De sheriff

Moro-Min-Jus

Het nieuws van de voorbije week werd sterk bepaald door het besluit van rechter Sérgio Moro om het aanbod van de pas verkozen president Jair Bolsonaro te aanvaarden, met name minister worden van justitie in zijn nieuwe regering, vanaf januari 2019. Hij wordt niet zo maar een minister als alle andere, maar krijgt een soort superministerie in handen waar hij het commando zal voeren over de publieke veiligheid, de federale politie en zelfs de raad voor controle op financiële operaties (Coaf), het overheidsorgaan dat alle verdachte geldstromen in de gaten houdt. Over een ander orgaan, Transparantie en Rekenhof wordt nog onderhandeld. De 46-jarige magistraat wordt hierdoor de sheriff van Brazilië waaraan alle organen die de corruptie bestrijden, rekening moeten afleggen.

Moro werd eerder al gepeild door Bolsonaro, nog voor de tweede kiesronde. De economist Paulo Guedes trok hiervoor naar Curitiba, woon- en werkplaats van de rechter. Moro stond sympathiek tegenover het idee, maar het was duidelijk dat hij meer belangstelling had voor een zetel in het opperste gerechtshof STF (Supremo Tribunal Federal). In het begin van 2020 komt er een zetel vrij omdat minister/rechter Celso de Mello dan 75 wordt en verplicht op pensioen moet. Na wat gesprekken met vrienden werd het duidelijk dat het ene het andere niet uitsluit en hij zei zelfs tegen een reporter van het tijdschrift Istoé: “Het ministerie van justitie kan de weg zijn die leidt naar het STF”. Guedes lichtte Bolsonaro in en deze week kwam het tot een ontmoeting in de woning van de nieuwe president, in Barra da Tijuca, Rio de Janeiro. ’s Anderendaags werd de knoop doorgehakt en Moro verklaarde: “Dit is een moment van verdriet en vreugde. Verdriet omdat ik een gerechtelijke loopbaan van 22 jaar moet afbreken, vreugde omdat de strijd tegen corruptie kan doorgaan. Het vooruitzicht van een goedgevulde agenda tegen corruptie en tegen de georganiseerde misdaad lag aan de basis van mijn besluit. Ik aanvaardde de uitnodiging omdat, ondanks alle vooruitgang die het Lava Jato onderzoek met zich meebracht, er nog steeds corruptie bestaat. Er zullen nog meer maatregelen moeten genomen worden die dergelijke praktijken verminderen”.

In de vier jaren dat Moro aan de leiding stond van dit onderzoek, vaardigde hij een totaal van 215 veroordelingen uit, tegen 140 personen, waaronder ex-president Lula. De rechter neemt nu volledige afstand van dat onderzoek; zijn vervangster, rechter Gabriela Hardt, zal verder getuigenissen moeten afnemen en een oordeel moeten vormen over de volgende zaak tegen Lula (zie lager). Deze laatste zal hieromtrent door haar verhoord worden op 14 november. Moro zal niet meer optreden als federale rechter omdat hij niet wenst beoordeeld te worden als partijdig. Zijn tegenstanders verwijten hem dat zijn werk er vooral op gericht was om de PT en Lula politiek te vervolgen.

In werkelijkheid zit Lula de gevangenis omdat hij de eerste president is van de republiek die veroordeeld werd wegens corruptie, bevestigd door drie andere rechters in 2de instantie. Naast die bevestiging was er de afwijzing door 5 rechters van het STJ, en het akkoord van het STF waar een meerderheid een habeas corpus afwees. In totaal spraken 21 rechters zich uit over de ex-president: de veroordeling in 1ste instantie (1 rechter), de bevestiging en strafverhoging in 2de instantie (3 rechters), de afwijzing van een habeas corpus bij het STJ (5 rechters) en tenslotte idem dito bij het STF (11 rechters). Bij dit laatste was de uitslag zes tegen vijf in het nadeel van Lula. In totaal gaat het dus om 4 rechters die Lula veroordeelden, en 11 anderen die geen habeas corpus wilden toekennen, m.a.w. geen redenen zagen om de ex-president te vrijwaren van de uitvoering van zijn straf.

Het Lava Jato onderzoek

Als er één verdienste is die het Lava Jato onderzoek op zijn palmares kan schrijven, dan is dat het begrip ‘untouchable’ stilaan tot het verleden begint te horen. Besmeurde kleren kunnen gewassen worden met een grote kans dat ze als nieuw uit de wasmachine komen. Een besmeurde politieke reputatie is nu al heel wat moeilijker. En dat geldt ook voor Lula die, naast de veroordeling m.b.t. het triplex appartement in Guarujá, nog verscheidene andere zwaarden van Damocles boven het hoofd ziet hangen. De leider van de arbeiderspartij wordt nog aangeklaagd in 6 andere strafzaken, waarvan 2 in de handen van het federaal gerecht in Curitiba. In de veronderstelling dat hij in al die zaken veroordeeld wordt, dan kan het totaal van zijn straf oplopen tot meer dan 125 jaren.
Een van die twee processen betreft het aanvaarden van 12,5 miljoen smeergeld voor de aankoop van een terrein voor de bouw van het nieuwe Lula-instituut door het bedrijf Odebrecht, en de aankoop van een appartement op dezelfde verdieping waar Lula woont, in São Bernardo Do Campo. Het tweede draait om de beschuldiging dat Lula de bestemmeling is van 1,1 miljoen smeergeld, betaald door de bedrijven OAS, Schahin en Odebrecht, dit voor het verbouwen en renoveren van een buitenverblijf in Atibaia (SP), geregistreerd op naam van Fernando Bittar (een zakelijke vennoot van Lula’s zoon), maar zeer duidelijk enkel en alleen gefrequenteerd door Lula en zijn familie. Lula was slim genoeg om het eigendom vooralsnog niet op zijn naam te laten zetten, maar een onderzoek (ter plaatse) van de federale politie wees uit dat de ganse inboedel, inclusief een ‘adega’ (gekoelde wijnkamer) waar vele wijnliefhebbers jaloers op zouden zijn, er duidelijk op wees dat het ging om persoonlijke bezittingen van de ex-president en zijn familie. Het is ook bewezen dat Lula ongeveer 270 maal aanwezig was (weekends en feestdagen) in het buitenverblijf, dit tussen 2011 en 2016.

Waar het begon

De eerste aanklacht tegen Lula gebeurde in 2016 en werd gekaderd in het begrip ‘obstructie van het gerecht’. De ex-president werd beschuldigd van een poging om het stilzwijgen af te kopen van Nestor Cerveró, ex-directeur bij Petrobras. Samen aangeklaagd met Lula voor hetzelfde misdrijf: veehouder José Carlos Bumlai (een grote vriend van Lula), diens zoon Maurício Bumlai, bankier André Esteves, advocaat Edson Ribeiro, ex-senator(PT) Delcídio Amaral en Lula’s kabinetschef Diogo Ferreira. Dit groepje zou 250.000 reais aangeboden hebben om te voorkomen dat Nestor Cerveró een gerechtelijk akkoord zou afsluiten met het openbaar ministerie. Dit proces verloopt inmiddels met de gebruikelijke traagheid bij de federale justitie in het federaal district.

In oktober van hetzelfde jaar werd de ex-president opnieuw beschuldigd, deze keer omdat hij zijn persoonlijke invloed (in de status van ex-president) zou gebruikt hebben om het bedrijf Odebrecht te hebben bevoordeeld in contracten voor werken in het Afrikaanse land Angola. Naast die persoonlijke invloed wordt hij ook beschuldigd van het witwassen van geld, passieve corruptie en bendevorming. Hij zou namelijk 30 miljoen reais opgestreken hebben voor de voordrachten die hij in dat continent gaf, betaald door Odebrecht.

Operatie Zelotes

Twee maanden later kwam er een nieuwe aanklacht, nu omdat hij zijn invloed zou gebruikt hebben bij de aankoop van straaljagers, bij het Zweedse bedrijf Saab, en omdat hij in 2009 een “medida provisória” (voorlopige maatregel) zou “verkocht” hebben om autoconstructeurs te begunstigen met fiscale voordelen. Hier gaat het om een bedrag van 30 miljoen reais.

In september van vorig jaar kwam de toenmalige procureur generaal van de republiek, Rodrigo Janot, op de proppen met een beschuldiging van bendevorming door de ganse arbeiderspartij. Volgens Janot zou Lula zijn positie als president en ex-president tussen 2002 en 2016 gebruikt hebben in benoemingen en politieke steun aan de PT, en aan de alliantie partijen MDB en PP.

In werkelijkheid is het erg onwaarschijnlijk dat Lula meer dan 5 jaren achter de tralies zal moeten doorbrengen. Een veroordeelde kan volgens de wet niet langer opgesloten worden dan 30 jaar, dit in het geval van een zware misdaad. Een misdaad tegen de mensheid, zoals hier het geval, wordt niet beschouwd als een zware misdaad. Lula is bovendien 73 en zal vroeg of laat kunnen rekenen op een vrijlating wegens goed gedrag, als hij al niet eerder vrijkomt voor andere redenen. Sommige juristen rekenen erop dat Lula langer achter de tralies zal blijven. Immers, een veroordeelde moet minstens 1/6 van zijn straf volbrengen. Indien die straf zou oplopen tot 120 jaren, dan bedraagt 1/6 nog altijd 20 jaren gevangenis.

De opvolgster van Moro

Gabriela-Hardt

Sérgio Moro zal, tenminste tijdelijk, opgevolgd worden door de vervangende rechter, Gabriela Hardt. Het zal niet de eerste keer zijn dat deze rechter (die haar naam niet gestolen heeft) Moro vervangt. Bij andere gelegenheden, wanneer Moro met vakantie was, of op reis, toonde zij zich even rigoureus, of zelfs strenger dan hem. In mei van dit jaar beval zij de opsluiting van ex-minister José Dirceu (PT) die nadien vrijgelaten werd door een habeas corpus, toegestaan door het STF. Gabriela werd geboren in Curitiba en studeerde twee jaren als chemische ingenieur vooraleer ze overstapte naar de rechten. Zij legde de proef af als rechter in 2007 en werkte enkele jaren in het binnenland van de staat Paraná vooraleer haar plaats in te nemen als vervangende rechter bij de ’13a Vara Federal’, de instantie waar Moro tot nog toe werkte. In 2015 tijdens een vervanging van Moro, bepaalde zij het verbreken van het bankgeheim van José Dirceu. Het jaar daarop beval zij dat de ex-schatbewaarder Paulo Ferreira (PT) een van zijn roerende goederen moest afstaan als garantie om de boete te betalen, opgelegd door Moro. Op de sociale media plaatst zij regelmatig berichten van mensen van de federale politie en andere magistraten die het Lava Jato onderzoek steunen, dit naast foto’s van zwemwedstrijden waar zij zelf aan deelneemt.

Bron

Foto: Marcelo Camargo - Agência Brasil - Facebook

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s