Het bloedbad van Eldorado do Carajás

Eldorado-Cruz

Jair Bolsonaro, nog steeds op rondreis door de staat Pará, verdedigde gisteren de politieagenten, verantwoordelijk voor het bloedbad van Eldorado de Carajás (1996). Hij deed dat nabij het ‘Monumento das Castanheiras Mortas’ (foto lager), opgericht in 1999 door leden van de landloze beweging om de slachtpartij te gedenken. Hij zei tegen zijn toehoorders, waaronder een groep politiemannen, dat de mensen van de MST hadden moeten opgepakt worden i.p.v. de politie: “De politie reageerde om zelf niet vermoord te worden”, aldus Bolsonaro.

Pré-kandidaat Guilherme Boulos reageerde verontwaardigd op de uitspraak van zijn tegenstrever via Twitter en zei dat Bolsonaro zou moeten opgepakt worden wegens hulde aan het geweld.

Het bloedbad

Negentien landloze boeren kwamen op 17 april 1996 om het leven door een actie van de politie in de gemeente Eldorado do Carajás, in het zuiden van de deelstaat Pará. Het was kolonel Mário Colares Pantoja die de leiding had over de operatie. Hij werd dezelfde dag van zijn taak ontheven en kreeg 30 dagen huisarrest opgelegd door Almir Gabriel, de gouverneur van de staat. Later werd hij vrijgelaten maar verloor het commando over het bataljon van Marabá. Toenmalig minister van landbouw Andrade Vieira nam meteen ontslag en werd enkele dagen later vervangen door senator Arlindo Porto.

Charge-Latuff
Tekening: Carlos Latuff

De confrontatie vond plaats nadat 1.500 landlozen besloten protest te voeren tegen de vertragingen van de landonteigeningen. Het ging vooral om gronden van de Fazenda Macaxeira. De politie kreeg opdracht om hen te verwijderen omdat ze de snelweg BR-155 dreigden te blokkeren, de verbindingsweg tussen de stad Belém en het zuiden van de staat. Het bevel voor de actie ging uit van Paulo Sette Câmara, de secretaris voor veiligheid van Pará. Die verklaarde na de actie dat hij toestemming gegeven had om geweld te gebruiken indien nodig, inclusief het gebruik van vuurwapens. De landlozen die nadien door de pers ondervraagd werden, verklaarden dat de politie arriveerde en meteen begon met het gooien van traangasbommen.

De lijkschouwing wees uit dat 10 landlozen gedood werden door kogels; anderen kwamen om het leven door scherpe wapens als messen en machetes. 155 leden van de militaire politie werden aangeklaagd voor moord, een aanklacht met voorbedachte rade omdat het volgens de Braziliaanse strafwet onmogelijk is om een groep te straffen, dit omdat misdadig gedrag geïndividualiseerd moet worden. Omdat er geen expertise werd uitgevoerd om de wapens te identificeren die tot de dood en verwondingen leidden van 21 mensen, werd niemand effectief bestraft.

In oktober van hetzelfde jaar gaf procureur-generaal Geraldo Brindeiro opdracht aan de federale politie om het onderzoek opnieuw op te starten, wegens technische gebreken. Brindeiro stelde ook gouverneur Almir Gabriel verantwoordelijk omdat hij toestemming gaf voor het ontruimen van de BR-155.

Het zou duren tot mei 2012 vooraleer het tot een veroordeling kwam: kolonel Mário Colares Pantoja en majoor José Maria Pereira de Oliveira werden aangehouden en kregen respectievelijk 228 en 158 jaar gevangenisstraf opgelegd.

Grootgrondbezitter Ricardo Marcondes de Oliveira legde in mei 1996 een getuigenis af waarin hij de eigenaar van Fazenda Macaxeira verantwoordelijk stelde voor de slachtpartij. Hij beschuldigde hem van het betalen van smeergeld aan de politie opdat zij de leiders van de landloze beweging zouden neerschieten. Hijzelf beweerde dat hem gevraagd was om bij te dragen in de kosten. Het geld zou bezorgd zijn aan kolonel Mário Pantoja die de operatie leidde. Geen enkele ‘Fazendeiro’ of ‘pistoleiro’ werd aangeklaagd in het onderzoek.

Een week na het bloedbad bevestigde de federale regering de oprichting van het ministerie voor landbouwhervorming en benoemde de toenmalige president van Ibama, Raul Jungmann (nu minister van openbare veiligheid), tot minister. President Fernando Henrique Cardoso stuurde enkele legereenheden ter plaatse om meer geweld te vermijden. Hij deed ook een oproep tot onmiddellijke arrestatie van de verantwoordelijken voor het bloedbad.

Castanheiras
Monumento das Castanheiras Mortas

Op 7 september 1996 werd het monument Eldorado Memória, een ontwerp van architect Oscar Niemeyer, ingehuldigd in Marabá. Enkele dagen later werd het monument  al vernield. Een van de leiders van de landloze beweging zei dat de vernieling besteld werd door grootgrondbezitters van de regio. Oscar Niemeyer zei dat hij al zoiets verwacht had.

Foto: Marcelo Casal Jr. - Agência Brasil - Wikimedia Commons

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s