Kroniek van een extreme campagne

BOLXHAD

De wedloop naar het Planalto (presidentiële paleis in Brasília) zal de geschiedenis ingaan als een van de spannendste ooit, stilaan uitgroeiend tot een nieuwe vorm van sterke polarisatie. Kandidaten die zichzelf aanboden als een derde alternatief, zonken weg naar de diepte. Parlementaire voorstellen en kandidaten bleven ook op de achtergrond.

Miljoenen Brazilianen trekken morgen naar de stembus als een soort referendum, een keuze tussen twee figuren die vrijwel gans de maand september afwezig waren bij de campagnes: Jair Bolsonaro (PSL) die wekenlang in het hospitaal verbleef na een aanslag met een mes, in de straten van Juiz de Fora (Minas Gerais), en ex-president Luiz Inácio Lula da Silva (PT), opgesloten in een cel in Curitiba, op straat vertegenwoordigd door partijgenoot Fernando Haddad. De opkomst van beiden duwde de anderen naar de achtergrond.

Het sterke anti-PT gevoel bij de ‘Bolsonaristas’, enkel tegengewerkt door de hoge afwijzingscijfers bij de andere kiezers, kreeg de voorrang op voorstellen omtrent gezondheidszorg, opvoeding en economie. Bolsonaro bleef klimmen in de peilingen, ook al kwam hij niet meer op straat. De meest recente Datafolha peiling geeft hem 39% van de intentiestemmen in de eerste verkiezingsronde. Met dat resultaat verkreeg hij de steun van de ruralisten, de landbouwsector en de evangelische vertegenwoordigers in het parlement die allemaal op zijn kar sprongen.

Haddad ging er met 17 percentuele punten op vooruit in nauwelijks een maand tijd, maar zag de afwijzing tegen zijn persoon sterk omhooggaan, aanleunend tegen dat van zijn tegenstrever Bolsonaro. En dat was een koude douche voor zijn campagne waarin gehoopt werd dat Haddad het zou halen op Bolsonaro in de eerste ronde. De stemintenties op Lula’s plaatsvervanger bereikte 25%.

Binnen de arbeiderspartij zijn er twee strekkingen. De eerste verdedigt dat Haddad kiest voor een pragmatische aanpak om de meer gematigde kiezers aan te trekken, ervan uitgaande dat de stemmenoverdracht van Lula naar Haddad zijn hoogtepunt bereikte, en dat de campagne zich nu moet concentreren op zijn eigen persoon en dito voorstellen. De tweede strekking wil dat Haddad voortgaat met het verdedigen van de opgesloten ex-president. De partij heeft zich tot op vandaag onthouden van heftige aanvallen op Bolsonaro, dit in tegenstelling tot de andere kandidaten.

De campagne van de ex-kapitein verdubbelde zijn inzet op het anti-PT gevoel en predikt alvast een mogelijke overwinning in de eerste kiesronde. Op de sociale media doen Bolsonaro aanhangers pogingen om kiezers van João Amoêdo (Novo) en Álvaro Dias over te halen naar hun kamp. De campagne beschikt niet over de gepaste structuur noch financiële middelen om zwaar uit te halen, en kan niet anders dan de sociale media ten volle te gebruiken. Spijtig genoeg wordt hierbij ook veel fake news verspreid, zoals het nieuws dat Haddad destijds een “kit gay” zou hebben geschapen, toen hij minister van opvoeding was. Een video hieromtrent werd gereproduceerd via de pagina’s van de beide zonen van Bolsonaro die zelf ook een politiek mandaat nastreven bij deze verkiezingen. De strategie leidde tot het neutraliseren van de anti-Bolsonaro manifestaties van vorige zaterdag. De televisiezenders besteedden niet zoveel aandacht aan die protesten waardoor de Bolsonaro militanten besloten om meer berichten te verspreiden via Whatsapp, met valse beelden en boodschappen omtrent de protesten. Later begon de steun voor Bolsonaro aan te groeien, vooral bij vrouwen, net dat deel van de bevolking dat de manifestanten probeerde te sensibiliseren.

De ondergang van de anderen

Vanwege de overblijvende kandidaten, op meer dan 10 percentuele punten afstand van beide leiders, kwam er geen noemenswaardige reactie. Sommigen deden een oproep tot de vorming van een soort “Alcirina” team, bestaande uit Geraldo Alckmin (PSDB), Ciro Gomes (PDT) en Marina Silva (Rede), maar dat bleek een doodgeboren kind. De verdeeldheid bleef.

C-Gomes-campagneCiro Gomes op campagne in Rocinha (Rio de Janeiro)

De campagne van Ciro Gomes bleef volhouden dat hij de beste remedie was voor de polarisatie tussen Haddad en Bolsonaro – in de tweede kiesronde zou hij beiden overwinnen, maar de ex-minister bleef hangen op 13% van de stemintenties.

G-Alckmin-campagneGeraldo Alckmin op campagne in São Paulo

Bij Alckmin’s campagne ontbrak het duidelijk aan animo, en er kwam bedrog in het spel. In de jongste weken werd er vooral gevuurd in de richting van Bolsonaro en de PT. Voor Alckmin was een overwinning van Bolsonaro een “risico”, die van Haddad een “achteruitgang”. Dit scoorde geen effect, integendeel. De schoten in de richting van de PT leverden nog meer stemmen op voor Bolsonaro, ondanks de grote afwijzing tegen diens persoon. De ‘tucanos’ werden ook geconfronteerd met weglopers: geallieerden zagen de zwakke prestaties van Alckmin met lede ogen aan en een aantal leden van de zogenaamde centrão partijen kozen het hazenpad en verklaarden hun steun aan de ex-kapitein. Het grootste verlies werd genoteerd bij de ruralisten waar meer dan 200 ‘deputados’ deel van uitmaken. De PSDB kreeg ook te maken met een symbolische opdoffer: Xico Graziano, voormalige kabinetschef van Fernando Henrique Cardoso, kondigde aan dat hij uit de partij stapt en dat hij vanaf nu Bolsonaro zal steunen. Datafolha wijst uit in zijn jongste peiling dat Alckmin op slechts 9% kan rekenen van de stemintenties, het laagste percentage dat hij ooit haalde bij een presidentsverkiezing.

Bij de MDB gebeuren gelijkaardige dingen. Paulo Skaff, kandidaat als gouverneur voor de partij in São Paulo, zal Bolsonaro steunen in de tweede verkiezingsronde, ook al heeft de MDB een eigen presidentskandidaat (Henrique Meirelles).

Geen wonder dat er reeds duchtig gespeculeerd wordt over de steun van al die andere kandidaten in een tweede kiesronde, een keuze tussen het ‘petisme’ en het ‘radicalisme’. Bij het jongste televisiedebat kwam er vooral kritiek van de anderen op de afwezigheid van Bolsonaro. De enige die daar niet aan meedeed, was Álvaro Dias (Podemos) die in de peilingen verschijnt met 2%. Zijn houding voedt de idee dat hij Bolsonaro zal steunen in de tweede kiesronde. Ciro Gomes (PDT) vermeed om zware kritiek te uiten in de richting van de PT, dit in tegenstelling met vorige debatten. Sommige Braziliaanse journalisten verwijzen nu al naar een eventuele voorwaardelijke steun aan Haddad, afhankelijk van de insluiting van (minstens) een deel van zijn programma in een eventuele PT-regering.

De (niet onbelangrijke) rest

Met alle aandacht gericht op de strijd voor het presidentiële lint, bleef de cruciale verkiezing voor het parlement wat op de achtergrond. Peilingen wijzen uit dat de Senaat afstevent op de grootste versplintering in de Braziliaanse geschiedenis, mogelijk bestaande uit 23 partijen. Er is niet veel verbeelding nodig om vast te stellen dat dit het regeren er niet makkelijker op maakt, integendeel. In de Kamer kan het aantal partijen wat verminderen i.v.m. de verkiezingen van 2014, dit omwille van de wijziging in de kieswetten met de zogenaamde “cláusula de desempenho” (prestatiebepaling). Toch zullen er zeker nog 18 partijen overblijven.

Zelfs met de overheersende drang naar vernieuwing bij het electoraat, zal het Braziliaanse ‘Congresso’ er ongeveer hetzelfde uitzien als in 2014. Van de 513 volksvertegenwoordigers zijn er 400 die zich kandidaat stelden om opnieuw verkozen te worden. In de Senaat zijn er 54 mandaten die ten einde lopen, maar 32 onder hen doen een gooi voor een nieuwe termijn van 8 jaren. In 2014 bedroeg de vernieuwing in de Senaat 43%. Deze keer zal dat cijfer zweven tussen 35 en 40%. Van de 32 senatoren die opnieuw kandidaat zijn, verschijnen er 24 als favoriet.

Peilingen wijzen uit dat het Lava Jato proces niet echt veel gevolgen heeft voor de prestaties van enkele tientallen parlementairen, betrokken of vernoemd in dat schandaal. Vijfentwintig onder hen, staan goed genoteerd om een van 54 vrije zetels te bezetten; onder hen namen als Renan Calheiros (MDB) en Jader Barbalho (MDB).

Bron

Foto's: Fotos Públicas - Leo Canabarro - Ciete Silverio - Agência Brasil

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s