijk wordt wat er gebeurde bij de BNDES”, meestal geïllustreerd met afbeeldingen van de investeringen door deze bank in het buitenland, en/of een of andere PT-figuur (Dilma, Lula… ) naast politieke leiders uit landen als Cuba of Venezuela.

BNDES staat voor ‘Banco Nacional de Desenvolvimento Econômico e Social’. De polemiek omtrent de BNDES staat niet zelden centraal in de toespraken van de verkozen president Jair Bolsonaro die zwoor (in een boodschap via Twitter op 8 november) dat hij de ‘zwarte doos’ van de BNDES zal openen zo gauw hij aan de macht is, dit om “te tonen aan de Brazilianen wat er de jongste jaren met hun geld gedaan werd”. Bolsonaro ging daarbij zover om te zeggen dat hij Joaquim Levy, de volgende president van de bank, zal vervangen indien hij die ‘zwarte doos’ niet zou openen. Maar bestaat die doos wel echt? En wat kan er dan aan het licht komen? BBC Brasil doet een poging om klaarheid te scheppen.

BNDES-Obras-ExteriorEen voorbeeld van het type berichtjes dat (nog steeds) de ronde doet via Whatsapp.

Het is correct dat de bank veel gegevens geheimhield en weigerde om inlichtingen openbaar te maken. Maar dat veranderde in 2015, onder druk van de pers en van controle organen. Sinds toen is alle informatie beschikbaar, niet alleen over actuele transacties, maar ook uit het verleden, inclusief de operaties tijdens de regeringen van de PT. Zelfs de afgesloten contracten van financieringen van buitenlandse werken, zijn beschikbaar. Al deze informatie kan online geraadpleegd worden, met uitzondering van de risico analyses over de ontleners. Het argument is eenvoudig: het onthullen van de uitslag van de risicograad kan gevolgen hebben voor deze bedrijven. De Braziliaanse justitie onderzoekt momenteel de mogelijkheid om ook die informatie vrij te geven.

De beschikbare informatie: namen van de bedrijven, rekentabellen, intrestvoeten, betaal-termijnen, garanties, kunnen hier opgevraagd worden. Voor het downloaden van volledige archieven, klik hier.

Op die manier werd bekend, als voorbeeld, dat het bedrijf Odebrecht de voornaamste begunstigde is van financieringen door de BNDES, bestemd voor de uitvoer van goederen en diensten m.b.t. bouwwerken in het buitenland. Het gaat hier over een totaal van 9 miljard reais, 65% van het bedrag dat de bank uittrok voor dit segment. Ook de gegevens van JBS, het in opspraak gekomen bedrijf (Lava Jato) van zakenman Joesley Batista, zijn op deze manier beschikbaar.

De BNDES maakte bekend hoeveel geld uit de schatkist aan de bank werd overgemaakt, en ook hoeveel daarvan reeds werd terugbetaald. Dit is belangrijk omdat de staatskas de voornaamste bron vormt voor de investeringen die de bank toekent, vooral sinds 2008 met de bedoeling om meer leningen mogelijk te maken, bijvoorbeeld voor het project PAC (Programa de Aceleração de Crescimento – bouw van sociale woningen e.d. meer), maar ook voor Petrobras opdat het staatsbedrijf zijn investeringen zou kunnen opvoeren, en voor het financieren van andere projecten die als strategisch beschouwd werden door de regering. Hierdoor onstond er een passief dat de BNDES terug moet betalen aan de staat, en daar komt erg veel kritiek op. De gegevens laten zien dat de BNDES 416 miljard in “bruikleen” kreeg. Daarvan werd tot nog toe 309 miljard terugbetaald.

Het voornaamste doel van de BNDES bestaat erin om investeringen te financieren, zonder winstoogmerk, m.a.w. het stimuleren van de economie met leningen op lange termijn en lage intresten (de helft van wat andere, private banken aanrekenen), dit zowel voor overheden op gemeentelijk- als deelstaatniveau, en voor bedrijven. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om een rekening te openen bij de BNDES, ook niet om geld te lenen voor de aankoop van onroerend goed of een wagen. Het systeem bestaat ook in andere landen zoals Duitsland, Japan, Frankrijk, Zuid-Korea en China.

De meeste polemiek omtrent de BNDES draait rond de financieringen in de private sector, voornamelijk grote bedrijven die tot op hun nek betrokken zijn in het Lava Jato onderzoek zoals Odebrecht en JBS.

Is het correct om projecten in het buitenland te financieren met zoveel tekorten in eigen land?

De financiële operaties van de BNDES die het meeste kritiek krijgen, zijn diegenen die het meest geviseerd werden via Whatsapp, vooral in de electorale periode, maar ook nu nog: leningen opdat andere landen in (vooral) Latijns-Amerika en Afrika Braziliaanse bedrijven zouden contracteren om er werken uit te voeren. Bolsonaro: “Via de BNDES werd Brazilië een van de belangrijkste sponsors van het socialisme dat reeds miljoenen slachtoffers maakte in de wereld. Bij ons ligt de klemtoon op Brazilië”, zo twitterde hij (doet denken aan Trump “America first”).

BBC News haalt het voorbeeld aan van de internationale luchthaven van Nacala, in Mozambique, gebouwd door Odebrecht. Drie jaren na de inhuldiging is het grootste gedeelte van de infrastructuur buiten gebruik. Het was de regering van Mozambique die het geld leende bij de BNDES waardoor Odebrecht de werken kon uitvoeren. De intresten bedroegen 4% per jaar en de terugbetalingstermijn was 15 jaar. Aangezien de luchthaven vrijwel volledig buiten gebruik is, zijn er ook geen inkomsten. Mozambique staakte de betalingen en de BNDES kon fluiten naar de centen. Detail: de Braziliaanse regering schold in 2004 eerdere schulden (t.w.v. 315 miljoen dollar) van Mozambique kwijt met als doel nieuwe financieringen van de BNDES mogelijk te maken. Immers, een openstaande schuld zou dat onmogelijk gemaakt hebben.

Ook Venezuela en Cuba bleven in gebreke en betaalden niet alles terug. De totale schuld van de drie landen bedraagt hierdoor 1,7 miljard reais.

U leest het volledige artikel (in het Portugees) hier.

Illustratie: Facebook - Foto: Agência Brasil

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s